Research Article
BibTex RIS Cite

“Yenâbiü'l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi'd-Din” Adlı Eserin Müellifi

Year 2019, Volume: 6 Issue: 12, 314 - 325, 30.12.2019
https://doi.org/10.17859/pauifd.640654

Abstract

Yenâbiü'l-Yakîn fî İhyâi Ulûmi’d-Dîn tek nüshası
Süleymaniye Kütüphanesi Fatih Kitaplığında 2574 numara ile kayıtlı olan, Osmanlı
Türkçesi ile yazılmış bir eserdir. Eser, muhtelif kaynaklarda Bostanzâde Mehmet
Efendi’ye ait bir
İhya’u Ulûmi’d-Dîn tercümesi olarak geçmektedir.

Eserle
ilgili yapılan çalışmalarda öncelikle eserin kaynaklardaki bilgilerinin doğru
olup olmadığı araştırılmıştır.
Nitekim yaptığımız ön araştırmalarda
eserin içeriği ile kayıtlardaki bilgileri arasında bazı tutarsızlıklar olduğu
görülmüştür. Özellikle eserin Osmanlı padişahı Sultan I. Ahmet’e sunulduğu
ifade edilmesine rağmen
Bostanzâde Mehmet Efendi’nin, Sultan I. Ahmet tahta çıkmadan önce
vefat etmiş olması bu tutarsızlıklardan biri olarak görülmüştür. Bu
tutarsızlıkların giderilmesi amacıyla esere ait farklı nüshalar araştırılmış,
eserin kime ait olduğu tespit edilmeye çalışılmış ve bunun bir
İhya’u Ulûmi’d-Dîn’in tercümesi
olup olmadığı araştırılmıştır.



Eserin
müellifi ile ilgili yapılan çalışmalarda, eserde yer alan şiirlerden üçünde
“Mehmet/Muhammet” ismi tespit edilmiştir. Bu ismin eserin müellifi olduğu
kanaatindeyiz. Eserin Sultan I. Ahmet’e sunulduğu bilgisinden yola çıkarak o
dönemde yaşamış bu isimdeki şairler araştırılmış ve özellikle iki isim ön plana
çıkmıştır. Bunlar Hocazâde Mehmet Efendi ve Hocazâde Mehmet Esad Efendi. Bu
isimlere ait kayıtlardaki bilgiler ve eserleri incelenecek, çalıştığımız eserle
olan benzerlik ve farklılıklar ortaya konularak müellif tespiti yapılmaya
çalışılacaktır. 

References

  • KAYNAKÇAAktepe, Münir. “Hocazade Esad Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/10-13. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  • Bursalı Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Meral Yayınevi. Yay. Haz. A. Fikri Yavuz-İsmail Özen. C. I. 1972.
  • Çağrıcı, Mustafa. “İhya’u Ulumi’d-din”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22/340-341. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
  • Çağrıcı, Mustafa. “er-Ruh”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35/199-2000. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
  • el-Mardinî, Yusuf Sıdki. “Mesiru Umumi’l-Muvahhidin Şerh u Terceme-i Kitâb-ı İhyâu Ulûmi’d-Din İhya Tercüme ve Şerhi”. Yay. Haz. Mustafa Koç ve Eyyüp Tanrıverdi. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. 2015.
  • İpşirli, Mehmet. “Hocazade Mehmet Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/452-453. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
  • İpşirli, Mehmet. “Bostanzade Mehmet Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/311. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  • Karakuş, Yasin. “Yenâbiü'l-Yakîn fî İhyâi Ulûmi’d-dîn Adlı Eser Hakkında Bazı Tespitler”, Çukurova II. Uluslararası Multidisipliner Çalışmalar Kongresi (26-28.04.2019). ed. Seyithan Seydoşoğlu vd. 1/191-197. Adana: İksad Yayınları, 2019.
  • Mehmet Efendi. İbtihâcü’t-Tevârih I-II. Süleymaniye Kütüphanesi Hüsrev Paşa Koleksiyonu. no: 321-322.
  • Şerif Muhammed Efendi b. Esad Şeyhülislam. Gül-i Handân. 34 Nk 4204. Nuruosmaniye Yazma Eser Kütüphanesi. İstanbul.
  • Ülken, Hilmi Ziya. “Gazalinin Bazı Eserlerinin Türkçeye Tercümeleri”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 9 (1961): 59-69.
  • Yazar, Sadık. “Gazali’nin XIII-XIX. Yüzyıllar Arasında Batı Türkçesinde Tercüme Edilen Eserleri”. Divan Disiplinler Arası Çalışmalar Dergisi 31/2 (2011): 73.
  • Yenâbiü'l-Yakîn fî İhyâi Ulûmi’d-Dîn. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih Kitaplığı, 2574, 1a-423a.
Year 2019, Volume: 6 Issue: 12, 314 - 325, 30.12.2019
https://doi.org/10.17859/pauifd.640654

