hak Health Academy Kastamonu 2548-1010 Esra DEMİRARSLAN 10.25279/sak.1088605 Clinical Sciences Infectious Diseases Klinik Tıp Bilimleri Bulaşıcı Hastalıklar Covid-19'un neden olduğu duyusal kayıpların yaşam kalitesi üzerine ilişkileri LIST OF SENSORY LOSSES CAUSED BY COVID-19 IN QUALITY OF LIFE https://orcid.org/0000-0003-4805-4705 De Medeiros Camille Universidade Federal do Mato Grosso do Sul https://orcid.org/0000-0003-2875-662X Sanchez Andrea UFMS https://orcid.org/0000-0002-5714-6890 Forlandi Fabiana De Souza UFSCAR https://orcid.org/0000-0003-0255-4958 Antonio-viegas Mayara Caroline Ribeiro UFMS https://orcid.org/0000-0001-9692-4846 Moreno Munik De Oliveira Hospital Nossa Senhora Auxiliadora https://orcid.org/0000-0002-5760-9226 Facin Victoria UFMS 04 01 2023 8 1 15 29 04 12 2022 08 04 2022 Copyright © 2016, Health Academy Kastamonu 2016 Health Academy Kastamonu

Giriş: Dünya Sağlık Örgütü, Ocak 2020'de SARS-CoV-2'nin neden olduğu bir COVID-19 salgını ilan etti. COVID-19'un en yaygın semptomları arasında ateş, öksürük, yorgunluk, ageusia ve anosmi bulunurken, solunum güçlüğü ciddi etkiler olarak kabul ediliyor. Birkaç çalışma, COVID-19'dan iyileşen hastaların, post-covid sendromu oluşturan merkezi sinir sistemi ile ilgili diğer değişikliklerin yanı sıra duyusal kayıplar sunmaya devam edebileceğini göstermiştir. Amaç: Literatürde COVID-19'un neden olduğu duyusal işlev bozukluklarının yaygınlığını ve popülasyonun yaşam kalitesi üzerindeki etkisini analiz etmek ve değerlendirmek. Yöntem: Bu, Kasım 2021'de SciELO, LILACS ve PubMed veritabanlarında 2020 ila 2021 yılları arasında Portekizce yayınlanan makaleler seçilerek gerçekleştirilen bütünleştirici bir literatür taramasıdır. Tanımlayıcılar: Ageusia, Anosmia , COVID-19, Quality of Life and Population, yol gösterici soruyu yanıtlayan çalışmalar arasındaki benzerlikleri belirleyerek, “COVID-19'un neden olduğu duyusal kayıpların yaşam kalitesi üzerindeki etkileri nelerdir?”. Bulgular: Dahil edilme kriterlerini karşılayan 18 bilimsel makale bulundu ve değerlendirildi. Yapılan araştırmaya göre, COVID-19 sonrasında özellikle hastalığın neden olduğu nöronların kaybı nedeniyle bilişsel ve duyusal değişikliklerin çok daha yaygın hale geldiği görülebiliyor. Sonuç: SARS-CoV-2 enfeksiyonuna bağlı duyu kayıplarının kişisel, sosyal ve hatta profesyonel düzeyde yansımaları olan önemli bir biyopsikososyal etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu olayların sağlıkla ilgili yaşam kalitesinde değişikliklere yol açabileceği ve bu kayıpların sonuçlarının analiz edilmesinin son derece önemli olduğu belirtilmektedir.

Introduction: The World Health Organization declared, in January 2020, an outbreak of COVID-19 caused by SARS-CoV-2. Among the most common symptoms of COVID-19 are fever, cough, tiredness, ageusia and anosmia, with breathing difficulties being considered the serious effects. Several studies have shown that patients recovered from COVID-19 may continue to present sensory losses as well as other changes related to the central nervous system, constituting the post-covid syndrome. Objective: To analyze and evaluate in the literature the prevalence and impact of sensory dysfunctions caused by COVID-19 on the population's quality of life. Method: This is an integrative literature review, carried out in November 2021, in the SciELO, LILACS and PubMed databases, selecting articles published in Portuguese, in the years 2020 to 2021. The descriptors were: Ageusia, Anosmia , COVID-19, Quality of Life and Population, identifying similarities between studies that answered the guiding question: “What are the impacts of sensory losses caused by COVID-19 on quality of life?”. Results: Eighteen scientific articles that met the inclusion criteria were found and evaluated. According to the research carried out, it can be seen that cognitive and sensory changes have become much more common after COVID-19, mainly due to the loss of neurons caused by the disease. Conclusions: It is concluded that sensory losses related to SARS-CoV-2 infection have a significant biopsychosocial impact, with repercussions at a personal, social and even professional level. it is noted that these events can lead to changes in health-related quality of life, and it is extremely important to analyze the consequences of these losses.

