Arguvan Türkülerinde Simgesellik Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Çalışmamızda konu ettiğimiz Arguvan türkülerinin coğrafi kaynağı olan Arguvan İlçesi Malatya'nın 72 kilometre kuzeyindedir.Türkülerin yakılmasına; coğrafi konum, üretim-tüketim ilişkileri, iklim, tarihsel süreçteki olaylar, ekonomi gibi toplumsal yaşamın kültürel süreçleri içerisinde belirginleşme ve etkili olmasında önemli rol oynamışlardır. Kültürel oluşumlarının-duruşlarının yöresellikten gelenekselliğe, geleneksellikten bölgeselliğe ve bölgesellikten ulusal boyuta taşımalarını sağlayan zengin bir kültürel alt yapı oluşturduklarını da gösterir.Yöre türkülerini uzun hava, kırık havalar ve “içeri makamı” olarak adlandırılan deyişler, duvazlar, semahlar, gülbenkler olarak da sınıflayabiliriz. Türkülerin oluşmasına/oluşturulmasına katkıda bulunanlar ve davranış zinciri içerisinde etkiledikleri/ etkilendiklerinde; kör kadercilik, ayrılık, karış verme-sitem, gurbet, inançlar, hastalık-derde düşme, sevinç, çare ve çaresizliğin, umudun-umutsuzluğun, sevdanın, ölümün, yoksulluğun, korkunun, insan-doğa ve yaşam sevgisinin, yaşama coşkusunun iç içe girdiği konular ve ifadelerle; ezginin ve sözlerin uyumuyla bütünleşen, hayatın her alanında yaşanmışlıkları ifade etmişlerdir. Tarlada, köy odasında, harmanda, ölümde, düğünde, bayramda, asker uğurlamada, muhabbetlerde bir araya gelindiğinde türküler söylenir, ağıtlar yakılır. Bazen de insanları bir araya getiren türkülerin söylenmesidir.Türküler bir olay ya da duygu sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bu duygular aşk ve cansız, canlı varlıklara (doğa, dünya vb.) olabileceği gibi sılaya, sevgiliye özlem duygusu da olabilmektedir. Bu duyguların yanı sıra kimi inanç, gelenek ve törenler için çeşitli adlar alan türküler de vardır. Arguvan ağızlı ezgilerin %90-98 gibi büyük çoğunluğunda "la karar"; bunların dışında ise "si-do-re" kararda ezgilere rastlanır.

Keywords

• Arguvan
• Arguvan havaları
• türkü
• simge
• uzun hava
• kırık hava

An Assessment on Symbolicity in Arguvan Folk Songs

Abstract

Arguvan District, which is the geographical source of the Arguvan folk songs that we evaluate in our study, is located 72 kilometers north of Malatya.The factors such as geographical location, production-consumption relations, historical events, economy have played an important role in composing and singing these songs while clarifying and impacting the cultural processes of social life. It shows that the cultural forms and stances have established a rich cultural infrastructure reaching out to localness to traditionalism, traditionalism to regionalism and regionalism to nationalism. We can classify the folk songs of Arguvan as uzun hava (long melody), kırık havas (lilt melody) and deyỉ, duvaz, semah and gülbenk which are called as ”iʡeri makamı”. Those who composed or contributed to the composition of these songs or those who were affected by them expressed blind fatalism, separation, reproach, home sickness, beliefs, illnesses or falling into trouble, happiness, remedy or despair, hope or hopelessness, love, death, poverty, fear, love for human, nature or life, enthusiasm for living, some of which may have nested together. While they integrate tunes with words they mention about the experience in life. People sings folk songs or elegize when they meet in village chamber, threshing, funeral, holiday, seeing off a conscript to the army or chatting. Sometimes, people meet only to sing these songs. These songs are created due to an incident or to express an emotion. These emotions may be for love, non-living things or living creatures (in nature or World etc.) as well as home sickness or lover. Some beliefs, tradition or ceremonies may also be the subject of these songs. Most of the Arguvan melodies, about 90-98%, have syllable ”la” while others have "si-do-re" syllables.

Keywords

• Arguvan
• Arguvan melodies
• iʡeri makam
• song
• symbol
• long melody
• lilt melody

References

1. Bulgan, M. (2009). Malatya-Arguvan bölgesi saha araştırması ve etnomüzikoloji açısından önemi, Adıyaman Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı:2, s.49.
2. Cumbur, M. (2001). Karacaoğlan-şiirler, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
3. Çakır, A., Öcal, M. ve Ozanoğlu, T. (2000). Türk halk ezgileri-3, Kültür Bakanlığı Yayınları.
4. Enmalar, A. A. (1998). Tüm yönleriyle Türk halk musikisi nazariyatı, Ege Üniversitesi Basımevi.
5. Köksel, B. (2009). Halk türkülerinde avla ilgili semboller, Acta Turcica çevrimiçi tematik Türkoloji Dergisi, sayı:1, s. 464-478