Eski Mezopotamya ve Eski Mısır Tıbbi Metinleri Üzerine Dönemin Katipleri Tarafından Yapılan Şerhlerin Karşılaştırılması
Abstract
Eski Mezopotamya’daki şerh geleneği, MÖ birinci bin yılın başlarında Neo-Asur ve Neo-Babil dönemlerinde (MÖ sekizinci yüzyıl civarında) belirginleşti. Akamenid ve Helenistik dönemlerde de (MÖ birinci yüzyıla kadar) sürdürüldü. Şerhi yazılan temel metinlerin neredeyse tamamı, MÖ birinci bin yılın Mezopotamya edebiyatının “kanonik” külliyatına ait olarak kabul edilir. Şerhler MÖ yedinci yüzyılda, orijinal yazarları tarafından neredeyse bin yıl önce kullanılan, anlamı artık bilinmeyen arkaik sözcükler ve ifadeler için güncellenmiş eşdeğerler ve ayrıntılı anlamlar sağlamak adına bir gereklilik hâline geldi. Şerhleri ortaya çıkaran diğer nedenler ise tarihî, sosyal ve politik koşullardı. Yeni Asur döneminde akademisyenler ve akademi siyasi güçlere tabi tutulmuş ve eserleri kanonlaştırma süreci için yapılan araştırma, esas olarak krala tavsiyede bulunmayı amaçlayarak zaman zaman yorumlama gereğini doğurmuştur. Akamenid döneminde siyasi otoritenin değişmesi sonucu oluşan özgürlükle birlikte, kanonik metinler külliyatını inceleyen ve yorumlayan bilginlerden meydana gelmiş bağımsız bir iç skolastik sistem ortaya çıkmıştı. Bu şerhlerin tarihini ve tipolojisini çok disiplinli bir bakış açısıyla inceleyen son çalışmalar Babil ve Asur şerhlerine pek az yer vermişken mevcut çalışma söz konusu bakış açısıyla iki farklı disiplinden şerhleri karşılaştırma işine girişmektedir. Bu çalışma, eski Mezopotamya’daki tıbbi metinler üzerine yapılan yorumları, fiziksel metin düzeni ve şerhlerde açıklamalar sağlamak için uygulanan hermeneutik açısından Edwin Smith tıbbi papirüsünde görülen şerhlerle karşılaştırmayı amaçlamaktadır.
Keywords
Ethical Statement
References
- Biggs, R. D., “Medicine, Surgery, and Public Health in Ancient Mesopotamia”, Journal of Assyrian Academic Studies, Vol. 19/No. 1, 2005.
- Biggs, R. D., “Medicine in Ancient Mesopotamia” History of Science 4, 1969.
- Breasted, J. H., The Edwin Smith Surgical Papyrus. Volume 1: Hieroglyphic Transliteration, Translation, and Commentary, 1930.
- Breasted, J. H., The Edwin Smith Surgical Papyrus. Volume 2: Facsimile Plates and Line for Line Hieroglyphic Transliteration, 1930.
- Bryan, G. P., The Ebers Papyrus, 1930.
- Durand, J. M., “Un commentaire à TDP I, AO 17661”, RA 73, 1979, s. 153-170.
- Gabbay, U., “Akkadian Commentaries from Ancient Mesopotamia and Their Relation to Early Hebrew Exegesis”, Dead Sea Discoveries, Vol. 19/Issue 3, 2012.
- Geller, M. J., Ancient Babylonian Medicine: Theory and Practice, 2010.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Archaeology (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
April 10, 2026
Submission Date
November 29, 2024
Acceptance Date
March 17, 2025
Published in Issue
Year 2026 Volume: 90 Number: 317