 Anosmia Ageusia COVID-19 Population Quality of Life ANOSMİ çağcıl Kovid-19 yaşam kalitesi nüfus UFMS Adil, MT, Rahman, R., Whitelaw, D., Jain, V., Al-Taan, O., Rashid, F., ... & Jambulingam, P. (2021). SARS-CoV-2 e a pandemia de COVID-19. Revista médica de pós-graduação , 97 (1144), 110-116. Bragatto, M. G., Almeida, B. M., Sousa, G. C. … Sousa, V. T. (2021). Estudo das sequelas neuroanatômicas associadas à Síndrome Pós-COVID-19. Revista Eletrônica Acervo Saúde, 13(12). Britto, D. B. L. A., Rocha, M. F., Costa, L. F. S. B. … Tenorio, F. C. A. M. (2020). Achados neurológicos, alterações sensoriais da função olfativa, gustativa e auditiva em pacientes com Covid-19: uma revisão literária. Revista Eletrônica Acervo Saúde, 46, e4174. Campos, M. R., Schramm, J. M. D. A., Emmerick, I. C. M., Rodrigues, J. M., Avelar, F. G. D., & Pimentel, T. G. (2020). Carga de doença da COVID-19 e de suas complicações agudas e crônicas: reflexões sobre a mensuração (DALY) e perspectivas no Sistema Único de Saúde. Cadernos de Saúde Pública, 36. Carod-Artal, F. J. (2020). Neurological complications of coronavirus and COVID-19. Revista de Neurologia, 70(9), 311-322. Cheng, Q., Yang, Y., Gao, J. (2020). Infectivity of human coronavirus in the brain. Elsevier. Costa, K. S. F., Ribeiro, L. M., Jesus, J. A. L. … Tristão, R. M. (2021). Avaliação sensorial olfativa em crianças recém-nascidas de mulheres infectadas com COVID-19 durante a gravidez. J. Hum Growth Dev., 31(2), 192-198. Fiani, B., Covarrubias, C., Desai, A., Sekhon, M., Jarrah, R. (2020). A Contemporary Review of Neurological Sequelae of COVID-19. Frontiers in Neurology, 11, 640. Figueiredo, C. R. V., Mendonça, M. L. M., Tarnhovi, E. G. (2021). Sequelas neurológicas oriundas da pandemia de COVID-19 e seu processo de reabilitação- uma revisão integrativa. Revista Neurociências. Gane, S. B., Kelly, C., Hopkins, C. (2020). Isolated sudden onset anosmia in COVID-19 infection. A novel syndrome? London, UK. Gouvea, A. L. V., Souza, C. D., Oliveira, L. F., Martins, C. L. (2021). Síndrome Pós-COVID-19: principais afecções e impactos na sociedade em foco. V Colóquio Estadual de Pesquisa Multidisciplinar, III Congresso Nacional de Pesquisa Multidisciplinar e II Feira de Empreendedorismo. Hajare, PS, Harugop, AS, Goswami, L., Padmavathy, O., Aggarwal, U., & Reddy, YL (2021). Prevalência de disfunção olfativa e gustativa na doença de coronavírus (COVID-19): um estudo transversal em nosso hospital de atendimento terciário. Jornal Indiano de Otorrinolaringologia e Cirurgia de Cabeça e Pescoço , 1-4. He L, et al. Expression of elevated levels of pro-inflammatory cytokines in SARS-CoV-infected ACE2+ cells in SARS patients: relation to the acute lung injury and pathogenesis of SARS. J Pathol., 2006; 210(3): 288-297. Huang, C., Wang, Y., Li, X. … Cao, B. (2020). Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China. Lancet, 395, 497-505. Kowalski LP, et al. COVID-19 pandemic: effects and evidence-based recommendations for otolaryngology and head and neck surgery practice. Head Neck Actions, 2020. LI WH, et al. Angiotensin-converting enzyme 2 is a functional receptor for the SARS coronavirus. Nature, 2003; 426(6965): 450-454. Lopes, D. O., & Rodrigues, F. A. (2021). Eletroterapia IVL no tratamento de Covid-19 e sequelas no sistema nervoso central. Brazilian Journal of Development, 7(4), 42332-42340. Mehraeen, E., Behnezhad, F., Salehi, MA, Noori, T., Harandi, H., & SeyedAlinaghi, S. (2021). Disfunções olfativas e gustativas devido à doença do coronavírus (COVID-19): uma revisão das evidências atuais. Arquivos Europeus de Oto-Rino-Laringologia , 278 (2), 307-312. Nogueira, J. F., Figueiredo, B. Q., Melo, A. L. S. C. … Almeida, M. G. (2021). Distúrbios olfatórios decorrentes de infecção por SARS-CoV-2: fisiopatologia, fatores de risco e possíveis intervenções. Reserach, Society and Development, 10(11). PHELAN AL, et al. The novel coronavirus originating in Wuhan. China: Challenges for Global Health Governance. JAMA, 2020; 323(8): 709-710 Rodrigues, F. A., Pinto, M. S., Sousa, A., Silva, M. T. A., Wagner, R. E. S. (2021). Perda progressiva de memória em pacientes recuperados da SARS-CoV-2/COVID-19. Revista Ibero-Amerciana de Humanidades, Ciências e Educação- REASE, 7(10), 1857- 1873. Saniasiaya, J., Islam, MA e Abdullah, B. (2021). Prevalência de disfunção olfativa na doença de coronavírus 2019 (COVID-19): uma meta-análise de 27.492 pacientes. O Laringoscópio , 131 (4), 865-878. Santos, I. H. A., Andrade, T. R. S. F., Torres, E. C. … Ferrari, Y. A. C. (2020). Reserach, Society and Development, 9(12). TORTORA GJ, GRABOWSKI SR. Corpo Humano: Fundamentos de Anatomia e Fisiologia. 6a ed. Porto Alegre (RS): Artmed, 2005; 718p. Wu, Z., & McCoogan, J. M. (2020). Characteristics of and Important Lessons From the Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Outbreak in China. American Medical Association, 323(13), 1239-1242. Xu H, et al. High expression of ACE2 receptor of 2019-nCoV on the epithelial cells of oral mucosa. Int J Oral Sci, 2020; 12: 1-5. Zang, C., Wu, Z., Li, J., Zhao, H., Wang, G. (2020). Cytokine release syndrome in severe COVID-19: interleukin-6 receptor antagonist tocilizumab may be the key to reduce mortality. International Journal of Antimicrobial Agents, 55(5).