<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article         dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1019-469X</issn>
                                        <issn pub-type="epub">3108-849X</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Ankara University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.1501/OTAM_0000000303</article-id>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>XIX. Yüzyılda Misyonerlik Faaliyetleri Çerçevesinde Trabzon Ermenilerine Bir Bakış: An Outline on the Armenians of Trabzon in the Context of Missionary Activities in the XIXth Century</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>XIX. Yüzyılda Misyonerlik Faaliyetleri Çerçevesinde Trabzon Ermenilerine Bir Bakış</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Yılmaz</surname>
                                    <given-names>Özgür</given-names>
                                </name>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20070401">
                    <day>04</day>
                    <month>01</month>
                    <year>2007</year>
                </pub-date>
                                        <volume>21</volume>
                                        <issue>21</issue>
                                        <fpage>191</fpage>
                                        <lpage>219</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20150105">
                        <day>01</day>
                        <month>05</month>
                        <year>2015</year>
                    </date>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 1990, </copyright-statement>
                    <copyright-year>1990</copyright-year>
                    <copyright-holder></copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                                        <abstract><p>Osmanlı İmparatorluğu’nda pek çok etnik ve dini grup  bulunmaktaydı. Devletin bu yapısı, özellikle ülkenin zayıflamaya  başlamasından itibaren dış güçler tarafından istismar edilmeye başlanmış,  Osmanlı Devleti içindeki azınlıklar politik ve ekonomik amaçlar için birer  araç olarak kullanılmışlardır. Bu bağlamda Fransızlar Katoliklerin;, Ruslar  Ortodoksların hamisi olurken XIX. yüzyılda da İngilizler ve Amerikalılar  yaratmaya çalıştıkları Protestanların hamisi olmaya çalışmışlardır. Bu  bakımdan XIX. yüzyıl Osmanlı coğrafyasında misyonerlik faaliyetlerinin  de en üst seviyeye çıktığı bir dönemdir.  Trabzon, sahip olduğu coğrafi konum ve barındırdığı Ermeni ve  Rum azınlıklar itibarı ile misyonerlerin ilgisini çeken imparatorluğun  önemli yerlerinden biri idi. Yüzyıl içinde önemli bir transit ticaret noktası  haline gelen şehirdeki misyonerlik faaliyetleri aynı zamanda Osmanlı  Devleti’nde yaşanan politik ve iktisadi çekişmenin de kendisini gösterdiği  diğer bir faaliyetti. Bu bağlamda Trabzon, önce Katolik misyonerlerin  daha sonra da Protestan misyonerlerin çalışmalarına sahne olan bir yerdi.  Bu misyonerlik faaliyetlerinden en çok etkilenenler ise Trabzon  Ermenileri idi.</p></abstract>
                                                            
            
                                                                                        <kwd-group>
                                                    <kwd>Katolik</kwd>
                                                    <kwd>   Protestan</kwd>
                                                    <kwd>   Trabzon</kwd>
                                                    <kwd>   Ermeniler</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>-</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Arşiv Belgeleri</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA. Sadaret Âmedî Kalemi (A. AMD.) 1873</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA. Bab-ı Asafi Mühimme Kalemi (A.DVN.MHM) 8A/60</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA. İrade Hariciye (İ. HR.) 141/7372; 65/3186</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA. Cevdet Adliye (C. ADL.) 5393/90; 844/13; 32/1894</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA. Hariciye Nezareti Mektubî Kalemi ( HR. MKT.) 4/18; 13/18</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA. Hariciye Tercüme Odası (HR. TO.) 145/27</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BOA, Hariciye Nezareti Siyasi (HR. SYS.) 1774/16 Vilayet Salnameleri</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Trabzon Vilayeti Sâlnâmesi 1286(1869); 1287(1870); 1288 (1871); 1289(1872); 1290(1873); 1291(1874); 1292(1875); 1293(1876); 1294(1877); 1295(1878); 1296(1879); 1298(1881); 1313(1895); 1319(1901). Kitap ve Makaleler</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Açıkses, Erdal: Amerikalıların Harput’taki Misyonerlik Faaliyetleri, Ankara, 2003</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Augustinos, Gerosimos: Küçük Asya Rumları, çev. Devrim Evci, Ankara, 1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Artinian, Vartan, The Armenian Constitutional System in the Ottoman Empire, 1839-1863, İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aydın, Mustafa: “Alman Seyyahı Karl Koch’un 1843 Yılına Ait Trabzon İzlenimleri”, Trabzon Tarihi Sempozyumu Bildirileri, 6-8 Kasım 1998, Trabzon, 1999, s. 407-422.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bıjışkyan, Minas: Pontos Tarihi, çev. Hrand D. Andreasyan, İstanbul, 1998.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Brant, James: “Journey Through a Part of Armenia and Asia Minor, in the Year 1835”,Journal of the Royal Geographical Society of London, VI, (1836), s. 187-223</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bryce, James: Transcaucasia and Ararat: Being Notes of A Vacation Tour in the Outumn of 1871, London, 1876.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bryer, Anthony: “The Crypto- Chrıstian of The Pontos and Consul William Gifford Palgrave of Trebizond”, Peoples and Settlement in Anatolia and the Caucasus, 1900, Varioum Reprints, London, 1998, XVII. Kısım, s.13-68. 800</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cunynghame, A. Augustus Thurlow: Travels Eastern and on The Caspian and Black Seas Especially in Daghestan and on The Frontiers of Persia and Turkey During Summer of 1871, London, 1872.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Davison, Roderic: “The Millets as Agents in the Nineteenth-Century Ottoman Empire” Chiristians and Jews in the Otoman Empire, I, ed. B. Braude-B. Lewis, New York, 1982, s.319-337.