Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1305-2020 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi 10.33711/yyuefd.1844112 Early Childhood Education Okul Öncesi Eğitim Validity And Reliability Study of the Grandparent-Grandchild Relationship Scale Büyük Ebeveyn-Torun İlişki Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması https://orcid.org/0000-0002-1495-2227 Şahin Yonca Betül Kübra TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ https://orcid.org/0000-0003-2098-2411 Tezel Şahin Fatma GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ 04 24 2026 23 1 230 252 12 17 2025 03 13 2026 Copyright © 2004, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2004 Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

The aim of this study is to conduct validity and reliability analyses of the Grandparent-Grandchild Relationship Scale (GGR) for grandparents with grandchildren in the preschool age group. The structural validity of the scale was tested on a sample of 851 participants, including 321 for Exploratory Factor Analysis (EFA) and 530 for Confirmatory Factor Analysis (CFA). The EFA revealed that the scale consists of 30 items and five sub-dimensions. These five factors explained 70.236% of the total variance. This five-factor structure, identified by EFA, was confirmed by CFA. The Cronbach's Alpha coefficient for the overall Grandparent-Grandchild Relationship Scale is 0.944, which is quite high. It was determined that the Cronbach's alpha coefficient was very high in the emotion subscale (.919), the cooperation with parents subscale (.918), and the communication subscale (.915), while it was high in the activity subscale (.870) and the caring subscale (.767). The item-total correlation coefficients for all items in the scale were found to be in the range of 0.47 to 0.73. As a result of comparing the lower and upper 27% groups, it was determined that the differences between the mean scores of all items in the scale, all subscales, and the overall total of the scale were statistically significant at the p

Bu çalışmanın amacı, okul öncesi yaş grubunda torunları olan büyük ebeveynlere yönelik Büyük Ebeveyn-Torun İlişki Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılmasıdır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 321 ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 530 katılımcı olmak üzere toplam 851 kişilik bir örneklem üzerinden ölçeğin yapı geçerliliği test edilmiştir. Yapılan AFA sonucunda ölçeğin 30 maddelik ve beş alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Bu beş faktörün toplam varyansın %70,236’sını açıkladığı tespit edilmiştir. AFA ile belirlenen bu beş faktörlü yapı DFA ile doğrulanmıştır. Büyük Ebeveyn-Torun İlişki Ölçeğinin genel toplamında ölçeğin Cronbach Alpha kat sayısı 0,944 düzeyinde olup oldukça yüksektir. Duygu alt boyutunda (,919), ebeveynle iş birliği alt boyutunda (,918) ve iletişim alt boyutunda (,915) da Cronbach Alpha katsayısının çok yüksek olduğu, Etkinlik alt boyutunda (,870) ve ilgilenme alt boyutunda (,767) ise Cronbach Alpha katsayısının yüksek olduğu belirlenmiştir. Ölçekteki tüm maddelere ait madde-toplam korelasyon katsayılarının 0.47 ile 0.73 aralığında olduğu tespit edilmiştir. Alt ve üst %27'lik grupların karşılaştırılması sonucunda hem ölçekteki bütün maddelerin hem de tüm alt boyutların ve ölçek genel toplamının puan ortalamaları arasındaki farkların p

 Büyük Ebeveyn Torun İlişki Geçerlik Güvenirlik grandparent grandchild relation validity reliability Akçay, C. (2011). Yaşlılık kavramlar ve kuramlar. Kriter Yayınevi. Alabay, E., ve Ersal, H. (2022). Problem davranışlarında annelerin ve büyükannelerin tepkilerinin incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 9(1), 120–150. Arpacı, F., ve Tezel Şahin, F. (2015). Yaşlı bireylerin yaşlı ve çocuk etkileşimine ilişkin görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(1), 231–246. https://doi.org/10.20296/tsad.04839 Awang, P. (2015). SEM made simple: A gentle approach to learning structural equation modeling. MPWS Rich Publication. Baran, A. G., Kalınkara, V., Aral, N., Baran, G., Akın, G., ve Özkan, Y. (2005). Yaşlı ve aile ilişkileri: Ankara örneği (Yayın No: 127). Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. Barschkett, M., Spiess, C. K., & Ziege, E. (2021). Does grandparenting pay off for the next generations? Intergenerational effects of grandparental care (Discussion Paper No. 1975). DIW Berlin. https://ssrn.com/abstract=3945518 Berger, E. H., & Riojas-Cortez, M. (2016). Parents as partners in education: Families and schools working together. Pearson. Bredekamp, S. (2015). Erken çocukluk eğitiminde etkili uygulamalar (H. Z. İnan ve T. İnan, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal çalışma 2011’de yayımlandı). Bullock, K. (2006). Grandfathers raising grandchildren: An exploration of African American kinship networks. Journal of Health & Social Policy, 22(3-4), 181–197. Burton, L. M. (1992). Black grandparents rearing children of drug-addicted parents: Stressors, outcomes, and social service needs. The Gerontologist, 32(6), 744–751. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (17. baskı). Pegem Akademi. Cüceloğlu, D. (2016). İnsan insana (52. baskı). Remzi Kitabevi. Çiftçi, A. (2008). Ailede yaşlı bireyler. V. Aile Şûrası Aile Destek Hizmetleri Bildirileri içinde. T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü. http://ailetoplum.aile.gov.tr/data/54293ea2369dc32358ee2b25/kutuphane_52___v___aile_surasi____aile_destek_hizmetleri____bildirileri.pdf Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., ve Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (5. baskı). Pegem Akademi. Del Boca, D., Piazzalunga, D., & Pronzato, C. (2018). The role of grandparenting in early childcare and child outcomes. Review of Economics of the Household, 16(2), 477–512. https://doi.org/10.1007/s11150-017-9379-8 Demiriz, S., ve Arpacı, F. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarının büyük ebeveynleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 707–726. Dere Turmuş, E. ve Kahya Nizam, Ö. (2025). Türkiye'de değişen aile dinamiklerinin boşanma ile oluşan tek ebeveynli aileler üzerinden değerlendirilmesi: Eskişehir örneği. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 8(6), 395-415. Doğan, İ. (2007). Vatandaşlık, demokrasi ve insan hakları (6. baskı). Pegem Yayıncılık. Gökçearslan-Çifci, E. ve Tören, Z. (2019). Torun bakımı veren büyük ebeveynleri yeniden düşünmek: Sosyal hizmet alanına bir katkı. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(3), 988-1004. Gürsoy, F. ve Coşkun, T. (2004). Geniş ailede ve çekirdek ailede yaşayan çocukların aile ortamını algılamalarının incelenmesi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 15(2), 17-30. https://izlik.org/JA62FK45ZF Hair, J., Black, W., Babin, B., & Anderson, R. (2014). Multivariate data analysis. Pearson Prentice Hall. Hallaç, S., ve Öz, F. (2014). Aile kavramına kuramsal bir bakış. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6(2), 142–153. Harwood, J. (2004). Relational, role, and social identity as expressed in grandparents’ personal web sites. Communication Studies, 55(3), 300–318. Hayslip Jr, B., Smith, G. C., Montoro-Rodriguez, J., Streider, F. H., & Merchant, W. (2017). The utility of the family empowerment scale with custodial grandmothers. Journal of Applied Gerontology, 36(3), 320-350. Hazer, O. (2011). Ergenlerin büyük ebeveynlerinden beklentilerini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 1(1), 1–22. Hazer, O. (2012). Büyük ebeveynlerinin ergenler tarafından algılanan özelliklerini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 29(1), 1–17. Henson, R. K., & Roberts, J. K. (2006). Use of exploratory factor analysis in published research: Common errors and some comment on improved practice. Educational and Psychological Measurement, 66(3), 393–416. Holladay, S. J., & Seipke, H. L. (2007). Communication between grandparents and grandchildren in geographically separated relationships. Communication Studies, 58(3), 281–297. https://doi.org/10.1080/10510970701518371 Horsfall, B., & Dempsey, D. (2011). Grandmothers and grandfathers looking after grandchildren: Recent Australian research. Family Relationships Quarterly, 18(2), 10–12. Höpflinger, F., Hummel, C., & Hugentobler, V. (2006). Teenage grandchildren and their grandparents in