Research Article

Âşık tarzı şiir geleneğinde akrostiş şiirler

Number: Ö13 October 23, 2023

Âşık tarzı şiir geleneğinde akrostiş şiirler

Öz

Bu çalışma, âşık tarzı şiir geleneğinde üretilmiş olan akrostiş şiirlerin tespitini ve çeşitliliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Akrostiş, dizelerde genellikle baş harflerin belirli bir düzen içinde sıralanarak anlamlı bir sözcük veya sözcük grubunun oluşturulduğu bir şiir biçimidir. Bu çalışmada, akrostişlerin Türk edebiyat tarihinde farklı dönemlerde ve kültürlerde nasıl kullanıldığı ele alınmış ve âşık tarzı şiir geleneğindeki yapısı örneklerle değerlendirilmiştir. Akrostiş şiirler, âşık tarzı şiir geleneği içerisinde kendine özgü bir yer bulmuştur. Bu şiirler, âşıkların duygu ve düşüncelerini yaratıcı bir şekilde ifade etmelerine olanak tanırken, aynı zamanda dilin sanatsal yönünü de vurgulamaktadır. Farklı akrostiş çeşitleri ve işlevleri, âşıkların yaratıcılığını zenginleştirir ve farklı temaların işlenmesine olanak sağlar. Çalışmada elifname ve alfabe düzenindeki şiirlerden, cümle akrostişlerine; akrostiş hükümlü koşmalardan, ayaklı koşmalara kadar çeşitli örnekler incelenerek bu şiir biçiminin geniş bir yelpazede nasıl kullanıldığı gösterilmektedir. Akrostişler, sadece dilin işlevlerini ve estetik özelliklerini vurgulamakla kalmaz, aynı zamanda okuyucunun zihinsel ve duygusal dünyasına zenginlik katar. Bu biçim, âşıkların söylemek ve vurgulamak istediklerini okuyuculara özgün bir şekilde iletmelerine yardımcı olur. Ayrıca, akrostişlerin halk kültürü içinde de farklı alanlarda kullanılması, bu şiir biçiminin geniş bir toplumsal etkileşim alanına sahip olduğunu gösterir. Sonuç olarak, âşık tarzı şiir geleneğinde akrostiş şiirler, dilin estetik ve duygusal işlevlerini vurgulayarak yaratıcılığı öne çıkaran önemli edebî eserlerdir. Hem yazarlar hem de okuyucular için zenginlik ve anlam katkısı sağlayan bu şiir türü, Türk edebiyatının çeşitli alanlarında etkili bir şekilde kullanılmıştır ve gelecekte de bu geleneğin bir parçası olarak varlığını sürdürecektir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Acet, M. (2021). Köşe-i Bend: Şiirler. Ankara: Kültür Ajans Yayınları.
  2. Açıköz, N. (2002). Muğla’da Eski Yazı Akrostişli Bir Mezar Taşı. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (8).
  3. Akrostiş. Türk dili ve edebiyatı ansiklopedisi: Devirler/ isimler/ eserler/ terimler, C. 4. (1977). İstanbul: Dergâh Yayınları.
  4. Arslan, M. (2018). Mihrî Hâtun Dîvânı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  5. Batislam, H. D. (2021). Lisân-ı Pepegî (Kekeme Dili) ile Yazılmış Bir Elifnâme Örneği. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, Prof. Dr. İ. Çetin Derdiyok Armağan Sayısı, 964-976.
  6. Bayrak, M. (2005). Alevî-Bektaşî Edebiyatında Ermeni Âşıkları (Aşuğlar). Öz-Ge Yayınları, Ankara.
  7. Boyraz, Ş. (2010). Furkanî’nin Şiir Evreni Bağlamında Bir Monografi Denemesi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  8. Britannica, T. Editors of Encyclopaedia (1998, July 20). acrostic. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/art/acrostic

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Folklore (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Publication Date

October 23, 2023

Submission Date

August 18, 2023

Acceptance Date

October 23, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: Ö13

APA
Kaya, T. T. (2023). Âşık tarzı şiir geleneğinde akrostiş şiirler. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö13, 585-609. https://doi.org/10.29000/rumelide.1379421