Year 2019, Volume 2, Issue 1, Pages 74 - 89 2019-03-31

TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ

VOLKAN DEMİR [1] , Ahmet Demir [2] , Pınar Algedik [3] , Elçin Ataseven [4]

35 99

Travma sonrası bilişlerin, travma araştırmalarında ve klinik uygulamadaki rolü gün geçtikçe daha çok önem
kazanmaktadır. Araştırmalar travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) sürmesi ve kronikleşmesinde bilişlerin
önemli rol oynadığını göstermektedir. Bu araştırma, sanatla terapi programının bireylerin travma sonrası bilişlere
etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, yaşları 18-22 arasında değişen 11 kadın
2 erkek toplam 13 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcılara çalışmanın başlangıcında ve sekiz haftanın sonunda
Travma Sonrası Bilişler Ölçeği verilmiştir. Araştırmada çalışma grubuna sekiz oturumdan oluşan 180 dakika süren
dışavurumcu sanatla terapi programı uygulanmıştır. Tek grup öntest - sontest kontrol grupsuz desenin kullanıldığı
çalışmada veriler, Wilcoxon İşaretli Sıra Testi ile çözümlenmiştir. Yapılan analizler sanatla terapi programının,
bireylerin travma sonrası bilişlerini azaltmada olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir.

