OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi

1019-469X 3108-849X

Ankara University

CEPHEDEKİ OSMANLI YAZMALARI (ST. PETERSBURG, KİEV VE MOSKOVA KÜTÜPHANELERİNDEKİ TRABZON EL YAZMALARI

Vladimiroviç Zaitsev

İlya

Karagöz

Selim

03 25 2022

51 177 191 01 26 2022 01 28 2022

1990

I. Dünya Savaşında Kafkas Cephesinde Rus Ordusunun başarılı askeriharekâtları neticesinde Osmanlı topraklarının önemli bir bölümü işgal edildi. Rusbirlikleri, 18 Nisan 1916'da Trabzon'u (eski Trebizond) ele geçirdiler. Türkler,kentin kontrolünü tekrar ancak 11 Şubat 19183 tarihinde ele geçirebildiler. Rushükümeti, Haziran 1916'da, "Savaş Hakkıyla Türkiye'den Ele Geçirilen BölgelerinYönetimine Dair Geçici Yönetmelik" çıkardı. Buna göre; işgal edilen bölgelerdoğrudan Kafkas Ordusu Ana Komutasına bağlı olan “Türkiye Ermenistanı”geçici valisine devredildi. Trabzon böylece yakşalık 2 yıl Rusların elinde kaldı.

Osmanlı Yazmalar Rusya St.Petersburg Kiev Moskova Kütüphane Trabzon El Yazmaları

Akademiya nauk Ukrainskoy SSR. Tsentral'naya nauchnaya biblioteka im. V.I.Vernadskogo Katalog arabskikh rukopisey. Sost. A.V.Savchenko. Kiyev, 1988.

Akardzha Khalit Dyundar. Trabzon stanovitsya Trapezundom: prevrashcheniye osmanskogo goroda v russkiy vo vremya Pervoy mirovoy voyny // Russkiy sbornik: issledovaniya po istorii Rossii. Red.-sost. O.R.Ayrapetov, Miroslav Yovanovich, M.A.Kolerov, Bryus Menning, Pol Cheysti. T.VIII. M.: Modest Kolerov, 2010.

Arabskiye rukopisi Instituta vostokovedeniya. Kratkiy katalog. Pod redaktsiyey A.B.Khalidova. Chast' 1. M.: Izd-vo «Nauka», glavnaya redaktsiya vostochnoy literatury, 1986.

Vtoroy otchet o zanyatiyakh v Trapezunte i okrestnostyakh (Prilozheniye k protokolu XII zasedaniya Otdeleniya Istoricheskikh nauk i Filologii Imperatorskoy Akademii Nauk 26 oktyabrya 1916 g.). // Izvestiya AN, VI seriya, t.10, vyp.17. Pg., 1916.

Gurnitskiy K.I. Agafangel Yefimovich Krymskiy. M.: Izd-vo «Nauka», glavnaya redaktsiya vostochnoy literatury, 1980.

Izvlecheniya iz protokolov zasedaniy Otdeleniya Istoricheskikh nauk i Filologii Imperatorskoy Akademii Nauk. XI zasedaniye 12 oktyabrya 1916 g. // Izvestiya AN, VI seriya, t.10, vyp.16. Pg., 1916.

Krachkovskiy I.YU. Arabskiye rukopisi, postupivshiye v Aziatskiy Muzey Rossiyskoy Akademii Nauk s Kavkazskogo fronta // Krachkovskiy I.YU. Izbrannyye sochineniya. T. VI. M.-L.,1960.

Krachkovskiy I.YU. Opisaniye sobraniya koranov, privezennykh iz Trapezunta akademikom F.I. Uspenskim // Izvestiya Akademii nauk. T.11, vyp.6. Pg., 1917 (Prilozheniye k protokolu 11 zasedaniya Otdeleniya Istoricheskikh nauk i filologii Imperatorskoy Akademii Nauk ot 25 yanvarya 1917 g.).

Krim'skiy A.YU. V Trapezunti // Krim'skiy A.YU. Vibrani skhodoznavchi pratsi v p´yati tomakh. T. II. Tyurkologiya. Kiïv: Institut skhodoznavstva NANU, 2007.

Krim'skiy A.YU. Spomini z lita 1917, pid chas moskovs'koí̈ okupatsií̈ // Pal'move gillya. Yekzotichni poyezií̈ . Chastina tretya (1917-1920). I-VI. U Kiêvi, 1922.

Mintslov S.R. Trapezondskaya epopeya. Dnevnik. Kiyev. Trapezond. Finlyandiya. Berlin: Sibirskoye knigoizdatel'stvo, b.g. [1925].

Protokoly zasedaniy Otdeleniya istoricheskikh nauk i filologii // Izvestiya Rossiyskoy Akademii nauk. T. XI, Vyp.17. Pg.,1917.

Soobshcheniya i otchet akademika F.I.Uspenskogo o komandirovke v Trapezunt (Prilozheniye k protokolu X zasedaniya Otdeleniya Istoricheskikh nauk i Filologii Imperatorskoy Akademii Nauk 21 sentyabrya 1916 g.) // Izvestiya AN, VI seriya, t.10, vyp.16. Pg., 1916.

Otchet akademika N.YA.Marra o komandirovke letom 1916 goda na Kavkaz dlya okhrany pamyatnikov v rayone voyennykh deystviy (Prilozheniye k protokolu X zasedaniya Otdeleniya Istoricheskikh nauk i Filologii Imperatorskoy Akademii Nauk 21 sentyabrya 1916 g.) // Izvestiya AN, VI seriya, t.10, vyp.16. Pg., 1916.

Otchet professora A.Ye.Krymskogo. Uspenskiy F.I. Otchet o zanyatiyakh v Trapezunte letom 1917 g. (Dolozheno v zasedanii Otdeleniya Istoricheskikh nauk i Filologii 17 yanvarya 1918 g.) // Izvestiya Rossiyskoy Akademii nauk. T. XII, Vyp.5. Pg.,1918.

Uspenskiy F.I. Otchet o zanyatiyakh v Trapezunte letom 1917 g. (Dolozheno v zasedanii Otdeleniya Istoricheskikh nauk i Filologii 17 yanvarya 1918 g.) // Izvestiya Rossiyskoy Akademii nauk. T. XII, Vyp.5. Pg.,1918.

Falev P.A. Osmanskiye rukopisi, postupivshiye v Aziatskiy Muzey Rossiyskoy Akademii Nauk s Kavkazskogo fronta // Izvestiya RAN, 1918.

Evliya Chelebi. Kniga puteshestviya (Izvlecheniya iz sochineniya turetskogo puteshestvennika XVII veka). Perevod i kommentarii. Vyp.3 Zemli Zakavkaz'ya i sopredel'nykh oblastey Maloy Azii i Irana. M.: Izd-vo «Nauka». Glavnaya redaktsiya vostochnoy literatury, 1983.

Yastrebova O.M., Vasil'yeva O.V. Rukopisnyye knigi arabskoy grafiki i drugiye materialy vostochnogo proiskhozhdeniya. SPb., RNB, 2017 (Novyye postupleniya v Otdel rukopisey Rossiyskoy natsional'noy biblioteki (2001-2005). Vyp.4).

Ertuğrul Özkan. Gülbahar Hatun Camii ve Türbesi // Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Cilt 14. İstanbul, 1996