Research Article

Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması

Volume: 90 Number: 317 April 10, 2026
EN TR

Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması

Abstract

Eski Mezopotamya’daki şerh geleneği, MÖ birinci bin yılın başlarında Neo-Asur ve Neo-Babil dönemlerinde (MÖ sekizinci yüzyıl civarında) belirginleşti. Akamenid ve Helenistik dönemlerde de (MÖ birinci yüzyıla kadar) sürdürüldü. Şerhi yazılan temel metinlerin neredeyse tamamı, MÖ birinci bin yılın Mezopotamya edebiyatının “kanonik” külliyatına ait olarak kabul edilir. Şerhler MÖ yedinci yüzyılda, orijinal yazarları tarafından neredeyse bin yıl önce kullanılan, anlamı artık bilinmeyen arkaik sözcükler ve ifadeler için güncellenmiş eşdeğerler ve ayrıntılı anlamlar sağlamak adına bir gereklilik hâline geldi. Şerhleri ortaya çıkaran diğer nedenler ise tarihî, sosyal ve politik koşullardı. Yeni Asur döneminde akademisyenler ve akademi siyasi güçlere tabi tutulmuş ve eserleri kanonlaştırma süreci için yapılan araştırma, esas olarak krala tavsiyede bulunmayı amaçlayarak zaman zaman yorumlama gereğini doğurmuştur. Akamenid döneminde siyasi otoritenin değişmesi sonucu oluşan özgürlükle birlikte, kanonik metinler külliyatını inceleyen ve yorumlayan bilginlerden meydana gelmiş bağımsız bir iç skolastik sistem ortaya çıkmıştı. Bu şerhlerin tarihini ve tipolojisini çok disiplinli bir bakış açısıyla inceleyen son çalışmalar Babil ve Asur şerhlerine pek az yer vermişken mevcut çalışma söz konusu bakış açısıyla iki farklı disiplinden şerhleri karşılaştırma işine girişmektedir. Bu çalışma, eski Mezopotamya’daki tıbbi metinler üzerine yapılan yorumları, fiziksel metin düzeni ve şerhlerde açıklamalar sağlamak için uygulanan hermeneutik açısından Edwin Smith tıbbi papirüsünde görülen şerhlerle karşılaştırmayı amaçlamaktadır.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Çalışmanın tüm içeriği, yazarlar tarafından bilimsel araştırma yöntemleri ve akademik etik ilkelere uygun şekilde üretilmiştir.

References

  1. Biggs, R. D., “Medicine, Surgery, and Public Health in Ancient Mesopotamia”, Journal of Assyrian Academic Studies, Vol. 19/No. 1, 2005.
  2. Biggs, R. D., “Medicine in Ancient Mesopotamia” History of Science 4, 1969.
  3. Breasted, J. H., The Edwin Smith Surgical Papyrus. Volume 1: Hieroglyphic Transliteration, Translation, and Commentary, 1930.
  4. Breasted, J. H., The Edwin Smith Surgical Papyrus. Volume 2: Facsimile Plates and Line for Line Hieroglyphic Transliteration, 1930.
  5. Bryan, G. P., The Ebers Papyrus, 1930.
  6. Durand, J. M., “Un commentaire à TDP I, AO 17661”, RA 73, 1979, s. 153-170.
  7. Gabbay, U., “Akkadian Commentaries from Ancient Mesopotamia and Their Relation to Early Hebrew Exegesis”, Dead Sea Discoveries, Vol. 19/Issue 3, 2012.
  8. Geller, M. J., Ancient Babylonian Medicine: Theory and Practice, 2010.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Archaeology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

April 10, 2026

Submission Date

November 29, 2024

Acceptance Date

March 17, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 90 Number: 317

APA
Kutlu Alancı, H. (2026). Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması. BELLETEN, 90(317), 19-68. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.019
AMA
1.Kutlu Alancı H. Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması. BELLETEN. 2026;90(317):19-68. doi:10.37879/belleten.2026.019
Chicago
Kutlu Alancı, Hilal. 2026. “Eski Mezopotamya Ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması”. BELLETEN 90 (317): 19-68. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.019.
EndNote
Kutlu Alancı H (April 1, 2026) Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması. BELLETEN 90 317 19–68.
IEEE
[1]H. Kutlu Alancı, “Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması”, BELLETEN, vol. 90, no. 317, pp. 19–68, Apr. 2026, doi: 10.37879/belleten.2026.019.
ISNAD
Kutlu Alancı, Hilal. “Eski Mezopotamya Ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması”. BELLETEN 90/317 (April 1, 2026): 19-68. https://doi.org/10.37879/belleten.2026.019.
JAMA
1.Kutlu Alancı H. Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması. BELLETEN. 2026;90:19–68.
MLA
Kutlu Alancı, Hilal. “Eski Mezopotamya Ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması”. BELLETEN, vol. 90, no. 317, Apr. 2026, pp. 19-68, doi:10.37879/belleten.2026.019.
Vancouver
1.Hilal Kutlu Alancı. Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması. BELLETEN. 2026 Apr. 1;90(317):19-68. doi:10.37879/belleten.2026.019