The concept of the “waiver of fundamental rights” (Grundrechtsverzicht)—the rights holder’s conscious choice, in a specific dispute, not to invoke constitutional protection—has rarely been regulated as a comprehensive and systematic constitutional regime. Instead, it is mainly shaped through right- or status-based statutory rules and judicial decisions. In Germany, recent scholarship has developed a general theoretical framework for waiver, proposing criteria on its dogmatic nature, prerequisites, scope, and limits. In Turkish constitutional law, by contrast, no comparable general debate has emerged. The Turkish Constitutional Court, largely in line with the European Court of Human Rights, has addressed “waiver” chiefly in the narrower setting of waiving procedural guarantees within the right to a fair trial (Article 36 of the Constitution).
Hak sahibinin, somut bir uyuşmazlık bağlamında temel hakkın sağladığı anayasal korumayı ileri sürmekten bilinçli olarak vazgeçmesi anlamındaki “temel haklardan feragat (Grundrechtsverzicht)”, birçok anayasa düzeninde genel ve sistematik bir rejim olarak ayrıntılı biçimde düzenlenmemiştir. Konu daha ziyade hak/statü bazlı kanunî düzenlemeler ve yargı kararları üzerinden şekillenmektedir. Federal Almanya’da ise son dönemde temel haklardan feragatin genel teorik çerçevesine yönelik önemli çalışmalar neşredilmiştir. Bu çalışmalarla temel haklardan feragatin dogmatik niteliği, şartları, kapsamı ve sınırlarına ilişkin bir takım ilke ve esaslar önerilmiştir. Türk anayasa hukukunda ise konunun genel teorik bir tartışması yapılmış değildir. Türk Anayasa Mahkemesi “feragat” konusunu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin içtihatlarıyla uyumlu şekilde, ağırlıkla adil yargılanma hakkının (Anayasa m.36) usulî güvencelerinden feragat bağlamıyla sınırlı olarak ele almıştır.