Türkiye'nin Bayburt ve Yukarı Çoruh Vadisi Bölgelerinde Üretilen Ballarda Pestisit, Antibiyotik ve Ağır Metal Düzeylerinin Analizi

Year 2025, Volume: 25 Issue: 1, 1 - 18, 30.05.2025

Mustafa Özdemir , Osman Yıldızlar

https://doi.org/10.31467/uluaricilik.1570326

Abstract

Bu çalışma, Bayburt ve Yukarı Çoruh Vadisi’nde üretilen ballarda pestisit, antibiyotik ve ağır metal seviyelerini araştırmaktadır. Sabit ve gezgin arıcıların işlettiği 13 farklı arılıktan toplanan bal örneklerinde ağır metaller (Fe, Cu, Zn, Cd, Pb), antibiyotikler, pestisitler ve naftalin gibi kimyasal kalıntılar analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, 2 bal örneğinde kurşun (Pb) seviyeleri uluslararası gıda güvenliği standartlarının üzerinde bulunmuş, 5 örnekte ise pestisit kalıntısına rastlanmıştır. Ayrıca, 6 bal örneğinde sulfamethazin, tetracycline ve streptomycin gibi antibiyotik kalıntıları tespit edilmiştir; ancak hiçbir örnekte naftalin kalıntısına rastlanmamıştır. Bu bulgular, arıcılık faaliyetlerinde kimyasal kullanımının kontrol edilmesi ve sıkı denetimlerin uygulanmasının önemini vurgulamaktadır. Arıcıların pestisit ve antibiyotik kullanımı konusunda bilinçlendirilmesi, bal kalitesinin artırılması ve tüketici sağlığının korunması için kritik öneme sahiptir. Güvenli uygulamaların teşvik edilmesi ve standartlara uygunluk, bu risklerin azaltılmasına katkı sağlayacaktır.

Keywords

Arıcılık , Balda kalıntı , Ağır metal , Pestisit

Ethical Statement

Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Supporting Institution

Destekleyen kurum ya da kuruluş yoktur.

Thanks

Bu çalışma, Avrasya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü'nde Dr. Osman YILDIZLAR danışmanlığında Mustafa ÖZDEMİR tarafından tamamlanan 'Arıcılık Sektöründe İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin İncelenmesi: Yukarı Çoruh Vadisi Bölgesi ve Bayburt Örneği' başlıklı doktora tezinin bir bölümünden türetilmiştir.

ANALYSIS OF PESTICIDES, ANTIBIOTICS, AND HEAVY METAL LEVELS IN HONEY PRODUCED IN THE BAYBURT AND UPPER ÇORUH VALLEY REGIONS OF TÜRKİYE

Abstract

This study investigates pesticide, antibiotic, and heavy metal levels in Bayburt and the Upper Çoruh Valley honey. Thirteen honey samples were collected from different apiaries managed by stationary and migratory beekeepers. These samples were analysed for heavy metals (Fe, Cu, Zn, Cd, Pb), antibiotics, pesticides, and chemical residues such as naphthalene. The results revealed that lead (Pb) levels exceeded international food safety standards in 2 honey samples, while pesticide residues were detected in 5 samples. Additionally, antibiotic residues were found in 6 samples, including sulfamethazine, tetracycline, and streptomycin. However, no naphthalene was detected in any of the samples. These findings highlight the importance of stricter regulations and monitoring systems to control chemical use in beekeeping practices. Enhancing awareness among beekeepers regarding the risks associated with pesticide and antibiotic use is crucial for improving honey quality and ensuring the health of beekeepers and consumers. The adoption of safer practices and adherence to guidelines are necessary to mitigate these health hazards.

Keywords

Beekeeping , Honey residues , Heavy metals , Pesticides

Ethical Statement

This study does not require ethical committee approval.

Supporting Institution

No financial support was received for this study.

Thanks

This study is derived from a section of the doctoral thesis titled 'Investigation of Occupational Health and Safety Risks in the Beekeeping Sector: A Case Study of the Upper Çoruh Valley Region and Bayburt,' completed by Mustafa ÖZDEMİR under the supervision of Dr. Osman YILDIZLAR at the Institute of Health Sciences, Avrasya University.

