The concept of alienation has been linked to individuals’ distancing from labor, environment, and self, reflected in powerlessness, loneliness, and meaninglessness. Marx provided a theoretical foundation by explaining alienation via labor and production, while Seeman defined its dimensions, making it empirically applicable. Although alienation occurs across society, it can be particularly detrimental to teachers in educational settings. Despite increasing studies on teacher alienation, no systematic review holistically evaluating them exists. This study aims to systematically examine graduate theses on teacher alienation in Türkiye from 2003 to 2024. The 85 theses included in this study were evaluated using descriptive analysis methods. Inclusion criteria required theses to be publicly accessible in the National Thesis Database of the Council of Higher Education, involve teacher samples, be conducted in Türkiye, and focus on teacher alienation. Theses were examined by regarding bibliographic features, methods, data collection tools, associated variables, and main findings. Results showed most theses were master’s level, written in 2019, and affiliated with educational sciences institutes. Quantitative methods, relational survey models, and Likert-type scales were most common. Alienation was associated with 59 variables, notably organizational cynicism, emotional labor, and organizational culture. Reported findings indicated teachers generally experienced low alienation. The literature shows limited methodological diversity, suggesting future studies employ qualitative and mixed-method designs.
Yabancılaşma kavramı tarihsel süreçte bireyin emeğine, çevresine ve kendine yönelik duygusal-düşünsel uzaklaşmalarla ilişkilendirilmiş; güçsüzlük, yalnızlık ve anlamsızlık gibi olgularla açıklanmıştır. Marx, yabancılaşmayı üretim süreci ve emek üzerinden açıklayarak kuramsal temel oluşturmuş; Seeman ise kavramın boyutlarını tanımlayarak onu ampirik araştırmalarda uygulanabilir hâle getirmiştir. Modern toplumda farklı alanlarda görülen yabancılaşmanın, eğitim ortamlarında özellikle öğretmenler üzerinde yıkıcı etkileri olabileceği belirtilmektedir. Öğretmen yabancılaşmasına ilişkin çalışmalar artsa da bu araştırmaları bütüncül değerlendiren sistematik bir inceleme yoktur. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, Türkiye’de 2003–2024 döneminde öğretmen yabancılaşmasına yönelik lisansüstü tezleri sistematik olarak incelemektir. Bu çalışmaya dâhil edilen 85 adet tez betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Dahil etme kriterleri, tezlerin Yükseköğretim Kurulu Ulusal Veri Tabanı’nda erişime açık, öğretmen örneklemli, Türkiye’de yürütülmüş ve öğretmen yabancılaşması konulu olmasıdır. Tezlerin bibliyografik özellikleri, yöntemleri, veri toplama araçları, ilişkilendirilen değişkenler ve temel bulguları incelenmiştir. Bulgular, tezlerin çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde, 2019’da ve eğitim bilimleri enstitülerinde yazıldığını göstermektedir. Çoğunda nicel yöntem, ilişkisel tarama modeli ve veri toplama aracı olarak Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Yabancılaşma 59 değişkenle ilişkilendirilmiş; en çok örgütsel sinizm, duygusal emek ve örgüt kültürü öne çıkmıştır. Tezlerde rapor edilen bulgular, öğretmenlerin genel olarak düşük düzeyde yabancılaşma yaşadığını göstermektedir. Son olarak alanyazındaki çalışmaların yöntemsel çeşitlilik açısından sınırlı olduğu belirlenmiş, gelecekte nitel ve karma desenlerin kullanılması önerilmiştir.