Year 2008, Volume 1, Issue 1, Pages 38 - 49 2008-03-01

K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri

Redefinition Rainfall Regions using K-means Clustering Methodology and Changes of Sub period

İbrahim SÖNMEZ [1] , Ali Ümran KÖMÜŞCÜ [2]

51 160

Yağış, bir yerin iklimini karakterize eden en önemli parametrelerden biridir. Yağışa
bağlı olarak farklı iklim bölgelerinin ortaya konması ve sınıflandırılması mümkündür.
Geçmiş yıllarda yapılan çalışmalarda Türkiye üzerinde yağışın coğrafik dağılımı
ve yağış rejimine göre birbirinden farklı bölgeler tanımlanmıştır. Bu çalışmada K-ortalamalar
(K-means) kümeleme (clustering) yöntemi ile aylık yağış toplamları kullanılarak
Türkiye’nin ana yağış bölgeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Yağış verilerine homojenlik
testi uygulandıktan sonra, 1977-2006 yılları için 148 noktada K-ortalamaları kümeleme
yöntemi ile yağış verileri sınıflandırmaya tâbi tutularak benzer özellikler gösteren istasyonlara
ait yağış bölgeleri tanımlanmıştır. Daha sonra aynı analiz 10 ve 5 yıllık zaman
periyodları esas alınarak yeniden yapılmış ve yeni oluşan yağış bölgeleri ve bu bölgelerdeki
zamansal değişimler son 30 yıl için belirlenen periyodlarda analiz edilmiştir.
K-ortalamaları yöntemi uyumlu istasyonların aynı grupta toplanacağı ve grupların birbirinden
mümkün olduğunca bağımsız olacağı şekilde tüm istasyonları k adedince sınıfa
ayırmayı amaçlar. En uygun küme sayısının belirlenmesinde en düşük negatif siluet
(üyelik değeri) sayısı ve maximum ortalama siluet değerleri dikkate alınmıştır. Yapılan
kümeleme analizi sonucunda 1977-2006 periyodu için en uygun yağış bölgesi sayısı
(küme sayısı) 6 olarak tesbit edilmiştir. Burada göze çarpan en önemli özellik Ege
ve Marmara Bölgeleri ile Doğu Anadolu’nun büyük bir kısmı ve İç Anadolu’nun aynı
yağış bölgeleri içinde yer almasıdır. Diğer taraftan 1977-2006 dönemi için veriler 10’ar
yıllık periyodlara (1977-1986, 1987-1996 ve 1997-2006 ) ayrıldığında, herbir alt periyod
küme sayısı 5, 6, ve 7 olarak belirlenmiştir. Burada vurgulanması gereken önemli sonuç
ise, son 20 yıl veriler ele alındığında Rize civarında Karadeniz kümesinden ayrı bir
küme oluşmasıdır. Son olarak kümelerin beşer yıllık periyodlar bazında değişimlerinin
incelenebilmesi için 1977-2006 yılları arası altı gruba (1977-1981, 1982-1986, 1987-
1991, 1992-1996, 1997-2001, 2002-2006) ayrılmıştır. K-ortalamaları metoduna göre en
uygun küme sayıları, 1977-1981, 1997-2001 ve 2002-2006 dönemi için 5, 1982-1986,
1987-1991 ve 1992-1996 dönemi için 6 olarak belirlenmiştir. Bu grupta gözlemlenen en
önemli değişim, 1987’den başlayan 5-yıllık periyodda özellikle Ege ve İç Anadolu yağış
kümelerini ayıran sınırın, İç Anadolu Bölgesi lehine hareket etmesidir.
K-Ortalamalar yöntemi, Kümeleme analizi, Yağış bölgesi
  • Erinç, S., (1984). ”Klimatoloji ve Metodları”, 3. baskı, 540 sayfa, İstanbul.
  • MacQueen, J. B., (1967). ”Some Methods for classification and Analysis of Multivariate Observations”, Proceedings of 5-th Berkeley Symposium on Mathematical Statistics and Probability, Berkeley, University of California Press, 1:281-297.
  • Türkeş, M., Sümer, U.M., and Kılıç, G., (2002). “ Persistence and periodicity in the precipitation series of Turkey and associations with 500 hPa geopotential heights”, Climate Research, 21: 59-81.
  • Unal, Y., Kindap, T. and Karaca, M., (2003). “ Redefining the Climate Zones of Turkey Using Cluster Analysis”, International Journal of Climatology, 23: 1045-1055.
  • Ünal, Y. Ve Karaca, M., (2003). “ Küme Analizi ile Türkiye’de İklim Bölgelerinin Yeniden Belirlenmesi, Kuvaterner Çalıştayı IV.
Primary Language tr
Subjects Civil Engineering
Journal Section Makaleler
Authors

Orcid: 0000-0000-0000-0000
Author: İbrahim SÖNMEZ (Primary Author)
Institution: METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Country: Turkey


Author: Ali Ümran KÖMÜŞCÜ
Institution: METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: March 1, 2008

Bibtex @research article { idec450249, journal = {İklim Değişikliği ve Çevre}, issn = {1308-4372}, eissn = {2651-4753}, address = {Su Vakfı}, year = {2008}, volume = {1}, pages = {38 - 49}, doi = {}, title = {K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri}, key = {cite}, author = {SÖNMEZ, İbrahim and KÖMÜŞCÜ, Ali Ümran} }
APA SÖNMEZ, İ , KÖMÜŞCÜ, A . (2008). K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri. İklim Değişikliği ve Çevre, 1 (1), 38-49. Retrieved from http://dergipark.org.tr/idec/issue/36965/450249
MLA SÖNMEZ, İ , KÖMÜŞCÜ, A . "K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri". İklim Değişikliği ve Çevre 1 (2008): 38-49 <http://dergipark.org.tr/idec/issue/36965/450249>
Chicago SÖNMEZ, İ , KÖMÜŞCÜ, A . "K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri". İklim Değişikliği ve Çevre 1 (2008): 38-49
RIS TY - JOUR T1 - K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri AU - İbrahim SÖNMEZ , Ali Ümran KÖMÜŞCÜ Y1 - 2008 PY - 2008 N1 - DO - T2 - İklim Değişikliği ve Çevre JF - Journal JO - JOR SP - 38 EP - 49 VL - 1 IS - 1 SN - 1308-4372-2651-4753 M3 - UR - Y2 - 2008 ER -
EndNote %0 İklim Değişikliği ve Çevre K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri %A İbrahim SÖNMEZ , Ali Ümran KÖMÜŞCÜ %T K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri %D 2008 %J İklim Değişikliği ve Çevre %P 1308-4372-2651-4753 %V 1 %N 1 %R %U
ISNAD SÖNMEZ, İbrahim , KÖMÜŞCÜ, Ali Ümran . "K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri". İklim Değişikliği ve Çevre 1 / 1 (March 2008): 38-49.
AMA SÖNMEZ İ , KÖMÜŞCÜ A . K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri. İklim Değişikliği ve Çevre. 2008; 1(1): 38-49.
Vancouver SÖNMEZ İ , KÖMÜŞCÜ A . K-ortalamaları kümeleme yöntemi ile Türkiye yağış bölgelerinin yeniden tanımlanması ve alt periyotlardaki değişimleri. İklim Değişikliği ve Çevre. 2008; 1(1): 49-38.