<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.4 20241031//EN"
        "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.4/JATS-journalpublishing1-4.dtd">
<article  article-type="review-article"        dtd-version="1.4">
            <front>

                <journal-meta>
                                    <journal-id></journal-id>
            <journal-title-group>
                                                                                    <journal-title>Uluslararası Filoloji Bengü</journal-title>
            </journal-title-group>
                                        <issn pub-type="epub">2791-9641</issn>
                                                                                            <publisher>
                    <publisher-name>Mardin Artuklu University</publisher-name>
                </publisher>
                    </journal-meta>
                <article-meta>
                                        <article-id pub-id-type="doi">10.29228/filolojibengu.10</article-id>
                                                                <article-categories>
                                            <subj-group  xml:lang="en">
                                                            <subject>Language Studies</subject>
                                                    </subj-group>
                                            <subj-group  xml:lang="tr">
                                                            <subject>Dil Çalışmaları</subject>
                                                    </subj-group>
                                    </article-categories>
                                                                                                                                                        <title-group>
                                                                                                                        <article-title>TUNCELİ ALEVİLİĞİNDE RİTÜELLERE VE DİLE YANSIMIŞ ESKİ İNANÇ VE KÜLTÜRLERİN İZLERİ</article-title>
                                                                                                    </title-group>
            
                                                    <contrib-group content-type="authors">
                                                                        <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0003-2719-6958</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Tosun</surname>
                                    <given-names>İbrahim</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>MUNZUR UNIVERSITY</aff>
                                                            </contrib>
                                                    <contrib contrib-type="author">
                                                                    <contrib-id contrib-id-type="orcid">
                                        https://orcid.org/0000-0001-9809-3601</contrib-id>
                                                                <name>
                                    <surname>Koç</surname>
                                    <given-names>Ali</given-names>
                                </name>
                                                                    <aff>Munzur Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi ,Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ,Yeni Türk Edebiyatı Anabilim Dalı</aff>
                                                            </contrib>
                                                                                </contrib-group>
                        
                                        <pub-date pub-type="pub" iso-8601-date="20220530">
                    <day>05</day>
                    <month>30</month>
                    <year>2022</year>
                </pub-date>
                                        <volume>2</volume>
                                        <issue>1</issue>
                                        <fpage>1</fpage>
                                        <lpage>22</lpage>
                        
                        <history>
                                    <date date-type="received" iso-8601-date="20220511">
                        <day>05</day>
                        <month>11</month>
                        <year>2022</year>
                    </date>
                                                    <date date-type="accepted" iso-8601-date="20220523">
                        <day>05</day>
                        <month>23</month>
                        <year>2022</year>
                    </date>
                            </history>
                                        <permissions>
                    <copyright-statement>Copyright © 2021, Uluslararası Filoloji Bengü</copyright-statement>
                    <copyright-year>2021</copyright-year>
                    <copyright-holder>Uluslararası Filoloji Bengü</copyright-holder>
                </permissions>
            
                                                                                                <abstract><p>Yaklaşık otuz beş bin nüfusuyla Türkiye Cumhuriyetinin küçük illerinden biri olan Tunceli hem doğal hem de tarihi zenginliklerini fazla tahrip etmeden günümüze kadar getirebilmiştir. Tunceli’de doğanın ve tarihi yerlerin korunmasındaki en önemli neden ziyaret kültürüne dayanan inanç sistemidir. Bugün en az üç etnik grubun iç içe yaşadığı Tunceli’de, gerek inanç kültürü gerekse diğer kültürel değerler konusunda tam bir ortaklık bulunmaktadır. Yörede anadilleri Türkçe, Kürtçe ve Zazaca olarak farklı etnik kimliklere sahip olan, çoğunun da bu üç dilden en az ikisini konuşabildiği etnik gruplar arasında inanç ritüelleri ve inançlarını yaşama biçimleri bakımından önemli farklılıklar yoktur. Kendi kökenlerini Hz. Âdem’in oğullarından olan Şit ve ona gönderilen meleklerden Naciye’ye bağlayan Tunceli Alevi’lerinin inanç kültürlerinde çok eski inançların izlerine rastlamak mümkündür. Çok korunaklı bir bölge olan Tunceli, tarih boyunca,yaygın inanç sistemlerinin dışında kalan azınlık grupların sürekli gelip yerleştikleri bir sığınak olmuştur. Bu azınlık gruplar kendi eski kültürel öğelerini burada koruyabilmiş ve kendilerinden sonra gelen topluluklara az da olsa aktarabilmişlerdir. Bugünkü Tunceli Aleviliğinde bu durumu kanıtlayan, hem dillerine hem de gündelik yaşam tarzlarına, ritüellerine yansımış, pek çok ipucu mevcuttur. Bu çalışmada İslami gelenek dışında kalan ve Tunceli Aleviliğinin daha eski mit ve kültürlerden beslenerek bugüne geldiğini kanıtlayan, dilde ve ritüellerde korunmuş, bazı inanç kültürü unsurları, elde edilen veriler ışığında değerlendirilmiştir.</p></abstract>
                                                            
