Although early literacy interventions have been widely implemented in preschool education, many existing programs primarily focus on isolated language skills or cognitive processes and are often designed for atypically developing children or older age groups. Consequently, few comprehensive interventions integrate cognitive enhancement with story-based, dialogic practices for typically developing preschool children. The present study aimed to examine the effects of the Story-Enriched Cognitive Enhancement Training (SE-COGENT), a program that integrates PASS theory–based cognitive modules with Dialogic Reading applications, on preschool children’s early literacy skills. A quasi-experimental research design was employed with 44 children attending a kindergarten in Mardin, Türkiye. The intervention lasted 12 weeks. Data were collected using the Test of Early Literacy, the Print Awareness Test, the Pre-Writing Skills Assessment Test, and parent and teacher information forms. Non-parametric statistical analyses were conducted using SPSS 26. The findings indicated that children who participated in the SE-COGENT program demonstrated statistically significant improvements in vocabulary, phonological awareness, letter knowledge, listening comprehension, writing awareness, and pre-writing skills compared to the control group. Taken together, the results suggest that SE-COGENT addresses an important gap in the literature by offering a holistic, story-enriched cognitive intervention and provides empirical evidence for its effectiveness among typically developing preschool children.
Okul öncesi eğitimde erken okuryazarlık müdahaleleri yaygın olarak uygulanmakla birlikte, mevcut programların önemli bir bölümü dil becerilerini ya da bilişsel süreçleri birbirinden bağımsız biçimde ele almakta ve çoğunlukla atipik gelişim gösteren çocuklar veya daha ileri yaş grupları için tasarlanmaktadır. Bu durum, tipik gelişim gösteren okul öncesi çocuklara yönelik olarak bilişsel gelişimi hikâye temelli ve etkileşimli uygulamalarla bütünleştiren kapsamlı müdahale programlarının sınırlı sayıda kalmasına yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, PASS kuramına dayalı bilişsel modüller ile etkileşimli okuma uygulamalarını bütünleştiren Hikâye Temelli Bilişsel Gelişim Destek Programı’nın (HZ-COGENT), okul öncesi çocukların erken okuryazarlık becerileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, Mardin ilinde bir anaokuluna devam eden 44 çocukla yürütülmüş ve yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Müdahale programı 12 hafta süreyle uygulanmıştır. Veriler; Erken Okuryazarlık Testi, Yazı Farkındalığı Testi, Yazı Öncesi Beceriler Değerlendirme Aracı ile veli ve öğretmen bilgi formları aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26 programı kullanılarak parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, HZ-COGENT programına katılan deney grubu çocuklarının kelime dağarcığı, fonolojik farkındalık, harf bilgisi, dinlediğini anlama, yazı farkındalığı ve yazı öncesi beceriler açısından kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde gelişim gösterdiğini ortaya koymuştur. Sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, HZ-COGENT’in tipik gelişim gösteren okul öncesi çocuklara yönelik bütüncül ve hikâye temelli bilişsel bir müdahale sunarak alanyazındaki önemli bir boşluğu doldurduğu ve etkililiğine ilişkin ampirik kanıtlar sağladığı söylenebilir.