Year 2019, Volume 14, Issue 27, Pages 117 - 129 2019-05-23

ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK

Hülya ALTUNYA [1] , Olcay KART [2]

19 28

Duygusal olan ahlaktan yoksun naif bir etiği savunan Zizek, tüm ödevlerimizin temel ve nesnel olan bir ahlak ilkesinden türetilmesinin zorunluluğunu belirterek hazza dair şiddeti ortaya çıkaran Kantçı etiğe karşı çıkar. Zizek, içkin ve aşkın arasındaki gerilimi içkinin kendi içindeki farka dönüştüren Hegel’e tutunur. Hegel, bilgi ve ahlaki eylemin dayanağı olan bireyi, tikelleştirip tarihselleştirirken hakikate dair rasyonel değer oluşturmanın tarihsel bireyler tarafından gerçekleşen diyalektik yoluyla olduğunu söylemektedir. Zizek’e göre birey kendi simgesel temsilinin başarısız olduğu noktadan başka bir şey olmadığı gibi nesne karşısında bölünerek kurulabilen birey/özne, karar verilemeyen bir yapı ile karar mekanizması arasındaki mesafede iki yönlü düşünme hareketi sayesinde varolur. Kant’ın reddettiği radikal kötülük, bizzat kendisi tarafından evrensel bir maxim olarak etik bir ilke haline dönüştüğü ve yükseltildiği için Kant ahlakının sadistçe olduğu ve sonu gelmez buyruklarla ortaya çıkan sadist haz duygusuna karşı Zizek, Lacan’a başvurur. Ona göre özne arzunun sınırlarına ulaşarak onun limitlerini geçmelidir. Sınırı geçerse, bu özne’nin arzu nesnesi karşısındaki deneyimi ise onu dürtülerine götürür. Lacan’daki arzunun etikteki merkezi boyutu, hazza karşı bir savunma olarak arzuya dair düşüncesi ve saf arzu ile vazgeçilemez arzu arasındaki ilişkilerinden çıkacak dürtü kavramıyla etik özneyi doğru analize tutmak durumundayız.  Saf arzuya dürtüyü ekleyen Lacan’ın karşısında dürtüye ulaşmak için arzuya tutunan Zupancic’e göre etik hiçbir zaman sona ermeyecek bir elde etme sürecindeki bitimsiz bir fantezi etiği ya da efendinin etiği olarak karşımıza çıkar. Bu yüzden Zizek dürtü’nün sonsuz dairesel hareketleriyle bir zorlama ve tatminsizlik olarak bütün kapitalist mekanizmayı harekete geçirir ve sürekli sapkın, aşırı arzular bu fantezi etiğini destekler. Zizek’e göre arzu fanteziyi baştan sona geçtikten sonra boşluğun içinden çıkıp sonra da bu boşluğun ve onun ilizyonlarının hakkından gelerek dürtü için şekillenmektedir.

Zizek, özne oluşumu, etik, tikel, arzu
  • Referans1 BADIOU, Alain (2006). Etik: Kötülük Kavrayışı Üzerine Bir Deneme, çev. Tuncay Birkan, İstanbul: Metis Yayınları.
  • Referans2 CHIESA, Lorenzo (2004). Imaginary, Symbolic and Real Otherness: The Lacanian Subject and His Vicissitudes, (Doktora Tezi), University of Warwick Department of Philosophy, Warwick.
  • Referans3 CRITCHLEY, Simon (2010). Sonsuz Talep: Bağlanma Etiği Direniş Siyaseti, çev. Tuncay Birkan, İstanbul: Metis Yayınları.
  • Referans4 GUYER Paul (2005). “Kant’ın Ödevler Sistemi”, Cogito, 2005 (41-42): 277-338.
  • Referans5 KANT, Immanuel (1998). Critique of Pure Reason, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Referans6 KAY, Saray (2003). Zizek Eleştirel Bir Giriş, İstanbul: Encore Yayınları.
  • Referans7 LACAN, Jacques (1978). The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis, (The Seminar of Jacques Lacan Book XI), çev. Alan Sheridan, USA: W.W. Norton & Company.
  • Referans8 ZIZEK Slovaj(2008). Paralaks, çev. Sabri Gürses, İstanbul: Encore Yayınları.
  • Referans9 ZIZEK Slovaj(2012). Less Than Nothing: Hegel And The Shadow Of Dialectical Materialism, Brooklyn: Verso.
  • Referans10 ZIZEK Slovaj (2013). “Kant and Sade: The IdealCouple”, Erişim Tarihi: 17.11.2013, (http://www.egs.edu/faculty/slavoj-zizek/articles/kant-and-sade-the-ideal-couple/).
  • Referans11 ZUPANCIC, Alenka (2005). Gerçeğin Etiği: Kant, Lacan, çev. Ahmet Süreyya Özcan, Ankara: Epos Yayınları.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-2115-5207
Author: Hülya ALTUNYA
Institution: SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Author: Olcay KART
Institution: SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { flsf518903, journal = {FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi)}, issn = {}, eissn = {2618-5784}, address = {Hamdi BRAVO}, year = {2019}, volume = {14}, pages = {117 - 129}, doi = {}, title = {ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK}, key = {cite}, author = {ALTUNYA, Hülya and KART, Olcay} }
APA ALTUNYA, H , KART, O . (2019). ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK. FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 14 (27), 117-129. Retrieved from http://dergipark.org.tr/flsf/issue/45340/518903
MLA ALTUNYA, H , KART, O . "ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK". FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi) 14 (2019): 117-129 <http://dergipark.org.tr/flsf/issue/45340/518903>
Chicago ALTUNYA, H , KART, O . "ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK". FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi) 14 (2019): 117-129
RIS TY - JOUR T1 - ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK AU - Hülya ALTUNYA , Olcay KART Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi) JF - Journal JO - JOR SP - 117 EP - 129 VL - 14 IS - 27 SN - -2618-5784 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi) ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK %A Hülya ALTUNYA , Olcay KART %T ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK %D 2019 %J FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi) %P -2618-5784 %V 14 %N 27 %R %U
ISNAD ALTUNYA, Hülya , KART, Olcay . "ZİZEK’İN ÖZNE ANLAYIŞI VE ETİK". FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi) 14 / 27 (May 2019): 117-129.