            
                                                            <kwd-group>
                                                    <kwd>Tunceli Aleviliği</kwd>
                                                    <kwd>  inanç kültürü</kwd>
                                                    <kwd>  ritüel</kwd>
                                                    <kwd>  dil.</kwd>
                                            </kwd-group>
                            
                                                                                                                        </article-meta>
    </front>
    <back>
                            <ref-list>
                                    <ref id="ref1">
                        <label>1</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Alkan, E. (2005). Sayılar ve Hayvan Simgeleriyle Alevi Mitolojisi. İstanbul.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref2">
                        <label>2</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Araz, R. (1995). Harput&#039;ta Eski Türk İnançları ve Halk Hekimliği, Ankara: Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref3">
                        <label>3</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Beydili, C. (2005). Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, (Çeviren: Eren Ercan), Ankara: Yurt Kitap-Yayın.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref4">
                        <label>4</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Birdoğan, N. (2013). Alevilik-Anadolu’nun Gizli Kültürü, İstanbul: Kaynak Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref5">
                        <label>5</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çelepı̇, M. S. (2017/a). Türk Kültür Evreninde Toy Denizli Örneği, Ankara: Kömen Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref6">
                        <label>6</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çoruhlu, Y. (2015). Türk Mitolojisinin Ana Hatları, İstanbul: Kabalcı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref7">
                        <label>7</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Çeribaş, M. ve Köse, S. (2018). Alevi İnanç Sisteminde ‘Dedelik Kurumu’nun Menşei Meselesi ve ‘Dedelik Kurumu’na Dair Yeni Değerlendirmeler, Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi Cilt:11, Sayı:22, s. 13-27.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref8">
                        <label>8</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Elı̇ade, M. (2017). İmgeler ve Simgeler, Ankara: Doğubatı Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref9">
                        <label>9</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Eröz, M. (1992). Eski Türk Dini (Gök Tanrı İnancı) ve Alevilik Bektaşilik, İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref10">
                        <label>10</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Gül, İ. (2019). Alevilik Toplumunda Gönül Eğitimi, Akademik Bakış Dergisi, Sayı 72, Kırgızistan, s. 33-46.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref11">
                        <label>11</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İnan, A. (1976). Eski Türk Dini Tarihi, İstanbul: MEB Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref12">
                        <label>12</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">İnan, A. (2017). Tarihte ve Bugün Şamanizm, Ankara : Türk Tatih Kurumu Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref13">
                        <label>13</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kalafat, Y. (1995). Doğu Anadolu&#039;da Eski Türk İnançlarının izleri, Ankara: Atatürk Kültür ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref14">
                        <label>14</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Köprülü, M. F. (2000). (Haz. Mehmet Kanar) Anadoluda İslamiyet, İstanbul: İnsan Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref15">
                        <label>15</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kumartaşlıoğlu, S. (2015). Fatma Ana Üzerine Anlatılan Efsaneler, AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi Cilt:3 •Sayı:6• s. 106-115.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref16">
                        <label>16</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Kuşca, S. (2014). Dinler ve Mitlerin İlişkisi Bağlamında Alevi-Bektaşi İnancının Mitik Yapısı, Alevilik Araştırmaları Dergisi, Yıl: 4 Sayı: 7, s. 235-265.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref17">
                        <label>17</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Melikoff, İ. (2010). (Çev. Turan Alptekin) Hacı Bektaş Efsaneden Gerçeğe, İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref18">