References

• Arslanbaş E. Türkiye’de organik ve geleneksel olarak üretilen bazı hayvansal ve bitkisel ürünlerdeki metal (kurşun, kadmiyum, bakır, çinko, demir) düzeylerinin karşılaştırılması. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, , Ankara, 2010 (erişim tarihi.20.12.2023).
• Aygün O. Elazığ’da üretilen balların bazı toksik ağır metal düzeyleri. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2020;32(1):119-125, https://doi.org/10.35234/fumbd.593396
• Barel S, Zilberman D, Aydin L, Girisgin O, Efrat H, Kamer Y, vd. Distribution of coumaphos residues in Turkish-Israeli hives: A collaborative study. Uludağ Arıcılık Dergisi. 2011;11(2):47-50.
• Bilgili A, Selçukoğlu E. Çukurova bölgesinden toplanan bal örneklerinde amitraz ve fluvalinat kalıntılarının belirlenmesi. İzmir Democracy University Health Sciences Journal. 2022;5(3):805-813, https://doi.org/10.52538/iduhes.1191545
• Birinci S. Bayburt ilinin coğrafyası. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora tezi, Erzurum, 2013, (erişim tarihi: 20.01.2024), https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
• Bogdanov S, Ryll G, Roth H. Pesticide residues in honey and beeswax produced in Switzerland. Apidologie. 2003;34:484-485.
• Caldow M, Stead S, Day J, Sharman M, Situ C, Elliott C. Development and validation of an optical SPR biosensor assay for tylosin residues in honey. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2005;53(19):7367-70, https://doi.org/10.1021/jf050725s
• Daş YK, Aksoy A. Ballarda ilaç kalıntılarının sağlık üzerine etkileri. Orduda Gıda Güvenliği. 2008;2(4):6-13.
• Daş YK. Türkiye'de üretilen ballarda bazı organik fosforlu ve sentetik piretroid insektisit kalıntılarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, Ankara, 2004, (erişim tarihi: 20.01.2024), https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
• Demirezen D, Aksoy A. Determination of heavy metals in bee honey using by inductively coupled plasma optical emission spectrometry (ICP-OES). G.U. J Sci. 2005;18:569-575.
• Devillers J, Doré JC, Marenco M, Poirier-Duchêne F, Galand N, Viel C. Chemometrical analysis of 18 metallic and nonmetallic elements found in honeys sold in France. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2002;50:5998-6007, https://doi.org/10.1021/jf020497r
• Dobrinas S, Birghila S, Coatu V. Assessment of polycyclic aromatic hydrocarbons in honey and propolis produced from various flowering trees and plants in Romania. Journal of Food Composition and Analysis. 2008;21:71-77, https://doi.org/10.1016/j.jfca.2007.07.003
• Erbilir F, Erdoğrul Ö. Determination of heavy metals in honey in Kahramanmaraş city, Turkey. Environmental Monitoring and Assessment. 2005;109:181-187, https://doi.org/10.1007/s10661-005-5848-2
• Erdoğan Ü, Erdoğan Y. Çoruh Vadisinin Yabani Meyveleri. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi. 2014;7(1):49-52.
• Erdoğan Y, Erdoğan Ü. Pollen analysis of honeys from the Çoruh Valley (Türkiye). International Journal of Plant Animal Environmental Sciences. 2014;4:5-13.
• Erdoğdu AT, Coşkun Y, İspirli Güven S. Tüketime sunulan ballarda sülfonamid türevi antibiyotiklerin kalıntılarının belirlenmesi. Bornova Veteriner Bilimleri Dergisi. 2011;33(47):37-44.
• FAO. Food and agricultural organization of the United Nations. FAOSTAT. http:/www.fao.org/faostat/en/#data/TM, 2021, (erişim tarihi: 02.04.2024).
• Fıratlı Ç, Genç F, Karacaoğlu M, Gencer HV. Türkiye arıcılığının karşılaştırmalı analizi sorunlar öneriler. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Türkiye Ziraat Mühendisliği V. Teknik Kongresi, Ankara-Türkiye, Bildiriler Kitabı, 2000, p.811-826.
• Frias I, Rubio C, González-Iglesias T, Gutiérrez ÁJ, González-Weller D, Hardisson A. Metals in fresh honeys from Tenerife Island, Spain. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology. 2008;80:30-33, https://doi.org/10.1007/s00128-007-9301-9
• Garcia M, Fernandez M, Melgar M. Contamination of honey with organophosphorus pesticides. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology. 1995;54:825-832, https://doi.org/10.1007/BF00197965
• Garcia M, Fernandez M, Herrero L, Melgar M. Acaricide residue determination in honey. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology. 1996;56:881-887, https://doi.org/10.1007/PL00002971
• Gilliam M, Argauer R. Oxytetracycline residues in surplus honey, brood nest honey, and larvae after medication of colonies of honey bees, Apis mellifera, with antibiotic extender patties, sugar dusts, and syrup sprays. Environmental Entomology. 1981;10:479-482, https://doi.org/10.1093/ee/10.4.479
• Gösterit A, Gürel F. Türkiye arıcılığının yapısı ve sürdürülebilir arıcılık olanakları. 4. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, Isparta-Türkiye, Bildiriler Kitabı. 1-3 Eylül 2004, p.24-27.
