Türk Cumhuriyetlerinin Sağlık Ekonomisi Kapsamında Karşılaştırmalı Analizi

Health economics, which emerged by examining health and economics together, is a branch of science that helps to examine the health structures of countries economically. It is possible to say that economically developed countries are generally better off in terms of health indicators. The aim of this study is to compare and evaluate the health and economic indicators of Kazakhstan, Kyrgyzstan, Turkey, Azerbaijan and Uzbekistan, which are member countries of the Organization of Turkic States, and Hungary and Turkmenistan, which are observer countries, and to determine the position of Turkey within this group of countries. For this purpose, the data obtained from the World Bank database for the period 2000-2023 were evaluated comparatively. Life expectancy at birth, total fertility rate, adolescent fertility rate, maternal mortality rate, neonatal, infant and under-5 mortality rates, number of physicians, vaccination rates, health expenditures, number of nurses and midwives are considered as health indicators. As economic indicators; Gross Domestic Product (GDP) growth rate, GDP per capita growth rate, inflation, old and young dependency ratio, unemployment and labor force participation rates were compared. According to the findings of the study, Turkey has the highest life expectancy at birth among the Turkic Republics. In addition, Turkey has the highest total fertility rate, vaccination rates, inflation and unemployment rates, as well as the lowest number of nurses, midwives and physicians. Within the framework of the results obtained from the study, some policy recommendations were made on a country basis.

Sağlık ve ekonomi biliminin birlikte incelenmesi ile ortaya çıkan sağlık ekonomisi, ülkelerin sağlık yapılarını ekonomik olarak incelemeye yardımcı olan bir bilim dalıdır. Ekonomik olarak gelişmiş düzeyde olan ülkelerin, sağlık göstergeleri açısından da genellikle daha iyi durumda olduğunu söylemek mümkündür. Yapılan bu çalışmanın amacı; Türk Devletleri Teşkilatı içerisinde yer alan, üye ülkelerden Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye, Azerbaycan ve Özbekistan ile gözlemci ülkelerden Macaristan ve Türkmenistan’ın sağlık ve ekonomik göstergelerinin karşılaştırılarak değerlendirilmesi ve Türkiye’nin bu ülke grubu içerisinde konumunun belirlenmesidir. Bu amaçla, Word Bank (Dünya Bankası) veri tabanından elde edilen 2000-2023 yılları arasındaki veriler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Sağlık göstergeleri olarak; doğumda beklenen yaşam süresi, toplam doğurganlık oranı, ergen doğurganlık oranı, anne ölüm oranı, yenidoğan, bebek ve 5 yaş altı çocuk ölüm oranları, hekim sayıları, aşılama oranları, sağlık harcamaları, hemşire ve ebe sayıları ele alınmıştır. Ekonomik göstergeler olarak ise; Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) büyüme oranı, kişi başına GSYH büyüme oranı, enflasyon, yaşlı ve genç bağımlılık oranı işsizlik ve işgücüne katılım oranları kıyaslanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre; Türk Cumhuriyetleri arasında Türkiye, doğumda beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu ülkedir. Ayrıca Türkiye, toplam doğurganlık oranının, aşılama oranlarının, enflasyon ve işsizlik oranlarının en yüksek olduğu ülke olmasının yanı sıra hemşire, ebe ve hekim sayılarının en düşük olduğu ülke konumundadır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar çerçevesinde ülkeler bazında bazı politika önerilerinde bulunulmuştur.