Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 2564-6834 Bursa Uludağ University +IA-Ekinin Kırım Tatar Türkçesindeki Kullanılışı Üzerine On the Use of +IA Appendix in Crimea Tatar Turkish Baydar Arzu S. Ertane 12 01 2009 10 17 305 314 12 01 2009 Copyright © 1999, Uludağ University Faculty of Arts and Sciences Journal of Social Sciences 1999 Uludağ University Faculty of Arts and Sciences Journal of Social Sciences

Bu çalışmada +lA- ekinin Kırım Tatar Türkçesindeki kullanılışı üzerinde durulmuştur. Türkçenin en eski metinlerinden itibaren her dönemde işlek olarak kullanılan +lA- ekinin Kırım Tatar Türkçesindeki farklı kullanımına dikkatler çekilmiş; ayrıca ekin bu farklı kullanımları ve bunun nedenleri izah edilmeye çalışılmıştır. Çalışmadaki tüm örnekler tanıklıdır. Söz konusu örnekleri tespit edebilmek için Kırım Tatar Türkçesi edebî dili ile yazılmış çok sayıda eser ve sözlük taranmıştır

On the Use of +IA Appendix in Crimea Tatar Turkish It has been emphasized in this study on the use of +lA- appendix in CrimeaTatar Turkish. It is focussed on the different use of +lA- appendix, used frequently every period from the oldest Turkish texts, and also on the different use of it. It has been tried to explain the reasons of the different uses Examples of this study are all proved. In order to indicate these questioned examples, a large number of Works written in Crimea-Tatar literary Turkish and dictionaries have all been scanned.

 Kırım Tatar Türkçesi +lA- eki +lA- ekinin Kırım Tatar Türkçesindeki kullanılışı Crimea-Tatar Turkish +lA- appendix the use of +lAappendix in Crimea-Tatar Turkish Akalın, Şükrü Halûk (1995), “+lA Ekinin Çatı Ekleriyle Kullanılışı Konusundaki Görüşler ve Ekin Yabancı Kaynaklı Kelimelere Getirilişi Üzerine”, Türk Gramerinin Sorunları Toplantısı (22-23 Ekim 1993), Ankara: TDK Yay., s.92-105 Altınel, Elif (2003), (Türkmence-Türkçe Sözlük’e Göre) Türkmen Türkçesinde Kelime Yapımı, Niğde, Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), s.148-155 Alyılmaz, Cengiz (2004), Eski Türkçenin Söz Varlığının Düz ve Ters Dizimi, Ankara: Kurmay Yay., s.360-365;373-377 Asanov, Ş. A.; Garkavets, A. N.; Üseinov, S.M. (1988), Kırım Tatarca - Rusça Lugat, Kiyev “Radyanska Şkola” Ayder, Memetov (1984), Praktikum po Grammatike Tatarskogo Yazıka, Taşkent: Ukituvçi Neşriyat, s.116 Banguoğlu, Tahsin (1995), Türkçenin Grameri, 4. bs., Ankara: TDK Yay., s.214-218 Baykoca, F. Leyla (2007), Kuzey Grubu Türk Şivelerinin Karşılaştırmalı Yapım Ekleri, Niğde, Niğde Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), s.119 Bayniyazov, Ayabek (2004), Kazak Türkçesi Grameri, Ankara: Gazi Kitabevi, s.225-226 Buran, Ahmet-Alkaya, Ercan (2007), Çağdaş Türk Lehçeleri, Ankara: Akçağ Yay. Coşkun, Volkan (2000), Özbek Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yay., s.62 Çeneli, İlhan (1997), Kırım Tatarcasında Yapım Ekleri, Çev. Mustafa Argunşah, Ankara. TDK Yay., s.39-41 Deny, Jean (1941), Türk Dili Grameri, (Tercüme: Ali Ulvi Elöve), İstanbul: Maarif Matbaası, s.481-483 Dilek, Sunay (2005), Eski Anadolu Türkçesinde İsimden Fiil Fiilden Fiil Yapma Ekleri ve Fonksiyonları, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), s.19-74 Eckmann, Janos (1988), Çağatayca El Kitabı, (Günay Karaağaç), İstanbul. Edebiyat Fak. Yay., s.44-45 Ediskun, Haydar (1992), Türk Dilbilgisi, 4. bs., İstanbul: Remzi Kitabevi, s. 224-225 Ercilasun, Ahmet B. (1984), Kutadgu Bilig Grameri -Fiil-, Ankara: Gazi Ü. Yay., s.14-15 Ercilasun, Ahmet Bican (2007), Türk Lehçeleri Grameri, Ankara: Akçağ Yay. Ergin, Muharrem (1989), Türk Dil Bilgisi, 18. bs., İstanbul: Bayrak Yay., s. 170-171 Gabain, A. Von (1995), Eski Türkçenin Grameri, Çev. Mehmet Akalın, 2. bs., Ankara: TDK Yay., s. 49 Gemalmaz, Efrasiyap vd. (2004), Türkçe Sözlük’ün Ters Dizimi, Ankara: TDK Yay., s.56-61;103-106 Gülsevin, Gürer (1997), Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, Ankara: TDK Yay., s.120-121 İlker, Ayşe (1997), Batı Grubu Türk Yazı Dillerinde Fiil, Ankara: TDK yay., s.28-50 Kara, Mehmet (2001), Türkmence, 2. bs., Ankara: Akçağ Yay., s.29 Karamanlıoğlu, Ali Fehmi (1994), Kıpçak Türkçesi Grameri, Ankara: TDK Yay., s.46-47 Kasapoğlu Çengel, Hülya (2005), Kırgız Türkçesi Grameri, Ankara: Akçağ Yay., s.129-130 Kirişçioğlu, M. Fatih (1999), Saha (Yakut) Türkçesi Grameri, 2. bs., Ankara: TDK Yay., s.51 Kononov, A. N. (1941), Grammatika Türetskogo Yazıka, Moskva: İzdatelstvo Akademi Nauk SSSR, Leningrad, s.103-106 Korkmaz, Zeynep (2003), Türkiye Türkçesi Grameri-Şekil Bilgisi-, Ankara: TDK Yay., s.116-119 Mustafayev, E. M. (1996), Büyük Rusça-Türkçe Sözlük, İstanbul: Engin Yay., Öner, Mustafa (1998), Bugünkü Kıpçak Türkçesi, Ankara: TDK Yay., s.53- 56 Özkan, Nevzat (1996), Gagavuz Türkçesi Grameri, TDK Yay., Ankara, s.121-129 Şahin, Hatice (2005), “+lA Türetme Ekinin İşlevlerine Dair Bazı Gözlemler”, Bursa: Uludağ Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.8, C.8, Yıl:6, s.85-93 Toparlı, Recep (1995), Harezm Türkçesi, Sivas: Seyran Yay., s.20 Uluocak, Mustafa (2007), XVIII. Yüzyıl Sefaretnamelerinde Türetme ve İşletme Ekleri, Bursa, Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Doktora Tezi), s.75-82 Useinov, S.M. (2005), Kırım Tatarca-Rusça Lugat, Simferopol Yılmaz,Emine (2002), Çuvaşça Çok Zamanlı Morfoloji, Ankara: Grafiker Yay., s.127-128 Yüksel, Zühâl (2005), Kırım Tatar Türkçesi Grameri Ses ve Şekil Bilgisi, Ankara: Semih Eğitim Kültür Yay., s.161-164 Zeynalov, Ferhat (1993), Türk Lehçelerinin Karşılaştırmalı Dilbilgisi, Çev. Yusuf Gedikli, İstanbul: Cem Yayınevi, s.226-229