Modern dönemde savaş, sömürü, eğitim, ticaret, yoksulluk vb. sebeplerin etkisiyle küresel sosyolojik değişimler yaşanmıştır. Müslüman azınlıklar olgusu bu değişimin sonuçlarından biridir. Azınlık konumundaki Müslümanlar inandıkları dinin gereklerine uygun yaşama ve Müslüman kimliklerini koruma konusunda birçok problemle karşılaşmışlardır. Söz konusu problemlere cevap üretme bağlamında farklı yaklaşımlar gündeme gelmiştir. Yusuf el-Karadâvî bu konuda kendine özgü yaklaşım geliştiren âlimlerden biridir. Avrupa Fetva Komisyonu bünyesinde uzun yıllar görev yapması ve yaşanan problemleri bizzat müşahede etmesi onu bu konuda klasik fıkıh anlayışından kısmen farklılaşan yeni bir yaklaşım benimsemeye sevketmiştir. Yeni bir olgunun ortaya çıkardığı problemlere yeni bir yaklaşımla çözüm bulmayı esas alan Karadâvî, azınlıklardan gelen sorulara bu yaklaşım doğrultusunda fetva üretmiştir. Karadâvî bu yaklaşımında klasik fıkıh usûlündeki deliller hiyerarşisini ilkesel anlamda kabul etmekle birlikte hüküm istinbâtında maslahat, zaruret, ihtiyaç ve teysir kavramlarını merkeze almıştır. Ayrıca litaratürde yer alan şer‘î hükümlerin uygulanabilirliğini belirlemede coğrafi, sosyal ve kültürel şartları ölçüt kabul etmiştir. Karadâvî’nin yaklaşımı ve bu doğrultuda verdiği fetvaları incelendiğinde söz konusu yaklaşımın hem kendi iç tutarlılığı hem de klasik fıkıh usûlü açısından bazı problemler taşıdığı müşahede edilmiştir. Bu olgudan hareketle çalışmamızda Karadâvî’nin azınlıklar fıkhı anlayışında tespit edilen problemler ele alınmıştır. Klasik fıkhın sınırlarını aşan modern bir fıkhî söylemin meşruiyetinin sorgulanması bağlamında teorik esasları ve pratik sonuçları açısından analiz süreci çalışma konusunun belirlenmesinde etkili olmuştur. Çalışmanın amacı, Karadâvî’nin azınlıklar fıkhı yaklaşımında görülen teorik ve pratik sorunları tespit ve değerlendirmedir. Araştırmada, müellifin azınlıklar fıkhı anlayışını hem teorik hem de pratik boyutlarıyla ele aldığı fî Fıkhi’l-ekalliyyâti’l-müslime adlı eseri esas alınmıştır. Konunun sistematik bir bütünlük içinde ele alınabilmesi amacıyla tasvir ve çapraz durum sentezi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma, giriş ve sonuç dışında üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde azınlıklar fıkhına dair genel bilgiler verilmiş ve bu alandaki yaklaşımlara temas edilmştir. İkinci bölümde Karadâvî’nin azınlıklar fıkhı yaklaşımının metodolojik temelleri ve teorik ilkeleri tasvir edilmiştir. Üçüncü bölümde ise Karadâvî’nin bu yaklaşım doğrultusunda verdiği fetvalar analiz edilerek hem klasik fıkıh perspektifinden tespit edilen problemler hem de Karadâvî’nin kendi yöntemsel ilkeleriyle tutarsızlık arz eden yönler ortaya konulmuştur. Çalışmanın neticesinde, Karadâvî’nin azınlıklar fıkhı yaklaşımında çeşitli yöntemsel sorunlar bulunduğu görülmüştür. Bu kapsamda ictihad, maslahat ve teysir kavramları yer yer tutarsız ve aşırı esnek biçimde kullanılmış, sahih hadisler varken münker rivayetler delil alınmış, fakihlerce icmâ bulunduğu belirtilen meselelerde yeni ictihadlara gidilmiş, terk edilmiş görüşlerle fetva verilmiş, klasik fıkıh kaynakları hatalı veya ulaşılmak istenen amaca uygun kullanılmış, azınlıklar fıkhının yalnızca azınlıklarla sınırlı olacağı yönündeki söylem uygulamada bu sınırlamaya sadık kalamamıştır. Bu çalışma, azınlıkların fıkhî meselelerine yönelik yenilikçi yaklaşımlarda vuku bulabilecek olumsuzluklara dikkat çekmesi ve bu alanda verilen fetvalarda dikkatlerden kaçan veya dikkate alınmayan hususlara değinmesi açısından önem arz etmektedir.
The modern era has witnessed global sociological changes due to factors such as war, exploitation, education, trade, poverty, and so on. The phenomenon of Muslim minorities is one of the consequences of this change. Muslims in minority positions have faced numerous challenges in living according to the requirements of their religion and preserving their Muslim identity. Different approaches have emerged to address these problems. Yusuf al-Qaradawi is one of the scholars who has developed a unique approach to this issue. His long years of service within the European Fatwa Commission and his firsthand observation of the problems experienced led him to adopt a new approach, one that differs somewhat from the classical understanding of fiqh. Based on a new approach to finding solutions to problems posed by new phenomena, al-Qaradawi issued fatwas in response to questions from minorities based on this approach. In this approach, al-Qaradawi accepted the hierarchy of evidence in classical fiqh usul in principle, but in his deduction of rulings, he focused on the concepts of maslaha, ururat, need, and taysir. He also adopted geographical, social, and cultural conditions as criteria in determining the applicability of religious rulings found in the literature. An examination of Qaradawi's approach and the fatwas he issued accordingly revealed that this approach presented certain problems both in terms of its internal consistency and in terms of the classical legal methodology. Based on this fact, our study addresses the problems identified in Qaradawi's understanding of minority jurisprudence. In the context of questioning the legitimacy of a modern legal discourse that transcends the boundaries of classical jurisprudence, the analysis process, in terms of its theoretical foundations and practical implications, influenced the determination of the study topic. The aim of the study is to identify and evaluate the theoretical and practical problems encountered in Qaradawi's approach to minority jurisprudence. The research is based on his work, fî Fıkhi’l-ekalliyyâti’l-muslimé, which examines the author's understanding of minority jurisprudence from both theoretical and practical perspectives. To systematically address the subject, descriptive and cross-case synthesis methods were employed. The study consists of three sections, excluding the introduction and conclusion. The first section provides general information on minority jurisprudence and explores approaches in this field. The second section describes the methodological foundations and theoretical principles of Qaradawi's approach to minority jurisprudence. The third section analyzes the fatwas issued by Qaradawi based on this approach, highlighting both the problems identified from a classical jurisprudential perspective and aspects that are inconsistent with Qaradawi's own methodological principles. The study concludes that Qaradawi's approach to minority jurisprudence contains several methodological problems. In this context, the concepts of ijtihad, maslaha, and taysir have been used in an inconsistent and overly flexible manner. While authentic hadiths exist, illicit narrations have been used as evidence. New ijtihads have been adopted on issues where jurists claim to have reached consensus. Fatwas have been issued based on abandoned opinions. Classical fiqh sources have been used incorrectly or inappropriately. The assertion that minority jurisprudence should be limited solely to minorities has not been adhered to in practice. This study is important because it highlights the potential drawbacks of innovative approaches to minority jurisprudential issues and addresses issues that have been overlooked or ignored in fatwas issued in this area.