<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="research-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2651-5180</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Kaşgarlı Mahmut Uygur-Çin Uygulama ve Araştırma Merkezi</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.59182/tudad.1349403</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Turkish Language and Literature (Other)</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>“DİVANÜ LUGATİ&#039;T-TÜRK”TE TASAVVUFÎ VE AHLAKÎ UNSURLAR</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                <name>
                                    <surname>Saliev</surname>
                                    <given-names>Meder</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20231024">
                    <day>10</day>
                    <month>24</month>
                    <year>2023</year>
                </pub-date>
                                        <volume>6</volume>
                                        <issue>4</issue>
                                        <fpage>65</fpage>
                                        <lpage>72</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20230824">
                        <day>08</day>
                        <month>24</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20231020">
                        <day>10</day>
                        <month>20</month>
                        <year>2023</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2018, Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi</copyright-statement>
                    <copyright-year>2018</copyright-year>
                    <copyright-holder>Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Divanü Lügati&#039;t-Türk’te 11. yüzyılda Türk toplumunun yaygın olarak kullandığı kelimelere yer verilmiştir.  Döneminde yazılan diğer Türkçe eserlere göre tamamına yakını Türkçe kökenli kelimelerdir. Bu eserin yazıldığı dönem Türklerin kitleler halinde İslam’a geçtiği de bir dönem olma özelliğine sahiptir. Bu sebeple Divan’da İslami birçok kavrama da yer verilmiştir. Tasavvuf, Türklerin İslam’ı kabul ettiği bu dönemde İran ve Arap ülkelerinde yaygınlık kazanmış ve Türk coğrafyasının İran’la komşu olduğu bölgelerde etkisini göstermeye başlamıştır. 11. yüzyılın başında Farsça ve Arapça olarak ilk tasavvuf eserleri verilmeye başlanmıştır. Divan’da yer alan Türkçe kelime ve metinlerde de tasavvuf düşüncesinin etkisini görülmektedir. Bu da Türklerin tasavvuf öğretisine çok erken dönemlerde ilgi duyduğunu ve ona dâhil olduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Divan’da dinî, tasavvufî ve ahlakî birçok konuda örnekler vardır. Bunlar: Tanrı, peygamber, ahret, nefis ve akıl, ibadet, Allah dostları, hayatın faniliği, sabır, dünyanın aldatıcılığı, bilge insanlara yakın olmak, yumuşak huy, iyilik ve cömertlik gibi konulardır. Bu ve benzeri birçok malzemeyi içinde barındıran Divanü Lügati&#039;t-Türk o dönemki Türklerin tasavvuf konusunda hiç de azımsanamayacak bir söz varlığına sahip olduklarını göstermektedir.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Divanü Lügati</kwd>
                                                    <kwd>  Tasavvuf</kwd>
                                                    <kwd>  Ahlak</kwd>
                                                    <kwd>  Din.</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Aliyev, A. (2015). Makhmud Kashgari-Uchenyy-Entsiklopedist perioda renessansa v gosudarstve Karakhanidov. Vestnik Kyrgyzsko-Rossiyskogo Slavyanskogo Universiteta, 15(10), 12-15.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Altıntaş, H. (1986). Tasavvuf tarihi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Basımevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bilgin, A. (1995). Tasavvuf ve Tekke Edebiyatı. İlmî Araştırmalar, 1, 61-82.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Bilgin, A. (2008). Dîvânü Lugâti’t-Türk’teki manzumelerin tematik açıdan divan şiiri ile ilgisi. Kâşgarlı Mahmud Kitabı.  Kültür ve Turizm Bakanlığı.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Cebecioğlu, E. (1997). Tasavvuf terimleri ve deyimleri sözlüğü. Rehber Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çöloğlu, R. (2020). Başkurt Türklerinin halk edebiyatında münâcât, Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 3(3), 43-54.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Erdoğan, İ. (2016). Divânu Lugâti’t-Türk”te yer alan bazı dinî kavramlar. İslâmî Araştırmalar Dergisi, 27(2), 164-172.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Erginli, Z. (2006). Metinlerle Tasavvuf terimleri sözlüğü. Kalem Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaşgarlı, M. (1985a). Dîvânü Lügâti’t-Türk, I (Çev. Besim Atalay), TDK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaşgarlı, M. (1985b). Dîvânü Lügâti’t-Türk, II (Çev. Besim Atalay), TDK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kaşgarlı, M. (1986). Dîvânü Lügâti’t-Türk, III (Çev. Besim Atalay), TDK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nicholson, R. (1998). Tasavvufun kaynağı ve gelişimi üzerine tarihî bir araştırma, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7(1), 689-708</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Pylev, A. (2015) Drevneyshiye obraztsy tyurkskoy musul&#039;manskoy misticheskoy poeziiv «Divan lugat at-turk» Makhmuda Kashgarskogo. Vestnik Sankt-Peterburgskogo universiteta. Vostokovedeniye i afrikanistika, S 4, s. 109-114.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Şimşek, H. İ. (2012). Tasavvufî düşüncede Hz. Muhammed algısı. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(21), 29-52.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">T.D.K. Sözlük, (2005).  TDK Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Turan, O. (1998). Selçuklular ve İslamiyet. Boğaziçi Yayınları</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Üşenmez, E. (2008). Karahanlı eserlerindeki söz varlığı hakkında. Akademik İncelemeler Dergisi, 3(1), 1915-1922.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yılmaz, N. (2008). 11. yüzyıl Müslüman Türk Dünyasındaki din anlayışının Divanü Lügati&#039;t-Türk&#039;teki yansımaları. 
Electronic Turkish Studies, 3(4), 1001-1035.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