                        <label>18</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Nacar, F. (2021-1). Osmanlı Sahasında Kızılbaşlık ve Alevi-Bektaşi Şairler, Dünya İnsan Bilimleri Dergisi, s. 64-95.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref19">
                        <label>19</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (1989). “Alevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV: cilt 2, ss. 368-369.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref20">
                        <label>20</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (2016). Evliya Menakıbnameleri, İstanbul: TİMAŞ Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref21">
                        <label>21</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Ocak, A. Y. (2017). Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri, İstanbul: İletişim Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref22">
                        <label>22</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Oğuz, M. Ö. (2006). Türkiye’nin Doğu Karadeniz Kıyısında Mayıs Yedisi Bayramı, Millî Folklor, Yıl 18, S. 69, ss.5-14.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref23">
                        <label>23</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özdemir, A. R. (2020). Alevi-Bektaşi Yolunda Dört Kapı Kavramı, Mezhep Araştırmaları Dergisi 13, Sayı: 1, s. 249-283.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref24">
                        <label>24</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özdemir, E. (2020). Aşıklık Geleneği, Aşık Müziği ve Alevilik, Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, Cilt 3, Sayı 4, s. 194-215.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref25">
                        <label>25</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Özmen, İ. (1995a). Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, C. 1., Ankara: Saypa Yay.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref26">
                        <label>26</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sarıkaya, M. S. (2012). Anadolu Aleviliği Tarihinin Arka Planı, İstanbul: Frida Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref27">
                        <label>27</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Sivri, M. ve Kuşca, S. (2013). Mitlerin ve Dinlerin Birlikteliğine Alevi- Bektaşi Deyişlerinden Bakmak: Şah İsmail Hatai ve Pir Sultan Abdal, Alevilik Araştırmaları Dergisi, Yaz/Summer, Sayı/Volume 5, s. 11-28.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref28">
                        <label>28</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Solmaz, C. ve ¬Çelik, H. (2014).  Buyruklara Göre Talip, Pir ve Mürşit İlişkileri, Tunceli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 2, Sayı 4, s. 33-52.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref29">
                        <label>29</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Taş, S. ve Kaval, Y. (2020). Tuncelide Kültürel Bir Sembol: Dağ Keçisi, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt: 13, Sayı: 30, s. 680-688.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref30">
                        <label>30</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Toprak, A. (2019). Alevi-Bektaşi Kültüründe Şiir, İnternational Social Sciences Studies Journal, Vol: 5, İssue: 30, s. 1044-149.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref31">
                        <label>31</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tosun, İ. ve Koç, A. (2021). Şıḫ  Delil-i  Berḫėcan Evlatlarından Seyit Hüseyin Erdoğan, İzmir: Duvar Yayınları.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref32">
                        <label>32</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Tuğrul, T. (2006). Tunceli Aleviliğinde İnanç ve İbadet, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref33">
                        <label>33</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Turan, Ş. (1990). Türk Kültür Tarihi, Ankara: Bilgi Yayınevi.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref34">
                        <label>34</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Türkçe Sözlük (2005). Ankara: Türk Dil Kurumu Yay. 10. Baskı.</mixed-citation>
                    </ref>
                                    <ref id="ref35">
                        <label>35</label>
                        <mixed-citation publication-type="journal">Yavuz, K. (1999). Edebiyatımızda Gezen Nefesler, Tarih ve Medeniyet Der. S. 61, İstanbul, s. 40-43.</mixed-citation>
                    </ref>
                            </ref-list>
                    </back>
    </article>