Bilişlerin değerlendirilmesi, Travmayla ilgili bilişler, Sanat terapisi
  • Aker, A. T., Hamzaoğlu, O., & Boşgelmez, Ş. (2007). “Kocaeli-Ruhsal Travma Kısa Tarama Ölçeği” nin (Kocaeli-Kısa) Geçerliği. Düşünen Adam, 20, 172-178. Akhan, L. U. (2012). Psikopatolojik Sanat ve Psikiyatrik Tedavide Sanatın Kullanılışı. Journal of Higher Education & Science/Yüksekögretim ve Bilim Dergisi, 2(2). Amerikan Psikiyatri Birliği, (1994). Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı, dördüncü baskı (DSM-IV). (Çev. ed.: E Köroğlu) Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 1995. Amir, M., Kaplan, Z., & Kotler, M. (1996). Type of trauma, severity of posttraumatic stress disorder core symptoms, and associated features. The Journal of General Psychology, 123(4), 341-351. Appleton, V. (2001). Avenues of hope: Art therapy and the resolution of trauma. Art Therapy, 18(1), 6-13. Association, 21(3), 125-135. Aydın, B. (2012). Tıbbi Sanat Terapisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 69- 83. Bayram, S., Duman, R. N., ve Demirtaş, B. Üç İnsan, Bir Olay, Üç Farklı Travmatik Deneyim Süreci. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 1(1), 165-182. Bennett, S. A., Beck, J. G., & Clapp, J. D. (2009). Understanding the relationship between posttraumatic stress disorder and trauma cognitions: The impact of thought control strategies. Behaviour Research and Therapy, 47(12), 1018-1023. Brewin, C. R., Dalgleish, T., & Joseph, S. (1996). A dual representation theory of posttraumatic stress disorder. Psychological review, 103(4), 670-686. Capacchione, L. (2012). Sanat terapisiyle iyileşmek. Kaknüs yayınları: İstanbul. Case, C., & Dalley, T. (2006). Handbook of art therapy. (2 rd ed. pp.1-10). London: Routledge. Demir, V. (2017). Dışavurumcu sanat terapisinin psikolojik belirtiler ile bilişsel işlevlere etkisi. OPUS – Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 575-598. Demir, V. (2018) Sanatla Terapi Programının Bireylerin Kaygı, Sosyal Kaygı ve Sağlık Kaygısı Düzeyleri Üzerine Etkisi. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 223- 234. Demir, V. ve Yıldırım, B. (2017). Sanatla Terapi Programının Üniversite Sınavına Hazırlanan Öğrencilerin Depresyon, Anksiyete ve Stres Belirti Düzeylerine Etkililiği. Ege Eğitim Dergisi (18)1, 311-344. Dönmez, A. (1992). Bilişsel sosyal şemalar. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü Dergisi, 14, 131-146. Drožđek, B., & Bolwerk, N. (2010a). Evaluation of group therapy with traumatized asylum seekers and refugees—the Den Bosch Model. Traumatology,16(4), 117-127. Drožđek, B., & Bolwerk, N. (2010b). Group therapy with traumatized asylum seekers and refugees: For whom it works and for whom it does not?. Traumatology, 16(4), 160-167. Drožđek, B., Bolwerk, N., Tol, W. A., & Kleber, R. J. (2012). Group therapy with male asylum seekers and refugees with PTSD: A controlled comparison cohort study of three day-treatment programs. Journal of Nervous and Mental Disease, 200, 758–765. Ehlers, A., & Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder. Behavior Research and Therapy, 38, 319–345. Foa, E. B., & Meadows, E. A. (1997). Psychosocial treatments for posttraumatic stress disorder: A critical review. Annual review of psychology, 48(1), 449-480. Foa, E. B., Ehlers, A., Clark, D. M., Tolin, D. F., ve Orsillo, S. M. (1999). The posttraumatic cognitions inventory (PTCI): Development and validation. Psychological assessment, 11(3), 303-314. Foa, E.B., ve Riggs, D.S. (1993). Post-traumatic stres disorder in rape victims. American Psychiatric Press review of psychiatry (12). ed. Oldham, J., Riba, .M.B. & Tasman, A. 273-303. American Psychiatric Pres.Washington DC. Foa, E.B., ve Rothbaum B.A. (1998) Treating the trauma of rape: Cognitive behavioral therapy for PTSD. New York: NY, Guilford Press. Gölge, Z. B. (2005). Cinsel Travma sonrası oluşan ruhsal sorunlar. Nöropsikiyatri Arşivi , 42, 19-28. Haselden, M. (2014). Üniversite Öğrencilerinde Travma Sonrası Büyümeyi Yordayan Çeşitli Değişkenlerin Türk ve Amerikan Kültürlerinde İncelenmesi: Bir Model Önerisi (Yayınlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Hass-Cohen, N. (2008). Art Therapy and Clinical Neuroscience. London, UK: Jessica Kingsley Publisher. Janoff-Bulman, R. (1989). Assumptive worlds and the stress of traumatic events: Applications of the schema construct. Social cognition, 7(2), 113-136. Jones, J. P., Walker, M. S., Drass, J. M., & Kaimal, G. (2018). Art therapy interventions for active duty military service members with post-traumatic stress disorder and traumatic brain injury. International Journal of Art Therapy, 23(2), 70-85. Kar, Ö. ve Toros, F. (2015, Mayıs). Aile İçi Şiddet ve Çocuk İstismarı Olgularıında Sanat Terapisi. Uluslararası Katılımlı III. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Kongresi “Erken Müdahale” sunulan sözel bildiri, Hacettepe Üniversitesi, Ankara. Erişim adresi: http://dergipark.gov.tr7download7article-file788858. Kubany, E. S., Haynes, S. N., Abueg, F. R., Manke, F. P., Brennan, J. M., & Stahura, C. (1996). Development and validation of the Trauma-Related Guilt Inventory (TRGI). Psychological Assessment, 8(4), 428. Liebmann, M. (2004). Art therapy for groups: A handbook of themes and exercises. Psychology Press. Lusebrink, V. B. (2004). Art therapy and the brain: An attempt to understand the underlying processes of art expression in therapy. Art Therapy, 21(3), 125-135. Malchiodi, C. A. (2003). Expressive arts therapy and multimodal approaches. Handbook of art therapy, 106-119. Malchiodi, C. A. (Ed.). (2011). Handbook of art therapy. Guilford Press. Malchiodi, C.A.(2005). Expressive Therapies History, Theory, and Practice. In. C.A. Malchiodi (Ed.), Expressive Therapies (pp.1-15). Newyork: Guilford press. McCann, I. L., & Pearlman, L. A. (1990). Vicarious traumatization: A framework for understanding the psychological effects of working with victims. Journal of traumatic stress, 3(1), 131-149. Ozer, E. J., Best, S. R., Lipsey, T. L., & Weiss, D. S. (2003). Predictors of posttraumatic stress disorder and symptoms in adults: a meta-analysis. Psychological bulletin,129(1), 52-73. Özgen, F., & Aydın, H. (1999). Travma sonrası stres bozukluğu. Klinik Psikiyatri, 1, 34-41. Ponniah, K., & Hollon, S. D. (2009). Empirically supported psychological treatments for adult acute stress disorder and posttraumatic stress disorder: A review. Depression and anxiety, 26(12), 1086-1109. Read-Johnson, D. (1987). The role of creative arts therapies in the diagnosis and treatment of psychological trauma. The Arts in Psychotherapy, 14, 7-13. Resick, P. A., & Schnicke, M. K. (1992). Cognitive processing therapy for sexual assault victims. Journal of consulting and clinical psychology, 60(5), 748-756. Sarandöl, A., Akkaya, C., Eracar, N., ve Kırlı, S. (2013). Şizofreni hastaları ve yakınlarıyla yapılan sanatla terapinin hastalık belirtileri, bireysel ve toplumsal beceriler üzerine etkisi. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi, 14(4), 333- 339. Schouten, K. A., de Niet, G. J., Knipscheer, J. W., Kleber, R. J., & Hutschemaekers, G. J. (2015). The effectiveness of art therapy in the treatment of traumatized adults: a systematic review on art therapy and trauma. Trauma, violence, & abuse, 16(2), 220-228. Shostak, B., DiMaria, A., Salant, E., Schoebel, N., Bush, J., Minar, V., ve Pollakoff, L. (1985). “Art Therapy in the Schools” A Position Paper of the American Art Therapy Association. Art Therapy, 2(1), 19-21. Solomon, S. D., & Johnson, D. M. (2002). Psychosocial treatment of posttraumatic stress disorder: A practice‐friendly review of outcome research. Journal of clinical psychology,58(8), 947-959. Spiegel, D., Malchiodi, C., Backos, A., & Collie, K. (2006). Art therapy for combatrelated PTSD: Recommendations for research and practice. Art Therapy, 23(4), 157-164. Theorell, T., Konarski, K., Westerlund, H., Burell, A. M., Engström, R., Lagercrantz, A. M., ... & Thulin, K. (1998). Treatment of patients with chronic somatic symptoms by means of art psychotherapy: A process description. Psychotherapy and Psychosomatics, 67(1), 50-56. Türk Dil Kurumu (t.b.). Güncel türkçe sözlük. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.5c00f5 ef06d106.6414410. Erişim Tarihi: 15.10.2018. Vaughan, K., Armstrong, M. S., Gold, R., O'Connor, N., Jenneke, W., & Tarrier, N. (1994). A trial of eye movement desensitization compared to image habituation training and applied muscle relaxation in post-traumatic stress disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 25(4), 283-291. Walker, M. S., Kaimal, G., Koffman, R., & DeGraba, T. J. (2016). Art therapy for PTSD and TBI: A senior active duty military service member’s therapeutic journey. The Arts in Psychotherapy, 49, 10-18. Yavuz, K. ve Karatepe, H.T. (2015). Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Psikoterapisi. Turkiye Klinikleri J Psychiatry-Special Topics, 8(1), 44-52. Yetkiner, D. Y. (2010). Posttraumatic Cognitions Inventory (Travma Sonrası Bilişler Ölçeği) Türkçe Uyarlama ve Üniversite Öğrencileri Üzerinde Geçerlik Güvenirlik Çalışması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli Üniversitesi Sağlik Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli.
Primary Language tr
Journal Section Research Article
Authors