urban Switzerland (National Research Programme NRP, 52). Swiss National Science Foundation. Işık, A. (2022). Geçmişte büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan okul öncesi çocukların beden kitle indeksi ve beslenme davranışlarının karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi]. Jeon, K. D., & Park, S. J. (2017). Content analysis of the parenting awareness of grandparents raising grandchildren in infancy and early childhood. Information, 20(11), 8175–8183. Kalliopuska, M. (1994). Relations of retired people and their grandchildren. Psychological Reports, 75(3), 1083–1088. https://doi.org/10.2466/pr0.1994.75.3.1083 Keller-Schafer, L. J. (2013). A phenomenological examination of Lakota (Sioux) grandfather caregivers raising their grandchildren [Yayınlanmamış doktora tezi]. Capella University. Kibar, B. (2008). Büyükanneleriyle yetişen ve yetişmeyen 5-6 yaş çocuklarının sosyo-duygusal gelişim düzeyleri, davranış sorunları ile aile işlevlerinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3. baskı). Guilford. Kurnaz, H., ve Çelikkanat Nas, Ş. (2018). Ortaokul öğrencilerine yönelik eleştirel okuma öz yeterlik ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(2), 793–812. Mansson, D. H. (2013a). Affectionate communication and relational characteristics in the grandparent-grandchild relationship. Communication Reports, 26(1), 47–60. https://doi.org/10.1080/08934215.2013.798670 Mansson, D. H. (2013b). College students’ mental health and their received affection from their grandparents. Communication Research Reports, 30(2), 157–168. https://doi.org/10.1080/08824096.2012.763028 Mansson, D. H. (2013c). The grandchildren’s received affection scale: Examining affectual solidarity factors. Southern Communication Journal, 78(1), 70–90. https://doi.org/10.1080/1041794X.2012.729124 Mansson, D. H. (2014). Trust as a mediator between affection and relational maintenance in the grandparent-grandchild relationship. Southern Communication Journal, 79(3), 180–200. https://doi.org/10.1080/1041794X.2014.894555 Mansson, D. H. (2015). Developing the ideal grandparent scale: Initial validity and reliability tests. Journal of Intergenerational Relationships, 13(3), 207–226. https://doi.org/10.1080/15350770.2015.1058212 Mansson, D. H., Floyd, K., & Soliz, J. E. (2017). Affectionate communication is associated with relational resources in the grandparent-grandchild relationship. Journal of Intergenerational Relationships, 15(1), 85–103. https://doi.org/10.1080/15350770.2017.1294007 Moore, T. J., & Asay, S. M. (2007). Family resource management. Sage. Önol, A. (2013). Grandparent-grandchild relationships in an aging Turkey: An investigation of intergenerational contact and aging anxiety [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Bilgi Üniversitesi. Özbek Cilasın, Y., Kale, M., ve Avcı, A. (2024). Torununa bakım veren ebeveynlerin yaşam doyumlarının incelenmesi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 1–13. Özdamar, K. (2016). Ölçek ve test geliştirme yapısal eşitlik modellemesi. Nisan Kitapevi. Özpolat, A. (2010). Ailede demokratik sosyalleşme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 5(20), 9-24. Öztürk, S., & Hazer, O. (2016). Youth perspectives on intergenerational solidarity in families. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 10(4), 222-232. Petter, G. (2009). Per una verde vecchiaia: La terza età e il "mestiere di nonno". Giunti. Pruchno, R. (1999). Raising grandchildren: The experiences of black and white grandmothers. The Gerontologist, 39(2), 209-221. Pruchno, R. A., & McKenney, D. (2002). Psychological well-being of black and white grandmothers raising grandchildren: Examination of a two-factor model. The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 57(5), P444-P452. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Atli, S., ve Şahin, B. K. (2015). Okul öncesi dönem: Anne baba tutumları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 972–991. Schmid, W. (2018). Anne baba ve büyükanne büyükbaba olmanın sevinçleri üzerine (T. Bora, Çev.). İletişim Yayınları. (Orijinal çalışma 2018’de yayımlandı). Smith, P. K., Bouna, L., Svensson-Dianellou, Q., & Sciplino, C. (2009). Grandparenting and inter-generational relationships. UK ISSBD Bulletin, 2, 27–30. Smorti, M., Tschiesner, R., & Farneti, A. (2012). Grandparents-grandchildren relationship. