<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article         dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                            <issn pub-type="ppub">1019-469X</issn>
                                        <issn pub-type="epub">3108-849X</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Ankara University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.1501/OTAM_0000000377</article-id>
                                                                                                                                                                                            <title-group>
                                                                                                                        <trans-title-group xml:lang="en">
                                    <trans-title>Amerikan Protestan Misyonerlerinin Ermeniler  Arasındaki Faaliyetleri ve Bunun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkisi</trans-title>
                                </trans-title-group>
                                                                                                                                                                                                <article-title>Amerikan Protestan Misyonerlerinin Ermeniler  Arasındaki Faaliyetleri ve Bunun Osmanlı-Amerikan İlişkilerine Etkisi</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Aydın</surname>
                                    <given-names>Mithat</given-names>
                                </name>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20060201">
                    <day>02</day>
                    <month>01</month>
                    <year>2006</year>
                </pub-date>
                                        <volume>19</volume>
                                        <issue>19</issue>
                                        <fpage>79</fpage>
                                        <lpage>122</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20150105">
                        <day>01</day>
                        <month>05</month>
                        <year>2015</year>
                    </date>
                                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 1990, </copyright-statement>
                    <copyright-year>1990</copyright-year>
                    <copyright-holder></copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                                        <abstract><p>Osmanlı topraklarında Protestanlığın yayılması ve gelişmesi daha ziyade İngiliz ve Amerikan misyonerlerinin çalışmaları ile mümkün olmuştur. Bütün dünyayı Protestanlaştırmak idealiyle 19. yüzyıl başlarından itibaren Osmanlı topraklarında görünmeye başlayan Amerikan misyonerleri, başlangıçta Suriye ve Filistin bölgesinde yürütmüş oldukları faaliyetlerini, zamanla Osmanlı ülkesinin her tarafında açmış oldukları okul, hastane, yetimhane ve kilise gibi kuruluşlarla devam ettirmişlerdir. İngiliz misyon örgütleri ile işbirliği içinde ve İngiliz ve Amerikan diplomatlarının korumasında yürütülen Amerikan misyoner faaliyetlerinin 1840’lı yıllardan sonra Ermeniler arasında yoğunluk kazandığı görülmüştür. Ancak; diğer devletlere mensup misyon örgütleri gibi Amerikan misyon örgütlerinin faaliyetleri de dini olmaktan çok siyasi yönüyle Osmanlı devleti için bir tehlike ve tehdit unsuru olarak gelişmiş ve çoğu zaman Osmanlı-Amerikan diplomatik ilişkilerinin belirleyici bir unsuru olmuştur. Osmanlı arşiv belgeleri Amerikan misyonerlerinin Ermeni ayaklanmalarında hazırlayıcı, organize edici, koruyucu ve müdahaleci bir rol üstlenmiş olduklarını ve aynı zamanda bu ayaklanmaların abartılı ve Türk aleyhtarı bir tonda Avrupa ve Amerika kamuoyuna aktarılmasında büyük bir görev üstlenmiş olduklarını ortaya koymaktadır. Amerikan misyonerlerinin ayrılıkçı ve yıkıcı mahiyette gelişen bu faaliyetlerine karşı Osmanlı Devleti bir yandan bazı önlemler alma yoluna giderken, diğer yandan ABD nezdinde diplomatik girişimlerde bulunmuştur. Ancak çoğu zaman bu tür girişimler sorunu çözmek yerine iki devlet arasında yeni bir krizin nedeni olabilmiştir</p></abstract>
                                                            
            
                                                                                        <kwd-group>
                                                    <kwd>Protestanlık</kwd>
                                                    <kwd>   Amerikan misyonerleri</kwd>
                                                    <kwd>   American Board</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                <kwd-group xml:lang="en">
                                                    <kwd>-</kwd>
                                            </kwd-group>