Abstract

References

  • KAYNAKÇAAktepe, Münir. “Hocazade Esad Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11/10-13. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  • Bursalı Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Meral Yayınevi. Yay. Haz. A. Fikri Yavuz-İsmail Özen. C. I. 1972.
  • Çağrıcı, Mustafa. “İhya’u Ulumi’d-din”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22/340-341. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
  • Çağrıcı, Mustafa. “er-Ruh”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35/199-2000. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
  • el-Mardinî, Yusuf Sıdki. “Mesiru Umumi’l-Muvahhidin Şerh u Terceme-i Kitâb-ı İhyâu Ulûmi’d-Din İhya Tercüme ve Şerhi”. Yay. Haz. Mustafa Koç ve Eyyüp Tanrıverdi. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. 2015.
  • İpşirli, Mehmet. “Hocazade Mehmet Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/452-453. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
  • İpşirli, Mehmet. “Bostanzade Mehmet Efendi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6/311. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  • Karakuş, Yasin. “Yenâbiü'l-Yakîn fî İhyâi Ulûmi’d-dîn Adlı Eser Hakkında Bazı Tespitler”, Çukurova II. Uluslararası Multidisipliner Çalışmalar Kongresi (26-28.04.2019). ed. Seyithan Seydoşoğlu vd. 1/191-197. Adana: İksad Yayınları, 2019.
  • Mehmet Efendi. İbtihâcü’t-Tevârih I-II. Süleymaniye Kütüphanesi Hüsrev Paşa Koleksiyonu. no: 321-322.
  • Şerif Muhammed Efendi b. Esad Şeyhülislam. Gül-i Handân. 34 Nk 4204. Nuruosmaniye Yazma Eser Kütüphanesi. İstanbul.
  • Ülken, Hilmi Ziya. “Gazalinin Bazı Eserlerinin Türkçeye Tercümeleri”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 9 (1961): 59-69.
  • Yazar, Sadık. “Gazali’nin XIII-XIX. Yüzyıllar Arasında Batı Türkçesinde Tercüme Edilen Eserleri”. Divan Disiplinler Arası Çalışmalar Dergisi 31/2 (2011): 73.
  • Yenâbiü'l-Yakîn fî İhyâi Ulûmi’d-Dîn. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih Kitaplığı, 2574, 1a-423a.
There are 13 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Journal Section Araştırma Makalesi
Authors

Yasin Karakuş 0000-0003-4446-0650

Publication Date December 30, 2019
Submission Date October 31, 2019
Published in Issue Year 2019 Volume: 6 Issue: 12

Cite

APA Karakuş, Y. (2019). “Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din” Adlı Eserin Müellifi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6(12), 314-325. https://doi.org/10.17859/pauifd.640654
AMA Karakuş Y. “Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din” Adlı Eserin Müellifi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. December 2019;6(12):314-325. doi:10.17859/pauifd.640654
Chicago Karakuş, Yasin. “‘Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din’ Adlı Eserin Müellifi”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6, no. 12 (December 2019): 314-25. https://doi.org/10.17859/pauifd.640654.
EndNote Karakuş Y (December 1, 2019) “Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din” Adlı Eserin Müellifi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 12 314–325.
IEEE Y. Karakuş, “‘Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din’ Adlı Eserin Müellifi”, Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, vol. 6, no. 12, pp. 314–325, 2019, doi: 10.17859/pauifd.640654.
ISNAD Karakuş, Yasin. “‘Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din’ Adlı Eserin Müellifi”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/12 (December 2019), 314-325. https://doi.org/10.17859/pauifd.640654.
JAMA Karakuş Y. “Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din” Adlı Eserin Müellifi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2019;6:314–325.
MLA Karakuş, Yasin. “‘Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din’ Adlı Eserin Müellifi”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, vol. 6, no. 12, 2019, pp. 314-25, doi:10.17859/pauifd.640654.
Vancouver Karakuş Y. “Yenâbiü’l-Yakîn Fi İhyâi Ulûmi’d-Din” Adlı Eserin Müellifi. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2019;6(12):314-25.