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 46, 895–898. Stelle, C., Fruhauf, C. A., Orel, N., & Landry-Meyer, L. (2010). Grandparenting in the 21st century: Issues of diversity in grandparent-grandchild relationships. Journal of Gerontological Social Work, 53(8), 682–701. https://doi.org/10.1080/01634372.2010.516804 Stephens, W. N. (1963). The family in cross-cultural perspective. Holt, Rinehart & Winston. Stephenson, J. M., & Carstensen, L. L. (2025). Grandparent support during childhood is associated with emotional wellbeing in emerging adulthood. Frontiers in Psychology, 16. Sweeting, H., Ross, N., Hill, M., & Cunningham-Burley, S. (2005). Grandparents and teen grandchildren: Exploring intergenerational relationships. ESRC, Centre for Research on Families and Relationships. Şahin-Bayraktar, H. G., & Seven, S. (2020). The interrelationship of attachment style, sense of loneliness, and social dissatisfaction in children aged 60–72 months. Current Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s12144-020-00888-w Şahin Yonca, B. K., & Şahin, F. T. (2021). Grandparent-grandchild relationships from the perspectives of grandparents and parents. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 7(16), 568–586. Tabachnick, B. G., ve Fidell, L. S. (2013). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (M. Baloğlu, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık. Taylan, H. H. (2009). Türkiye’de köy ailesinde aile içi ilişkiler. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 22, 117–138. Tezcan, D. (2023). Büyük ebeveyn ve torun açısından aile değerlerinin aktarımı üzerine bir inceleme. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change, 6(1), 84–111. https://doi.org/10.55150/apjec.1254231 Thiele, D. M., & Whelan, T. A. (2006). The nature and dimensions of the grandparent role. Marriage & Family Review, 40(1), 93–108. https://doi.org/10.1300/J002v40n01_06 Tuncer, N., Sak, R., ve Şahin Sak, İ. T. (2016). Aile eğitimi. Vize Yayıncılık. Uğur, S. (2018). Geçmişten günümüze şekillenen çocukluk algısı ve çocuk yetiştirme pratikleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(45), 227–247. Uğur, S. B. (2019). Çocuk bakımında büyükannelik ve büyükbabalık: Toplumsal cinsiyet tartışmaları bağlamında nitel bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 3(1), 122–154. https://doi.org/10.31200/makuubd.532016 United Nations. (2019). World population prospects 2019: Highlights. Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Vapur, R. (2006). 4-6 yaş grubu çocuklarının anne-babaları ile büyük anne-büyükbabalarının çocuk yetiştirme tutumlarının sosyo-ekonomik düzeylere göre incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi. Viguer, P., Meléndez, J. C., Valencia, S., Cantero, M. J., & Navarro, E. (2010). Grandparent-grandchild relationships from the children's perspective: Shared activities and socialization styles. The Spanish Journal of Psychology, 13(2), 708–717. Weichold, K. (2009). Introduction to inter-generational relationships: Grandparenting. UK ISSBD Bulletin, 2, 1. Westheimer, R. K., & Kaplan, S. (2000). Profession: Grands-parents. Osman Eyrolles. Wiscott, R., & Kopera-Frye, K. (2000). Sharing of culture: Adult grandchildren’s perceptions of intergenerational relations. The International Journal of Aging and Human Development, 51(3), 199–215. https://doi.org/10.2190/0UY5-MXXP-W81K-VXCU Xu, Y., & Harrison, T. M. (2023). Socioemotional and behavioral problems of grandchildren raised by grandparents: The role of grandparent–grandchild relational closeness and conflict. Children, 10(10), 1623. https://doi.org/10.3390/children10101623 Yenilmez, Ç. (2012). Aile ilişkileri. Ç. Yenilmez (Ed.), Aile yapısı ve ilişkileri içinde (ss. 20–41). Anadolu Üniversitesi Yayınları. Zhang, Y. B., Li, S., & Harwood, J. (2021). Grandparent–grandchild communication and attitudes toward older adults: Relational solidarity and shared family identity in China. International Journal of Communication, 15, 19–41.