Vakıflar Dergisi 1011-7474 2564-6796 T.C. Vakıflar Genel Müdürlüğü 10.16971/vakiflar.623197 The Life and Waqfs of Pir Hüseyin Efendi, One of Mevlâna’s Grandsons Mevlâna’nın Torunlarından Pir Hüseyin Efendi’nin Hayatı ve Vakıfları Şafakcı Hamit ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ 12 30 2020 54 99 112 09 22 2019 06 19 2020 Copyright © 2015, Vakıflar Dergisi 2015 Vakıflar Dergisi

In this study, the life and the waqfs of Pir Hüseyin Efendi, descendant of Mevlâna, were examined. HüseyinEfendi, born in 1580, died in 1666. Hüseyin Efendi, who was the 17th sheikh (head of a dervish lodge) of theMevlâna Dervish Lodge, witnessed events such as Sultan Ibrahim’s wearing of a dervish cone, his situation in theAbkhazian rebellion and the Kadızadelis movement. After explaining the events he experienced, his waqfs werementioned. It is not an exaggeration to say that one of his important works is the Kapı (Gate) Mosque. Alongsidethis mosque, a masjid, a teacher’s house (a kind of school) and a fountain were built. He also allocated moneyto some existing waqfs. In 1659, a total of 75 silver coins was daily paid to 28 people working in their waqfs. Themost important source of income for these waqfs was the rents obtained from the inns and shops which weredevoted by Hüseyin Efendi. In this sense, he was a philanthropist. In the research, the information in the threewaqfiyahs was evaluated by comparing it with other documents and reviews.

Bu çalışmada Mevlana neslinden Pir HüseyinÇelebi’nin hayatı ve vakıfları incelenmiştir. 1580 yılında doğan HüseyinEfendi, 1666 yılında vefat etmiştir. Mevlana Dergâhı’nın 17. postnişini olan HüseyinEfendi, Sultan İbrahim’e arakıyye giydirilmesi, Abaza isyanındaki durumu veKadızadelilerin semaya bakışı gibi olaylarla muhatap olmuştur. Yaşadığı olaylaranlatıldıktan sonra vakıflarına değinilmiştir. Ona ait önemli eserlerden biri,Kapı Cami’dir demek abartı olmaz. Bu caminin yanında mescit, muallimhane veçeşme yaptırmıştır. Ayrıca var olan bazı vakıflara da para tahsis etmiştir.1659 yılında vakıflarında görevli 28 kişiye günlük 75 akçe ödenmiştir. Buvakıfların en önemli gelir kaynağı, Hüseyin Efendi’nin vakfettiği han vedükkânlardan elde edilen kiralardı. Bu anlamda hayırsever bir kişiydi.Araştırmada üç vakfiyedeki bilgiler diğer belgeler ve incelemeler ilekarşılaştırılarak değerlendirilmiştir.

 Şeyh Hüseyin Efendi vakıf vakfiye Konya cami Sheikh Hüseyin Efendi waqf waqfiyah Konya mosque 1. Arşiv Kaynakları1.1. Cumhuriyet Arşivi (BCA)030.10.191.306.19.1.2. Osmanlı Arşivi (BOA)Evkâf-ı Haremeyn Muhasebeciliği Defterleri (EV.HMH.d): 5052.İbnülemin Vakıf (İE.EV): 7-857. Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi Evrakı (A.MKT.MHM): 406/10.1.3. Konya Şer’iye Sicilleri (KŞS)115. 3 Numaralı Konya Şerʻiye Sicili (987-1330 / 1579-1912) (Transkripsiyon ve Dizin) (2013). (Haz. Doğan Yörük), Konya: Palet Yay.45 Numaralı Konya Şer’iye Sicili (1126-1127/1714-1715) (Transkripsiyon ve Dizin) (2008). (Haz. İzzet Sak-Cemal Çetin), Konya: Selçuklu Belediyesi Yay.1.4. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi (VGMA)Defterler (d.): 152, 2176, 2178.Hurufat Defterleri (HD): 1106, 1107, 1108, 1109, 1111, 1112, 1119, 1140.2. Kitaplar, Tezler ve MakalelerAğaoğlu, Sami (2015). “Şeyh Ahmet Efendi”, Konya Ansiklopedisi, C. 8, (Edit: Muhammet Ali Orak), Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 230-231.Doktor Nazmi (1922). Türkiye’nin Sıhhi-i İctimâʻî Coğrafyası Konya Vilayeti, Ankara: Öğüd Matbaası.Gölpınarlı, Abdülbâki (2006b). Mevlevî Âdab ve Erkânı, İstanbul: Inkılap Yayınları.Gölpınarlı, Abdülbâki (2006a). Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik, İstanbul: Inkılap Yayınları.Konyalı, İbrahim Hakkı (1997). Âbideleri ve Kitabeleri ile Konya Tarihi, Ankara: Burak Matbaası.Küçükdağ, Yusuf (1989). Lâle Devri’nde Konya, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.Küçükdağ, Yusuf (2011). “Çelebi Hanı”, Konya Ansiklopedisi, C. 2, (Edit: Mehmet Birekul), Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 318.Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmanî, C. 3, (Hazırlayanlar: Nuri Akbayar, Seyit Ali Kahraman), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.Muşmal, Hüseyin (2008). “1867 Konya Çarşısı Yangını ve Etkileri Üzerine Bir İnceleme Denemesi”, Cumhuriye Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 32/1, 97-116.Muşmal, Hüseyin-Çetinaslan, Mustafa (2009). “Bir Keşif Defteri Işığında Konya Kapı Camii’nin İnşa Süreci ve Mimari Özellikleri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 2/6, 446-480.Naîmâ Mustafa Efendi (2014). Târih-i Naʻimâ: Ravzatü’l-Hüseyn fî Hulâsati Ahbâri’l-Hâfikayn, C. III, (haz. Mehmet İpşirli), Ankara: TTK Yayınları.Sâkıb Mustafa Dede (1283). Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân, C. I, Mısır.Önder, Mehmet (1971). Mevlâna Şehri Konya (Tarihi Kılavuz), Ankara: Güven Matbaası.Önder, Mehmet (1949). “Konya’da Osmanlı Devri Eserlerinden: Kapu Camii”, Konya Dergisi, S. 131- 132, 1-2.Pakalın, Mehmet Zeki (1993). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C. I, İstanbul: MEB Yayınları.Seyyid Fazıl Mehmed Paşa (2010). Mevleviyye Silsilesi, (Haz. Tahir Hafızalioğlu), İstanbul:İnsan Yayınları.Seyyid Sahîh Ahmed Dede (2011). Mevlevîlerin Tarihi -Mecmûatü’t-Tevârîhi’l-Mevleviyye-, (Haz. Cem Zorlu), İstanbul: İnsan Yayınları.Şafak, Yakup (2012). “Hüseyin Çelebi”, Konya Ansiklopedisi, C. IV, (Edit. Muhammet Ali Orak), Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 255.Şafak, Yakup (2016). “Mehmed Said Hemdem Çelebi’nin Hazırladığı Konya Mevlâna Dergâhı Postnişinleri Listesi”, Nüsha, S. 43, 153-166.Top, H. Hüseyin (2016). Mevlevî Usûl ve Âdâbı, İstanbul: Ötüken Yayınları.Yediyıldız, Bahaeddin (2003). XVIII. Yüzyılda Türkiye’de Vakıf Müessesesi Bir Sosyal Tarih İncelemesi, Ankara: TTK Yayınları.