<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                                                <journal-id>tkid</journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2822-2466</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Kültür Ocağı Vakfı</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id/>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Classical Turkish Literature of Ottoman Field</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>Aşığın Akıl Oyunu: Şathiye</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0001-8132-2869</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Harmancı</surname>
                                    <given-names>Mahmut Esat</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ</aff>
                                                            </contrib>
                                                    <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0009-0009-3329-8927</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Bostan</surname>
                                    <given-names>Selenay</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20231224">
                    <day>12</day>
                    <month>24</month>
                    <year>2023</year>
                </pub-date>
                                                    <issue>50</issue>
                                        <fpage>259</fpage>
                                        <lpage>280</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230804">
                        <day>08</day>
                        <month>04</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20231024">
                        <day>10</day>
                        <month>24</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2022, The Journal of Turkish Cultural Studies</copyright-statement>
                    <copyright-year>2022</copyright-year>
                    <copyright-holder>The Journal of Turkish Cultural Studies</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Şathiye şiir türüne ait örnekler genel itibariyle tasavvuf kurumu içerisinde değerlendirilmiş ve bu kurumun dışına pek çıkılamamıştır. Bu yorumun sebebi elbette şairlerin tasavvuf kurumu içinde olmasından kaynaklanabilir. Biz ise bu makalede izahın sadece tasavvuf kurumuyla sınırlandırılmaması gerektiği, yüzyıllardır süren ve edebiyatımızda bir gelenek haline gelen tekke-medrese, aşk-akıl ve âşık-sofu çatışmasının bir tezahürü olarak bu şiir türünün değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmeye çalışacağız. Medrese ve tekke ayrışmasının doğurduğu zıtlık zamanla bu iki grubun savunularının da zıtlaşmasına sebep olur. Buna göre medrese aklı temsil eder tekke ise aşkı. Medrese ilmi bilgiye sahip olmaktan, beslendiği bürokrasi gücünden ve zaman zaman gördüğü devlet desteğinden dolayı dine ve dini bilgiye ulaşma yolunun sahibi olarak kendini görür. Hatta bu yolda bilgiyi yayma ve yorumlama hakkının sahibi olduğu düşüncesinden dolayı tekke ile aralarında daima aktif bir alevlenme mevcuttur. Tekke ise medresenin akıl ile bu kadar hareket etmesinden de yola çıkarak bu gruba bir akıl oyunu tasarlar: Sathiye, âlimlerin çoğu zaman “deli saçması sözler” olarak ifade ettiği bu şiirler veya sözler aslında medresenin aklıyla oynanan çok tehlikeli bir oyundur. Zira tekkeli şair medresenin belirlediği ince çizgilerde tıpkı bir cambaz gibi oynar.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Şathiye</kwd>
                                                    <kwd>  tasavvuf</kwd>
                                                    <kwd>  aşk</kwd>
                                                    <kwd>  akıl</kwd>
                                                    <kwd>  oyun</kwd>
                                                    <kwd>  tekke</kwd>
                                                    <kwd>  medrese</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">BİLGİN, A. Azmi, Ümmî Sinan Divanı, Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara 2000.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">CEBECİOĞLU, Ethem, “Şatahat İbarelerinin Anlaşılmasına Doğru: Metodik Bir İnceleme”, Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 17, 2006, 7-27.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">DAĞLAR, Abdülkadir, “Kulum Beni Güldürsen: Mizah Şathiyyenin Neresinde?” Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları 13, Hicve Revâ, Mizaha Mâyil: Güldürücü Metinleri Anlamak, Klasik, İstanbul 2018.
FİNK, Eugen, Bir Dünya Sembolü Olarak Oyun, (Çev. Necati Aça), DostKitabevi, Ankara 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">GÜZEL, Abdurrahman, Kaygusuz Abdâl Divânı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara 2010.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">HARMANCI, Meriç, “Kaygusuz Abdal’ın Şiirlerinden Yansıyan İki Tip: “Ahî” ve “Nâşî””, Route Educational and Social Science Journal, 4/7, 2017, 352-364.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">IŞIK, Zekeriya, Osmanlı Toplumunda Devlet Tarikat İlişkileri, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doktora Tezi), Konya 2015.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İPŞİRLİ, Mehmet, “İlmiye” DİA, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2000, XXII: 141-145.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KURNAZ, Cemal-Tatçı, Mustafa, Türk Edebiyatında Şathiye, Akçağ Yayınları, Ankara 2001.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">KURNAZ, Cemal, &quot;Felek&quot;, TDV İslâm Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/felek#2-edebiyat (31.07.2023).
1995.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">MERMER, Ahmet, Karamanlı Ayni ve Divanı, Akçağ Yayınları, Ankara 1997.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">PAULOS, John Allen, Matematik ve Mizah, Doruk Yayıncılık, Ankara 2003.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">SANDERS, Barry, Kahkahanın Zaferi: Yırtıcı Tarih Olarak Gülme. (Çev. K. Atakay), Ayrıntı Yayınları, İstanbul 2001.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">ŞENTÜRK, Ahmet Atilla, Klasik Osmanlı Edebiyatı Tiplerinden Sufi yahut Zahid Hakkında, Enderun Kitabevi, İstanbul 1996.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">TAŞKIN, Bilal, “Osmanlı Entelektüel Düşüncesinin Bileşenleri: Kelâm, Felsefe ve Tasavvuf: Kemalpaşazâde ve Risaleleri Üzerinden Bir İnceleme”, Trabzon İlahiyat Dergisi, 8/2, 2021, 103-138.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">TATÇI, Mustafa, Yûnus Emre Dîvânı. T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ekitap projesi. (TY).</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">TOPCU, Mümin, “Kaygusuz Abdal’ın Kırk Gün Oldu Kaynatırım Kaynamaz Redifli Şiirinin Tasavvufî Düşünce Bağlamında Çözümlemesi”, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, 7/15, 2021, 339-353.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">YAVUZ, Yusuf Şevki, “Kelam”, DİA, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2022, XXV: 196-202.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
