Year 2018, Volume , Issue , Pages 264 - 273 2018-12-31

ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I

Ozan YILMAZ [1]

80 275

Türkçe şerhler, Arapça ve Farsça klasik metinlerin Türk diliyle okunup anlaşılmasını sağlamak için hazırlanmış metinlerdir. Bu şerhlerin içinde dilbilgisi, sözlükbilim, tarih, coğrafya ve belagat (retorik) gibi alanlara dair bilgiler vardır. Türkçe şerhler, yazılış amaçları doğrudan bu olmasa bile,  Klasik Türk şiiri metinlerini anlamak için büyük önem taşır. Klasik Türk şiirinin anlam dünyasını daha iyi tanımak için, aynı dönemde yazılmış edebî şerhleri dikkate almak ve incelemek gerekir. Çünkü şairlerin çeşitli hüner gösterilerinde bulunduğu beyitler, günümüzde eski anlamını yitirmiş bazı kelimeler barındırabilir. Şerh metinlerinde bulunan edebî ve kültürel malzeme, bu tür anlamların ortaya çıkmasına katkı sağlayacaktır. Nitekim herhangi bir kelimenin eski anlamlarından birine bir şerh metninin satırları arasında rastlamak işten bile değildir.

Bu makalede, Türkçe şerh metinlerinden seçtiğimiz 10 (on) kelime ve terkibin anlamlarına değinilecek, bu anlamlar divan şiirinden seçilmiş örnek beyitlerden hareketle işlenecektir. Böylece bir metin başka bir metin yardımıyla açıklanacak, Türkçe şerhlerin Klasik Türk şiirini anlamadaki önemi gözler önüne serilecektir.
metin, şerh
  • KAYNAKÇAAçar, B. Gülay (2016), “Sûdî-i Bosnevî’nin Ölüm Tarihi Meselesi”, Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi, II (4): 185-196. Akdoğan, Yaşar (e-kitap), Ahmedî Divan, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR,78357/ahmedi-divani.html, erişim tarihi: 28.08.2017.Akkaya, Hüseyin (1994), Nevres-i Kadîm ve Türkçe Divanı, Doktora Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi, XI+552 s.Akkuş, Metin (1993), Nef‘î Dîvânı, Ankara: Akçağ Yay.Arslan, Mehmet (2000), “Divan Şiirinde Satranç ve Satranç Istılahları”, Osmanlı Edebiyat-Tarih-Kültür Makaleleri, İstanbul: Kitabevi Yay., s. 1-25.Bilkan, Ali Fuat (1997), Nâbî Dîvânı, 2 cilt, İstanbul: MEB Yay.Çavuşoğlu Mehmed, Tanyeri, M. Ali (1981), Hayretî Dîvan, İstanbul: İÜEFY: 2868.Doğan, Muhammet Nur (e-kitap), Şeyh Gâlib Hüsn ü Aşk, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR,78443/seyh-galib---husn-u-ask.html, erişim tarihi: 28.08.2017.Ergin, Muharrem (1980), Kadı Burhaneddin Divanı, İstanbul: İÜEFY: 2244.İpekten, Halûk (1990), Nailî Divanı, Ankara: Akçağ Yay.Kalkışım, Muhsin (1994), Şeyh Gâlib Divanı, Ankara: Akçağ Yay.Kaya, Bayram Ali (2010), Osmân Nevres Divanı, Ankara: Akçağ Yay.Kaya, İbrahim (2008), Şerh-i Dîvân-ı Hâfız (Sûdî): Kelimeler-Remizler-Kavramlar, Doktora Tezi, Malatya: İnönü Üniversitesi, 468 s.Kurnaz Cemal, İsen Mustafa (1990), Şeyhî Divanı, Ankara: Akçağ Yay. Kurtoğlu, Orhan (e-kitap), Lebîb Dîvânı İnceleme-Tenkitli Metin-Sözlük, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR,78382/lebib-divani.html, erişim tarihi: 28.08.2017.Küçük, Sabahattin (e-kitap), Bâkî Dîvânı, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR,78361/baki-divani.html, erişim tarihi: 28.08.2017.Macit, Muhsin (2016), Nedîm Dîvânı, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayını.Mermer, Ahmet (1991), Mezâkî Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanının Tenkidli Metni, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını. Redhouse, Sir J. W. (1987), A Turkish and English Lexicon, New Impression, Beirut: Librairie Du Liban Publishers.Sûdî-i Bosnevî (1250/1834), Şerh-i Dîvân-ı Hâfız, 3 cilt, Mısır: İskenderiye ve Bulak Matbaaları. Şentürk, A. Atilla, Boşdurmaz Nurcan (2012), Molla Aşkî Dîvân, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.Ün, Cumhur (2007), Kilisli Mustafa Rûhî Efendi’nin Rûhu’ş-Şurûh’u, Doktora Tezi, Edirne: Trakya Üniversitesi, LXXVIII+558 s.Yılmaz, Ozan (2004), Urfî’nin Kasidelerine Yapılan Türkçe Şerhler, Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi, VIII+476 s.------------------ (2007), “Klasik Şerh Edebiyatı Literatürü”, TALİD: Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 5 (9): 271-304.------------------- (2012), Gülistân Şerhi Sûdî-i Bosnevî, İstanbul: Çamlıca Yay.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section MAKALELER
Authors

Orcid: 0000-0001-6375-2881
Author: Ozan YILMAZ (Primary Author)
Institution: SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 31, 2018

Bibtex @research article { hikmet481508, journal = {Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online)}, issn = {2458-8636}, eissn = {2458-8636}, address = {Ahmet TANYILDIZ}, year = {2018}, volume = {}, pages = {264 - 273}, doi = {10.28981/hikmet.481508}, title = {ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I}, key = {cite}, author = {YILMAZ, Ozan} }
APA YILMAZ, O . (2018). ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online), (), 264-273. DOI: 10.28981/hikmet.481508
MLA YILMAZ, O . "ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2018): 264-273 <http://dergipark.org.tr/hikmet/issue/41411/481508>
Chicago YILMAZ, O . "ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2018): 264-273
RIS TY - JOUR T1 - ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I AU - Ozan YILMAZ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.28981/hikmet.481508 DO - 10.28981/hikmet.481508 T2 - Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) JF - Journal JO - JOR SP - 264 EP - 273 VL - IS - SN - 2458-8636-2458-8636 M3 - doi: 10.28981/hikmet.481508 UR - https://doi.org/10.28981/hikmet.481508 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Hikmet-journal of academic literature ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I %A Ozan YILMAZ %T ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I %D 2018 %J Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) %P 2458-8636-2458-8636 %V %N %R doi: 10.28981/hikmet.481508 %U 10.28981/hikmet.481508
ISNAD YILMAZ, Ozan . "ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) / (December 2019): 264-273. https://doi.org/10.28981/hikmet.481508
AMA YILMAZ O . ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2018; 264-273.
Vancouver YILMAZ O . ŞERHİN METNİNDEN METNİN ŞERHİNE: TÜRKÇE ŞERHLERDEN HAREKETLE KLASİK TÜRK ŞİİRİNİN ANLAM DÜNYASINA KATKILAR I. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2018; 273-264.