Studies of the restorations of Byzantine structures during the Ottoman period and oftheir placement within the urban fabric have been limited to certain types of buildings;cisterns have not been among them. This study discusses the Ottoman restorations ofthe Basilica Cistern and the neighborhood built upon it. Its main purpose is to identifythe Ottoman restorations carried out in the cistern and to explore the relationship of thestructure to its urban landscape. The neighborhood, including its main street, stables,and palace, became known by the name of the cistern above which they were located,Yerebatan. The cistern’s columns, arches, and vaults supported the ground and provideda flat surface upon which the neighborhood was built. First, the study aims to analyzethe cistern and the neighborhood with the aid of two previously unpublished plans aswell as a cross section of the cistern. Second, it seeks to identify the transformationsin the street pattern, the layout of dwellings along the streets, and the social makeupof the area through the analysis of an 1803 sketch of the neighborhood and an 1874property register. It concludes that the cistern, which became the key component of theground topography in Yerebatan, shaped the neighborhood’s morphology.
Bizans yapılarının Osmanlı dönemi restorasyonları ve kent morfolojisindeki yeri hakkındakiaraştırmalar belirli bina tipleriyle sınırlı kalmış ve sarnıçlar bu gruba dahil edilmemiştir.Bu çalışma, Yerebatan Sarnıcı’nın Osmanlı döneminde geçirdiği onarımları ve sarnıçüzerinde yer alan mahalleyi incelerken, sarnıçtaki onarımların kapsamını tespit etmeyi veyapının kent ile kurduğu ilişkiye dair gözlemlerde bulunmayı amaçlıyor. Yerebatan Sarnıcı,üzerinde bulunan cadde, mahalle, ahırlar ve saraya hem ismini hem de zeminini vermişti.Bu çalışma, ilk olarak daha önce yayımlanmamış olan Yerebatan Sarnıcı’nın iki adet planve kesiti üzerinden sarnıç ve mahalleye dair bir analiz yapıyor. İkinci aşamada ise sokakdokusu ve cadde üzerindeki konut dizilerinin dönüşümü ve sosyal içeriğin belirlenmesiamacıyla mahallenin 1803 tarihli krokisi ve 1874 tarihli emlak defterini inceliyor. Zemintopografyasının belirleyici unsuru olan sarnıcın mahalle morfolojisini de şekillendirdiğisonucuna varılıyor.