Türkiye’de döviz kurunun zirai ilaç tüketimine etkisi: Kesirli-frekanslı Fourier testlerden kanıtlar

Amaç: Bu çalışma, Türkiye’de zirai ilaç tüketiminin döviz kuruyla ilişkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Materyal ve Yöntem: 1981-2022 dönemine ait yıllık zaman serilerinin kullanıldığı çalışmada öncelikle değişkenlerin durağanlıkları, kesirli-frekanslı Fourier ADF ve geleneksel ADF birim kök testleri uygulanarak sınanmıştır. Daha sonra değişkenler arasında bir eşbütünleşme ilişkisi olup olmadığını saptamak için kesirli-frekanslı Fourier ADL eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Araştırma Bulguları: Birim kök testlerinin sonuçları, değişkenlerin durağanlık düzeylerinin I (1) olduğunu göstermiştir. Eşbütünleşme testinin sonucunda zirai ilaç tüketimiyle döviz kuru arasında negatif bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Buna göre döviz kurunda yaşanan %1’lik yükseliş, zirai ilaç tüketiminde uzun ve kısa dönemde sırasıyla %0.37 ve %0.10 kadar düşüşe neden olmaktadır. Ayrıca çalışmada kurulan hata düzeltme mekanizmasının çalıştığı saptanmıştır. Sonuç: Türkiye'de zirai ilaç tüketiminde yaşanan değişimin temel dinamiklerinden birinin döviz kurundaki yükseliş olduğu açık bir şekilde söylenebilir. Döviz kurundaki yükseliş, zirai ilaç tüketimini negatif etkilemektedir. Döviz kurundaki aşırı oynaklıkların zirai ilaç tüketimini olumsuz etkilememesi için Türkiye’nin zirai ilaçta dışa bağımlılığı azaltılmalıdır. Bu doğrultuda yerli üretim, teşvik/destek mekanizmaları hayata geçirilerek olabildiğince artırılmalıdır.

Objective: The objective of this paper was to investigate the relationship between pesticide consumption and exchange rate in Türkiye. Material and Methods: First, the stationarities of the variables were examined by applying the fractional-frequency Fourier ADF and traditional ADF unit root tests in the study, which cover the annual time series from 1981 to 2022. Then, the fractional-frequency Fourier ADL cointegration test was applied to evaluate the existence of the cointegration relationship between the variables. Results: The findings of the unit root tests showed that the stationarities of the variables were I (1). The cointegration test revealed that there is a negative relationship between pesticide consumption and exchange rate. A 1% increase in exchange rate causes a decrease of 0.37% and 0.10% in pesticide consumption in the long and short run, respectively. In addition, it was determined that the error correction mechanism established in the study worked. Conclusion: It can be clearly stated that one of the primary dynamics of the change in pesticide consumption in Türkiye is the increase in exchange rate. The increase in exchange rate negatively affects pesticide consumption. Türkiye's foreign dependency on pesticides should be reduced so that excessive fluctuations in exchange rate do not negatively affect pesticide consumption. Domestic production should be increased as much as possible by implementing incentive/subsidy mechanisms.