Author: VOLKAN DEMİR
Institution: ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Author: Ahmet Demir
Institution: Klinik ve Adli Psikoloji Derneği
Country: Turkey


Author: Pınar Algedik
Institution: Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Country: Turkey


Author: Elçin Ataseven
Institution: Samsun Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi
Country: Turkey


Bibtex @research article { injoss547170, journal = {International Journal of Social Science}, issn = {2618-6284}, address = {Eğitim Yayınevi}, year = {2019}, volume = {2}, pages = {74 - 89}, doi = {}, title = {TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ}, key = {cite}, author = {DEMİR, VOLKAN and Demir, Ahmet and Algedik, Pınar and Ataseven, Elçin} }
APA DEMİR, V , Demir, A , Algedik, P , Ataseven, E . (2019). TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ. International Journal of Social Science, 2 (1), 74-89. Retrieved from http://dergipark.org.tr/injoss/issue/44308/547170
MLA DEMİR, V , Demir, A , Algedik, P , Ataseven, E . "TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ". International Journal of Social Science 2 (2019): 74-89 <http://dergipark.org.tr/injoss/issue/44308/547170>
Chicago DEMİR, V , Demir, A , Algedik, P , Ataseven, E . "TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ". International Journal of Social Science 2 (2019): 74-89
RIS TY - JOUR T1 - TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ AU - VOLKAN DEMİR , Ahmet Demir , Pınar Algedik , Elçin Ataseven Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - International Journal of Social Science JF - Journal JO - JOR SP - 74 EP - 89 VL - 2 IS - 1 SN - 2618-6284- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 International Journal of Social Sciences TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ %A VOLKAN DEMİR , Ahmet Demir , Pınar Algedik , Elçin Ataseven %T TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ %D 2019 %J International Journal of Social Science %P 2618-6284- %V 2 %N 1 %R %U
ISNAD DEMİR, VOLKAN , Demir, Ahmet , Algedik, Pınar , Ataseven, Elçin . "TRAVMA SONRASI BİLİŞLERİ AZALTMAYA YÖNELİK SANATLA TERAPİ PROGRAMININ ETKİSİ". International Journal of Social Science 2 / 1 (March 2019): 74-89.