                                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA);</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BEO Sadaret Evrakı Mektubi Mühime Kalemi (A.MKT.MHM.), 637/23; 655/16, Ca.1313; 655/16, 16 Ca. 1313; 657/45, 12 C. 1313; 658/14, 19 Ş. 1313; 667/11, 1 M. 1313; 694/1, 5 Z. 1312; 694/6, 9 L. 1313; 695/13, 15 L. 1311; 702/19, 23 N.1313; 733/1, 20 Ş.1310; 733/8, 22 Ş.1310; 733/28, 13 N. 1310; 749/5,16 Za.1310.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dahiliye Nezareti Emniyet-i Umumiye 5. Şube Müdüriyeti (DH.EUM.5.Şb.), 30/1, 1 M. 1335.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi (DH.MKT.), 1509/67.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hariciye Nezareti Tercüme Odası (HR.TO.), 146/66, 10.05.1860.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Hariciye Siyasi (HR.SYS.), 30/26, 03.04.1895; 54/4, 13.08.1896; 55/1, 10.10.1896; 61/3, 11.07.1891; 61/18, 20.4.1892; 62/1, 09.01.1893; 64/25, 20.05.1895; 64/35, 14.10.1895; 64/41, 05.11.1895; 65/46, 25.04.1896; 65/48, 05.05.1896; 69/14, 30.09.1892; 69/27, 11.01.1896; 73/26, 14.04.1895; 73/56, 25.01.1896; 74/9; 208/9, 10.11.1869; 1850/5, 28.06.1895; 1857/83, 28.10.1895; 1858/3, 27.11.1895; 2735/10, 2739/18, 29.12.1894; 11.10.1889; 2739/22, 14.01.1895; 2737/30, 14.04.1894; 2740/25, 23.09.1895; 2740/48, 21.11.1895; 2829/50, 02.03.1894; 2834/32, 15.01.1896; 2850/3, 27.06.1895; 2854/41, 31.12.1894; 2858/13, 27.11.1895; 2858/43, 12.12.1895; 2881/15, 25.10.1915.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İrâde Dahiliye (İ.DH.), 133/1313 L-48; 83576, 11 Ca. 1305.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İrâde Hususi (İ.Hus.), 8/1310 B-36, 11 B. 1310; 78, 18 R. 1315;</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Meclis-i Vükela Mazbataları (MV)., 4/71, 8 Za. 1302; 20/54, 6 N. 1304. Yıldız Esas Evrakı (YEE.), 102/38.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Arzuhal ve Jurnaller (Y.PRK.AZJ.), 15/50, 6 L. 1306; 21/53, 17 Ş. 1309; 26/80, 29 Z. 1310; 52/28;</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Askeri Maruzat (Y.PRK.ASK.), 151/110, 27 M.1317; 215/44, 8 M. 1322.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Dahiliye Nezareti Maruzatı (Y.PRK.DH.), 5/15, 12 C. 1309; 5/83, 15 N. 1310; 8/6, 22 M. 1312; 10/58, 29 Z. 1315</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Elçilik ve Şehbenderlikler Tahriratı (Y.PRK.EŞA.), 16/96; 17/19, 3 N. 1310</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Hariciye Nezareti Maruzatı (Y.PRK.HR.), 25/51, 12 Z.1315.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Mabeyn Başkitabeti (Y.PRK.BŞK.), 19/27, 27 M. 1308; 34/28, 3 C. 1311</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Müfettişlik ve Komiserlikler Tahriratı (Y.PRK.MK.), 9/49, 9 Ş. 1317</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Maliye Nezareti Maruzatı (YPRK.ML.), 18/3.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Tahrirat-ı Ecnebiye ve Mabeyn Mütercimliği (Y.PRK.TKM.), 36/27, 24 Ca.1313.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Umum Vilayetler Tahriratı (Y.PRK.UM.), 26/67, 3 Ca 1313; 26/68, 26 Ş. 1310; 26/79, 21 N. 1310; 29/58, 25 Ra 1311; 44/96, 27 Ş. 1316; 51/38, 11 R. 1318; 67/30, 12 Ş. 1321; 77/29, 30 B. 1323.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Perakende Evrakı Yaverân ve Maiyyet-i Seniyye Erkan-ı Harbiye Dairesi (Y.PRK.MYD.), 13/31, 13 M. 1311;</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">YPRK. MF., 3/31, 131; 5/20, 2 R.1325.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yıldız Tasnifi Mütenevvi Maruzat Evrakı Bölümü (Y.Mtv.), 77/64, 15 B. 1310; 77/81; 185/33, 9 Ş. 1316; 238/75, 13 l. 1320; 302/216. ZB., 426/93, 1322; 590/129, 1322.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">American Board of Commissionars for Foreign Missions-ABCFM Project, The Near East-ABC:16.5.1- Reel:502; Mission to the Armenians-Miscellaneous- ABC:16.7.2, Reel: 534; Western Turkey Mission-ABC 16.9.3- Reel:596</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">British Documents on Foreign Affairs: Reports and Papers from the Foreign Office Confidential Print, General Editors: Kenneth Bourne and D. Cameron Watt, Part I: From the Mid-Nineteenth Century to the First World War, Series B: The Near and Middle East 1856-1914, The Ottoman Empire: Nationalism and Revolution 1885-1908, Vol.19, University Publications of America, 1985.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Reports 6 of the American Board of Commissionars for Foreign Missions presented at the TwentyEighth Annual Meeting Held in the City of Newark, N.J., September 13, 14 15, 1837, Boston, 1837.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞİMŞİR, Bilâl N. (Ed. By), British Documents on Ottoman Armenians (1891-1895), Vol.3, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1989.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">--------- (Ed.Par.), Documents Diplomatiques Ottomans Affaires Armeniennes (1894-1895), Vol. II, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1989.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">--------- Documents Diplomatiques Ottomans Affaires Armeniennes (1895-1896), Vol. III, No:296, Mavroyeni’den Olney’e, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1999.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
