Year 2018, Volume , Issue , Pages 528 - 559 2018-12-31

İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN

Hanzade GÜZELOĞLU [1]

50 348

Vatan teması Türk kültüründe ve Türk edebiyatında her dönem ve alanda müstesna bir yere sahiptir. Vatan kavramının Divan şiirinde de yer aldığı görülmektedir. Yüzlerce beyitte vatan temasına yer verilmiştir. Bu beyitlerde bakıldığında vatan teması da Divan şiirinin sanat anlayışı ve telakkisi ve estetiği içinde işlenmektedir. Çoğu zaman vatan, hasreti duyulan, özlenen, hayal edilen, sevdası çekilen, uzakta kalan, kavuşulamayan bir güzel (sevgili)dir.

Çalışma için seçilen Çağatay edebiyatının önemli siması Babür Şah ve Anadolu sahasındaki hükümdar şair Cem Sultan’da “vatan” kavramının yer aldığı beyitler olduğu gibi, Cem Sultan’ın “vatan” redifli gazeli ve vatan kavramının işlendiği “Frengistan Kasidesi” de bulunmaktadır. Her iki şairde de yalnızlık, feleğe sitem, gurbet ve vatan hasreti duygusunun işlendiği beyitler görülmektedir. Biri Türk coğrafyasının Doğusunda, diğeri Batısında yaşamış bu iki hanedan mensubu Divan şairi arasında yaşadıkları bakımından benzerlikler vardır: ikisi de taht mücadelesi yüzünden vatandan uzaklaşmak zorunda kalmış; vatan hasreti çekmiş, gurbet duygusuna katlanarak yalnızlık çekmiştir. Bu duyguları bazı şiirlerinde açık açık yansıtmışlar. Bu çalışmada, Cem Sultan ve Babür’ün Türkçe Divanları taranarak onlardaki vatan kavramı ele alınacaktır. Elde edilen verilerle aralarında bir karşılaştırma yapılacaktır. Vatandan ayrı düşen, gurbet acısını yaşamış, kader benzerliği olan bu iki şairin şiirlerinden örneklerden hareketle benzerlik ve farklılık tespit edilmeye ve örnekler üzerinden genel olarak Divan şiirinde vatan kavramının işleyişi konusunda bir değerlendirme yapılmaya çalışılacaktır.

Divan şiiri, Cem Sultan, Babür Şah, Vatan konusu, Gurbet
  • Ahmet Atilla Şentürk-Ahmet Kartal, Üniversiteler İçin Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Dergâh Yayınları, İstanbul 2005. Bekir Çınar, “Geleneğe Direnen Bir Şair ve Şiiri: Cem Sultan’ın Frengistan Kasidesi”, Turkish Studies, 2/4, Sonbahar 2007, S. 274-282. Beşir Ayvazoğlu, “Cümlemizin Validemizdir Vatan”, Dünden Bugune Tercüman Gazetesi, 28 Ağustos, İstanbul 17, 2003. Bilal Yücel, Babür Divânı, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara, 1995. Halil Ersoylu, Cem Sultan’ın Türkçe Divanı, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1989. Hatice Aynur, “Cem Şairleri”, İlmî Araştırmalar, 9, İstanbul, 2000, S.33-43. I. V. Stebleva, “Semantiçeskoe Edinstvo Gazeley Babura” (Babür Gazellerinin Anlam Bütünlüğü), Tyurkologiçeskiy Sbornik, Moskova, 1978, S. 158-166. I. V. Stebleva, Semantika Gazeley Babura (Babür’ün Gazellerinin Anlam İncelenmesi) Moskova, 1982. İskender Pala, Ansiklopedik Divân Şiiri Sözlüğü, Akçağ Yayınları, Ankara, 1995. Kemal Yavuz , “Frengistan’da Ağlayan Bir Şair: Ölümünün 515. Yılında Cem Sultan”, Akademik Dergipark, Sayı:40, Yıl: 2009, S. 271-308. Mehmet Sarı, “Divan Edebiyatında Vatan”, Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi, Prof. Dr. Mine Mengi Özel Sayısı, Yıl: 2, Sayı: 5, 2016, S. 209-244. Münever Okur Meriç, Cem Sultan: Hayatı, Esareti, Edebi Kişiliği, Eserleri, Şiirleri, Ankara 2006. Nihat Sami Banarlı, “Edebiyatımızda Vatan Sevgisi ve Fikret’in Vatancılığı”, Kubbealtı Akademi Mecmuası, Yıl:1, Sayı:4, Ekim, İstanbul, 1972. Nihat Sami Banarlı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul, C. 1. Ömer Faruk Akün, “Babür”, TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt:4, Sayfa: 396-400, İstanbul, 1991. Rüştü Şardağ, “Edebiyatımızda Vatan Duygusu”, Varlık Dergisi, 1 Aralık, 1939, Ankara. Sedat Engin, Cem Sultanın Türkçe Divânının Tahlili, yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana, 2006. Selahattin Tolkun, “Özbek Şairi Erkin Vahid’in “Vatan Ümidi” Adlı Şiiri ve Yorumu, Şemseddin Sami, Kamus-ı Türkî, İstanbul, 1978.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section MAKALELER
Authors

Orcid: 0000-0002-1678-4765
Author: Hanzade GÜZELOĞLU (Primary Author)
Institution: ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 31, 2018

Bibtex @research article { hikmet494016, journal = {Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online)}, issn = {2458-8636}, eissn = {2458-8636}, address = {Ahmet TANYILDIZ}, year = {2018}, volume = {}, pages = {528 - 559}, doi = {10.28981/hikmet.494016}, title = {İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN}, key = {cite}, author = {GÜZELOĞLU, Hanzade} }
APA GÜZELOĞLU, H . (2018). İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online), (), 528-559. DOI: 10.28981/hikmet.494016
MLA GÜZELOĞLU, H . "İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2018): 528-559 <http://dergipark.org.tr/hikmet/issue/41411/494016>
Chicago GÜZELOĞLU, H . "İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2018): 528-559
RIS TY - JOUR T1 - İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN AU - Hanzade GÜZELOĞLU Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.28981/hikmet.494016 DO - 10.28981/hikmet.494016 T2 - Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) JF - Journal JO - JOR SP - 528 EP - 559 VL - IS - SN - 2458-8636-2458-8636 M3 - doi: 10.28981/hikmet.494016 UR - https://doi.org/10.28981/hikmet.494016 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Hikmet-journal of academic literature İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN %A Hanzade GÜZELOĞLU %T İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN %D 2018 %J Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) %P 2458-8636-2458-8636 %V %N %R doi: 10.28981/hikmet.494016 %U 10.28981/hikmet.494016
ISNAD GÜZELOĞLU, Hanzade . "İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) / (December 2019): 528-559. https://doi.org/10.28981/hikmet.494016
AMA GÜZELOĞLU H . İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2018; 528-559.
Vancouver GÜZELOĞLU H . İKİ GURBET ŞÂİRİ: BÂBÜR ŞÂH VE CEM SULTÂN’IN ŞİİRLERİNDE VATAN. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2018; 559-528.