The aim of this study is to examine the content features of postgraduate theses focusing on digital citizenship within the scope of education in Turkey between the years 2011-2021. For this purpose, theses were examined in terms of content features such as graduate level, gender of authors, title of advisors, university of publication, year of publication, purpose/subject, method/pattern preference, data collection tools, data analysis methods, sample/study group and study group size. The data of the study, which was carried out according to the descriptive scanning method, were obtained by using the "Digital Citizenship Thesis Classification Form (DVTSF)" prepared by the researchers. The data of the research consists of authorized postgraduate theses, which can be accessed through the "National Thesis Database" of YÖK. The data were obtained using keywords such as "digital citizen", "digital citizen", "digital citizen", "e-citizen". Of the 60 postgraduate theses reached, 16 were eliminated because they were not education-oriented, and then 11 more were eliminated because they did not focus directly on digital citizenship, such as technological leadership, digital footprint, 21st century learning skills or technological competence. Finally, 33 theses were included in the study because they met the examination criteria. According to the findings of the research, it has been determined that the postgraduate theses written on digital citizenship are mostly prepared at the master's level and there has been an increasing trend in theses examining this subject in recent years. In general, it has been determined that the theses that try to determine the level of digital citizenship from various aspects gain weight, the most preferred research method is quantitative methods, it is often studied with undergraduate students, and postgraduate theses on digital citizenship are especially studied by Social Studies Education and Computer Education Technologies programs.
Bu çalışmanın amacı, 2011-2021 yılları arasında Türkiye’de, eğitim kapsamında dijital vatandaşlık konusuna odaklanan lisansüstü tezlerin içerik özellikleri bakımından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda tezler lisansüstü düzeyi, yazarlarının cinsiyeti, danışmanlarının unvanı, yayınlandığı üniversite, yayınlandığı yıl, amaç/konu, yöntem/desen tercihi, veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri, örneklem/çalışma grubu ve çalışma grubu büyüklüğü gibi içerik özellikleri açısından incelenmiştir. Betimsel tarama yöntemine göre yürütülen çalışmanın verileri, araştırmacılar tarafından hazırlanan “Dijital Vatandaşlık Tez Sınıflandırma Formu (DVTSF)” kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın verileri YÖK’ün “Ulusal Tez Veri Tabanı” üzerinden ulaşılabilen, izinli lisansüstü tezlerden oluşmaktadır. Verilere “digital citizen”, “dijital vatandaş”, “sayısal vatandaş”, “e-vatandaş” gibi anahtar kelimeler kullanılarak ulaşılmıştır. Ulaşılan 60 lisansüstü tezden 16’sı eğitim-öğretim odaklı olmaması nedeniyle elenmiş, sonrasında teknolojik liderlik, sayısal ayak izi, 21. yüzyıl öğrenme becerileri ya da teknolojik yeterlilik gibi doğrudan dijital vatandaşlık konusuna odaklanmamış olması nedeniyle 11 tez daha elenmiştir. Nihayetinde 33 tez inceleme kriterlerini karşılaması nedeniyle çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre dijital vatandaşlık konusunda yazılan lisansüstü tezlerin büyük oranda yüksek lisans düzeyinde hazırlandığı ve son yıllarda bu konuyu inceleyen tezlerde artma eğiliminin olduğu belirlenmiştir. Genel itibariyle konu olarak çeşitli açılardan dijital vatandaşlık düzeyini belirlemeye çalışan tezlerin ağırlık kazandığı, en fazla tercih edilen araştırma yönteminin nicel yöntemler olduğu, sıklıkla lisans öğrencileriyle çalışıldığı ve dijital vatandaşlık konulu lisansüstü tezlerin özellikle Sosyal Bilgiler Eğitimi ve Bilgisayar Öğretimi Teknolojileri programlarında ilgi gördüğü tespit edilmiştir.