Bu makalenin amacı, âriffilozofların çokça ilgi duydukları ayna sembolünü İbnü’l-Arabî (ö. 638/1240)örneği üzerinden değerlendirmeye çalışmaktır. Ayna, varlığın birliği öğretisinirahatlıkla sembolize edebilecek güçtedir. Bu gücü mahiyetinden alan aynasembolizmi, Tanrı-âlem ilişkisini açıklarken felsefi ve kelami izahbiçimlerinin karşı karşıya kaldığı birçok güçlüğü rahatlıkla aşmaktadır. Yine ayna;vacip-mümkün, birlik-çokluk ve bilen-bilinen gibi felsefi ayrımları daha doğruanlayabilmek için uygun bir semboldür. Şöyle ki aynadaki görüntü, görünenin netam kendisi ne de ondan farklı bir şeydir. Bu açıdan insan yaratılana kadarâlem cilasız bir ayna gibidir. İnsan bu aynanın cilasıdır. Yine İnsan-ı Kamilve onun kalbi en kuşatıcı, en parlak ve en düzgün ayna konumundadır. Şu haldeevren var olduğu müddetçe İnsan-ı Kâmil’in var olması gerekir. Bireysel insandakalp, ayna konumunda olup Allah’ın kendisine nazar ettiği şeydir. Ayna sembolizminegöre bir açıdan ayân Hakk’ın vücut, esma ve fiillerinin aynasıdır. Başka biraçıdan ise, Hakk’ın vücudu ayân için bir aynadır.