İslam inancının Türk halkları arasında yayılmaya başlamasıyla birlikte veli, derviş, eren
gibi adlarla anılan zatlar ortaya çıkmıştır. Halk nazarında bu zatlar Allah’a yakın görülmüş ve
‘Allah dostu’ olarak nitelendirilmişlerdir. Velilerin Allah yoluna kendini feda etmiş kimseler
olmasının yanında Anadolu’da İslamiyet’in yayılmasında önemli katkıları bulunan toplumsal
işlevleri de bulunmaktadır. Kolonizatör dervişler olarak zikredilen bu velilerin hayatlarını,
yaşadıkları dönemleri ve o dönemdeki tarihsel izleri barındıran çeşitli eserler yazılmıştır.
Menakıpname veya velayetname adıyla bilinen bu eserlerde velilerin hayatlarının yanı sıra
olağanüstü özelliklerinin de kaydedildiği görülür. Keramet adı verilen bu olağanüstü özellikler
arasında ölüleri diriltme, hastaları iyileştirme, tabiat kuvvetlerine hükmetme gibi birbirinden
farklı özellikler yer alır. Kaynaklarını dinlerin kutsal kitaplarından, farklı milletlerin mitolojik
anlatılarından ya da eski Türk inançlarından alan bu kerametlerin velilerin pek çoğuna atfedildiği
görülür. Menkıbelerde nakledilen kerametler, velinin kutsal mahiyetinin geniş kitlelere
yayılmasına ve toplum tarafından kabul görerek etrafında çok sayıda müridin toplanmasına
aracı olur. Keramet ehli oldukları düşünülen velilerin gerek Anadolu’da gerek dünyanın farklı
coğrafyalarında yer aldığı, kiminin ününün bölgesel kiminin de geniş bir coğrafyaya yayıldığı
görülür. Türk-İslam coğrafyasında farklı bölgelerde türbesi/makamı bulunan ve adı bilinen
erenlerden biri Koyun Baba’dır. Kendini Allah’a adayan Koyun Baba’nın manevi yolculuğu
Hz. Muhammet’i rüyasında görmesiyle başlar. Ardından rüyasında Hz. Ali’den aldığı emirle
Horasan’dan Osmancık’a gelir ve manevi yolculuğu Osmancık’ta son bulur. Koyun Baba’nın
yaşamı boyunca birbirinden farklı kerametler gösterdiği kendisine atfedilen menakıpnamelerde
nakledilmiştir. Bu çalışmada, Koyun Baba menakıpnamesinde tespit edilen keramet unsurları
kültürel, dinî ve mitolojik açıdan değerlendirilmeye çalışılmıştır.
With the adoption of Islam, such personalities as saint, dervish appeared among the Turkic peoples. In the opinion of the people, these people were considered close to Allah and were considered "friends of Allah". In addition, these people also contributed to the spread of Islam in Anatolia. Various works were written describing the lives of these people, who were called dervish colonizers, such as religious legend, velayetname. According to the information conveyed in these works, these people also possess supernatural abilities. These remarkable properties, called miracles, include such distinctive properties as the ability to raise the dead, heal the sick, and control nature. These miracles performed by saint originate from the Scriptures, mythological narratives and ancient Turkic beliefs. Thanks to the miracle, saint reputation spreads in society more quickly. Thus, many people gathered around saint who believed in him. One of the saints, whose mausoleum is located in different regions of Turkish-Islamic geography and whose name is known, is Koyun Baba. The spiritual journey of Koyun Baba, who devoted herself to Allah, begins with the fact that he sees the Prophet Muhammad in a dream. He then arrives in Osmanjik, Turkey, from Khorasan on the orders of Hz. Ali in a dream, and his spiritual journey ends in Osmanjik. There are many Menakipnames that tell about the life of the Koyun Baba. In this study, the elements of the miracle attributed to the Koyun Baba have been tried to be evaluated from a cultural, religious and mythological point of view
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | Alawism Bektashism Studies |
Journal Section | Research Article |
Authors | |
Early Pub Date | September 10, 2024 |
Publication Date | |
Submission Date | January 4, 2024 |
Acceptance Date | April 22, 2024 |
Published in Issue | Year 2024 Issue: 111 |
Bu dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution 4.0 ile lisanslanmıştır. Bu lisans, açık erişimli bir makalenin ticari olmayan bir şekilde tekrar kullanılmasına, yazar doğru atfedildiği sürece izin verir.