• Gül A. Türkiye’de üretilen bazı balların yapısal özelliklerinin gıda güvenliği bakımından araştırılması. Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, Hatay, 2008. (erişim tarihi: 20.01.2024), https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
• Gül A, Şahinler N, Akyol E, Şahin A. Organik arı yetiştiriciliği. MKU Ziraat Fakültesi Dergisi. 2005;10(1-2):63-70.
• Güleç M. Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki bazı illerden toplanan bal örneklerinde metal düzeylerinin belirlenmesi. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, Ankara, 2007, (erişim tarihi: 20.01.2024), https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
• Gürcan EK, Soysal Mİ. Tekirdağ ili arı yetiştiriciliği üzerine bir araştırma. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi. 2005;2(2):161-165.
• Hammerling B, Augustyniak C, Risto C. Gesammt-amitraz rückstande in bienenhonigen. Die Nahrung. 1991;35(10):1047-1052, https://doi.org/10.1002/food.19910351012
• Johnson RM, Ellis MD, Mullin CA, Frazier M. Pesticides and Honey Bee Toxicity–USA. Apidologie. 2010;41(3):312-331, https://doi.org/10.1051/apido/2010018
• Kochansky J. Degradation of tylosin residues in honey. Journal of Apicultural Research. 2004;43:65-68, https://doi.org/10.1080/00218839.2004.11101113
• Koday Z, Karadağ H. Türkiye’deki Arıcılık Faaliyetleri ve Bal Üretiminin Bölgesel Dağılımı (2007-2018). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;24(1):495-510.
• Lambert O, Durand S, Marchand P, Le Bizec B, Piroux M, Puyo S, Thorin C, Delbac F, Pouliquen H. Polycyclic aromatic hydrocarbons: Bees, honey and pollen as sentinels for environmental chemical contaminants.
• Chemosphere. 2012;86:98-104, https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2011.09.025
• Matsuka M, Nakamura J. Oxytetracycline residues in honey and royal jelly. Journal of Apicultural Research. 1990;29:112-117, https://doi.org/10.1080/00218839.1990.11101206
• Morzycka B. Simple method for the determination of trace levels of pesticides in honeybees using matrix solid-phase dispersion and gas chromatography. Journal of Chromatography A. 2002;982:267-273, https://doi.org/10.1016/S0021-9673(02)01505-4
• Özkan O, Eşsiz D, Yazıcı K, Erdağ D. Ardahan ilinde üretilen ballarda antibiyotik kalıntı düzeylerinin araştırılması. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 2015;10(2):88-92, https://doi.org/10.17094/avbd.31906
• Przybyloeski P, Wilczynska A. Honey as an environmental marker. Food Chemistry. 2001;74:289-291, https://doi.org/10.1016/S0308-8146(01)00153-4
• Reybroeck W. Residues of antibiotics and sulphonamides in honey on the Belgian market. Apiacta. 2003;38:23-30.
• Saridaki-Papakonstadinou M, Andredakis S, Burriel A, Tsachev I. Determination of tetracycline residues in Greek honey. Trakia Journal of Science. 2006;4(1):33-36.
• Selçukoğlu E. Çukurova bölgesinde toplanan bal örneklerinde amitraz ve fluvalinate kalıntılarının belirlenmesi. Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, , Ankara, 1999 (erişim tarihi: 20.01.2024), https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
• Silici S, Uluözlü ÖD, Tüzen M, Soylak M. Assessment of trace element levels in rhododendron honeys of Black Sea region, Turkey. Journal of Hazardous Materials. 2008;156:612-618, https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2007.12.065
• Söğüt B, Şeviş HE, Karakaya E, İnci H, Yılmaz HŞ. Bingöl İlinde arıcılık faaliyetinin mevcut yapısı üzerine bir araştırma. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi. 2019;6(2):168-177, https://doi.org/10.30910/turkjans.556596
• Sunay AE. Balda antibiyotik kalıntısı sorunu. Uludağ Arıcılık Dergisi. 2006;6(4):143-148.
• Tananaki C, Thrasyvoulou A, Karazafiris E, Zotou A. Contamination of honey by chemicals applied to protect honeybee combs from wax-moth (Galleria mellonela L.). Food Additives and Contaminants. 2006;23(2):159-163, https://doi.org/10.1080/02652030500350248
• Tüzen M, Silici S, Mendil D, Soylak M. Trace element levels in honeys from different regions of Turkey. Food Chemistry. 2007;103:325-330, https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.07.053
• WHO, FAO. Evaluation of Certain Food Additives and the Contaminants Mercury, Lead and Cadmium. Sixteen Report of the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives. Geneva; 1972, No. 505, p.11-24.
• Wilczynska A, Przybylowski P. Residues of organochlorine pesticides in Polish honeys. Apiacta. 2007;42:16-24.
• Yarsan E, Karaçal F, İbrahim İG, Dikmen B, Köksal A, Daş YK. Contents of some metals in honeys from different regions in Turkey. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology. 2007;79:255-258, https://doi.org/10.1007/s00128-007-9034-9.