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Deyrolle, Théophile: 1869’da Trabzon’dan Erzurum’a Seyahat, çev. Reşat Ekrem Koçu, İstanbul, (trz),</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ekinci, İlhan: “XIX. Yüzyılın Sonlarında Ordu Kazasında Müslim-Gayrimüslim Nüfusu ve İlişkileri” Uluslararası Karadeniz İncelemeleri Dergisi, I, Trabzon, 2006, s. 55-87.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eryılmaz, Bilal: Osmanlı Devleti’nde Gayri Müslim Tebaanın Yönetimi, İstanbul, 1996</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Fallmerayer, Jakop Philip: Doğu’dan Fragmanlar, çev. Hüseyin Salihoğlu, Ankara, 2002.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Karal, Enver Ziya: Osmanlı Tarihi, VIII, Ankara, 1988.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kocabaşoğlu, Uygur: Anadolu’daki Amerika Kendi Belgeleriyle 19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Amerikan Misyoner Okulları, Ankara, 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Krikorian, Mesrob K.: Armenians in the Service of the Otoman Empire, London, 1978.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Lowry, Heath W.; Trabzon Şehrinin İslamlaşması ve Türkleşmesi, çev. Demet- Heath Lowry, İstanbul, 1981.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Mutlu, Şamil “Osmanlı Döneminde Karadeniz Bölgesi’nde Misyoner Okulları” Karadeniz Tarihi Sempozyumu 25-26 Mayıs 2005, I, Trabzon, 2007, s. 693-700.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Osmanlı Belgelerinde Osmanlı-İngiliz İlişkileri (1845-1890), I, Ankara, 2004.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ortaylı, İlber: “Tanzimat Döneminde Tanassur ve Din Değiştirme Olayları”, Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadi ve Sosyal Değişim, Makaleler, c. I, Ankara, 2004, s.313-319.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Saydam, Abdullah: “XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Trabzon’da Ermeni Nüfus ve Cemaatler Arası İlişkiler” Hoşgörü Toplumunda Ermeniler, I, Erciyes Üniversitesi I. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Sempozyumu, Kayseri, 2007. s. 115-142.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Saydam, Abdullah: “Trabzon’da Cemaatler Arası İlişkiler ve Din Değiştirme Olayları” Türk Dünyası Araştırmaları, 154/ Şubat,2005, s.1-26.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Saydam, Abdullah: “Trabzon Şer’iye Sicillerindeki Fermanlara Göre Katolik Ermeniler ve Mezhep Değiştirme Yasağı”,Tarih ve Toplum, 202(Ekim 2000), s.4-10.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Shaw, Stanford J. - Shaw, Ezel Kural: Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, II, çev. Mehmet Harmancı, İstanbul, 1983.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Smith, Eli: Researches of the Rev. E. Smith and H. G. H. Dwight in Armenia Including A Journey Thorough Asia Minor, and into Georgia and Persia with A Visit to the Nestorian and Chaldean Chiristians of Oormiah and Salmas, II, New York, 1833.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref36">
                        <label>36</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sonyel, Salahi R.: Minorities and the Destruction of the Otoman Empire, Ankara, 1993.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref37">
                        <label>37</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sonyel, Salahi “Hıristiyan Azınlıklar ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Son Dönemi” Osmanlı’dan Günümüze Ermeni Sorunu, Ankara, 2000, s.193-199.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref38">
                        <label>38</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Southgate, Horatio: Narrative of A Tour Armenia, Kurdistan, Persia and Mesopotamia, Vol. I, London, 1840.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref39">
                        <label>39</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şaşmaz, Musa: “Alfred Biliotti&#039;nin 1885&#039;teki Raporuna Göre Trabzon Vilayetinde Eğitimin Durumu, Tarih ve Toplum, 163/1997, s.41-53.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref40">
                        <label>40</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şimşir, Bilal: British Documents on Ottoman Armenians, II, Ankara, 1989.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref41">
                        <label>41</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Texier, Charles: Küçük Asya: Coğrafyası, Tarihi ve Akeolojisi,II, çev. Ali Suat; Latin Harflerine Aktaran Kazım Yaşar Kopraman, sad. Musa Yıldız, Ankara 2002.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref42">
                        <label>42</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tekeli, İlhan - İlkin, Sevim: Osmanlı İmparatorluğu’nda Eğitim ve Bilgi Üretim Sisteminin Oluşumu ve Dönüşümü, Ankara, 1999.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref43">
                        <label>43</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Turgay, A. Üner: “Trade and Merchants in Nineteenth-Century Trabzon: Elements of Ethnic Conflict”, Chiristians and Jews in the Otoman Empire, ed. B. Braude-B. Lewis, New York, 1982, s.287-318.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref44">
                        <label>44</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Walpole, Frederick: The Ansayrii and the Assassins: With Travels in the Further East in 1850 to 1851 Including a Visit to Nineveh, . II, London, 1851.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref45">
                        <label>45</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">White, George E.: Bir Amerikan Misyonerin Merzifon Amerikan Koleji Hatıraları, çev. Cem Tarık Yüksel, İstanbul, 1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref46">
                        <label>46</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yılmaz, Özgür: Batılı Seyyahlara Göre Trabzon (1808-1878), Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trabzon, 2006.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref47">
                        <label>47</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yılmaz, Özgür: “İngiliz Seyyah Frederick Walpole’un Trabzon İzlenimleri” Karadeniz Tarihi Sempozyumu 25-26 Mayıs 2005, I, Trabzon, 2007. s.439-452.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
