20. yüzyılın sonlarından itibaren Azerbaycan ve Kazakistan’da edebiyat, SSCB’nin tüm ülkelerinde olduğu gibi, Sovyet ideolojisinden arınma dönemine girmiştir. Vatan, millet, hürriyet temalarının yanı sıra geçiş döneminin getirdiği ekonomik, psikolojik, sosyal ve manevi sıkıntılar edebî eserlere konu olmaya başlamıştır. Geçiş döneminin bütün olumsuz özellikleri ve koşulları insanların yalnızlaşmasına ve umutsuzluğa kapılmasına yol açmıştır. Bu etkiyi hem yazar ve şairlerin yaşamlarında hem de yazılı edebiyat örneklerinde görmek mümkündür. Vahşi kapitalizmin getirmiş olduğu yeni döneme aydın kesiminin tutunamaması, yabancılaşması, içe kapanması, ezilmesi ve ötekileştirilmesi sonucunda edebî eserlerde yeni aydın tipleri ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla toplumla birlikte yalnızlık uçurumuna düşen yazarlar, kendi yalnızlıklarını anlatırken toplumun duygu ve düşüncelerinin tercümanı olmuşlardır. Bu bağlamda Azerbaycan edebiyatında Neriman Abdülrahmanlı (d. 1958) ve Kazak edebiyatında Ayagul Mantay’ın (1982-2021) kaleme aldığı hikâyeler, yazarların yaşadıkları maddi, manevi, ruhsal ve psikolojik zorlukları yansıtmaktadır. Neriman Abdülrahmanlı, çağdaş Azerbaycan edebiyatının önde gelen isimlerinden biridir. Azerbaycan-Kazakistan edebî ilişkilerinin geliştirilmesindeki hizmetlerinden dolayı Kazakistan’ın “Dostluk” madalyası ile taltif edilmiştir. Ayagul Mantay, modern Kazak nesrinin genç yeteneklerinden ve anlatıya yeni bir yön veren yazarlardan biridir. Eserlerinde yalnızlık ve ölümden sıkça bahseden Mantay, gerçek hayatta maruz kaldığı siber zorbalığa dayanamayarak intihar etmiştir.Her karanlığın içinde bir yalnızlık ve her yalnızlığın içinde bir karanlık vardır. Karanlık ve yalnızlık içinde olan insan, her zaman ışığa, aydınlığa ve kalabalıklara özlem duyar. Makalede Neriman Abdülrahmanlı’nın “Işıksızlık” ve Ayagul Mantay’ın “Jalgızdık Bii” (“Yalnızlık Dansı”) adlı öyküleri incelenirken, yazarların kendi yaşamlarından kesitlere de yer verilmektedir. Bu iki hikâye çerçevesinde, Azerbaycan ve Kazakistan’da geçiş döneminin farklı yıllarında bir erkek ve bir kadının yaşadığı yalnızlık, bireysel ve toplumsal açıdan araştırılmıştır.