Year 2019, Volume 5, Issue 1, Pages 237 - 256 2019-06-30

Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi

Nur Esra Atmaca [1]

8 11

Toplumu oluşturan iki cinsiyetten biri olan kadına yönelik tutum ve davranışlar dünya genelinde ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlı değişiklik göstermektedir. Cinsiyet ayrımcılığı her ne kadar gelişmiş batı ülkelerinde tamamen ortadan kaldırılamamış olsa da, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki durum vahim bir tabloyu gözler önüne sermektedir. Kadın erkek ayrımı üzerinden yükselen ve baskı içeren eğilim, toplumsal demokrasinin oluşmasını temelden zedelemektedir. Oysa demokratik toplumların temeli olan basının, toplum üzerindeki etkisini onu geliştirici ve biçimlendirici bir vizyonla göstermesi beklenmektedir. Nitekim basın toplumun aynası olarak nitelendirilmekte dolayısıyla, toplumdaki cinsiyetçi bakış üzerinde pay sahibi olmaktadır.

Bu düşünceden hareketle, yazılı basında en yüksek tirajlı ulusal gazeteler, Sabah, Hürriyet, Sözcü, Posta, Türkiye ve Yeni Şafak, haber seçimlerindeki cinsiyet ayrımcılığı bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın amacı, kadının haberde cinsiyeti dolayısıyla bir figür olarak değil, bizatihi özne olarak ne oranda yer alabildiğinin görünür kılınmasıdır. Bu kapsamda inceleme, rastgele bir tarih seçimiyle 25- 31 Ekim 2018 tarihleri arasında kadınların çeşitli alanlardaki başarıları ve şiddet mağduru olarak haberde yer alışlarıyla sınırlandırılmıştır. İçerik analizi ve nicel araştırma yöntemi kullanılarak elde edilen veriler karşılaştırılarak yazılı basında kadın haberlerinin genel bir profili çıkarılmıştır. Sonuç olarak, gazeteler arasında kadın özneli başarı haberlerine yer verme oranlarında 6 kat, kadına yönelik şiddete yer verme oranlarında 2 kat farklılık görünür kılınmıştır. Bu anlamlı farklılık kadın başarılarının haberleştirilmesinde dikkat çekici bir ayrımcılığı işaret etmektedir.


Basında cinsiyet ayrımcılığı, yazılı basında kadın, kadın haberleri, haber seçimi, içerik analizi, cinsiyet algısı
  • Akgeyik, T. (2016). Türkiye’de Kadınların İşgücü Piyasasına Katılımını Etkileyen Faktörler: TÜİK Verileri Üzerine Bir Analiz. Sosyal Siyaset Konferansları / Journal of Social Policy Conferences (Sayı / Issue: 70 – 2016/1), 31-53.
  • Aktan, Ü. (2018, Ekim 30). Post-it. Türkiye, s. 17.
  • Altun, M. (2019). 365 Gün Atatürk Takvimi, Kurumsal Yayınlar.
  • Arman, A. (2018, Mart 8). 8 Mart'ta Hürriyet'ten Yeni Bir Devrim. Hürriyet. Ocak 7, 2019 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/ayse-arman/8-martta-hurriyetten-yeni-bir-devrim-40764694 adresinden alındı
  • Baştürk, O. (2019, Ocak 25). Kırmızı Çizgi İle Sevindiren Sonuç. Hürriyet Kelebek, s. 6.
  • Bilim kadınları isyan etti: Sadece erkeklerden görüş alınıyor. (3 Kasım 2016). Ocak 22, 2019 tarihinde https://www.cnnturk.com/dunya/bilim-kadinlari-isyan-etti-sadece-erkeklerden-gorus-aliniyor adresinden alındı
  • Bora, A., & Üstün, İ. (2010). Sıcak aile Ortamı Demokratikleşme Sürecinde Kadın ve Erkekler (4. baskı b.). İstanbul: TESEV.
  • Bu İşte Bir Kadın Var: TÜSİAD’a İş Adamı Değil İş İnsanı Çağrısı (2015, Kasım 12) Bianet. http://bianet.org/bianet/toplumsal-cinsiyet/169167-buistebirkadinvar-tusiad-a-is-adami-degil-is-insani-cagrisi adresinden alındı.
  • Dastin, J. (2018, October 10). Amazon scraps secret AI recruiting tool that showed bias against women. Reuters. Kasım 20, 2018 tarihinde https://www.reuters.com/article/us-amazon-com-jobs-automation-insight-idUSKCN1MK08G adresinden alındı
  • Dökmen, Z. Y. (2015). Toplumsal Cinsiyet Sosyal Psikolojik Açıklamalar (6. basım b.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Emen, İ. (2018, Mart 10). Yeni Haber Diline Destek Yağdı. Hürriyet, 19.
  • Ergu, E. (2019, Ocak 27). Amerika'da Yılın Doktoru Seçilen Dr. Ayşe Aytaman: Hep Erkeklerden Fazla Çalıştım. Hürriyet İK. s. 5.
  • Ersöz, A. G. (1999). Cinsiyet Rollerine İlişkin Beklenti, Tutum, Davranışlar ve Eşler Arası Sorumluluk Paylaşımı. Ankara: TC. Kültür Bakanlığı Başvuru Eserleri.
  • Fine, C. (2011). Toplumsal Cinsiyet Yanılsaması. (Çev. Kıvanç Tanrıyar) İstanbul: Sel Yayıncılık.
  • Gazetelerin Günlük Satış Raporu (2018, Ekim 28). http://gazetetirajlari.com/GunlukTirajlar.aspx
  • GYİAD İsim Değiştirdi İş Adamları Gitti İş İnsanları geldi. (2018, Eylül 19). Aralık 15, 2018 tarihinde http://bianet.org/bianet/toplumsal-cinsiyet/200962-gyiad-isim-degistirdi-is-adamlari-gitti-is-insanlari-geldi adresinden alındı
  • Global Media Monitoring Project. (2015). Who Makes The News? Ocak 5, 2019 tarihinde http://whomakesthenews.org/gmmp/gmmp-reports/gmmp-2015-reports adresinden alındı
  • Gümüşoğlu, F. (2016). Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyet 1928'den Günümüze (Genişletilmiş 4. baskı b.). İstanbul: Tarihçi Kitabevi.
  • International Organization of Parliaments. (2019, Ocak 1). Ocak 28, 2019 tarihinde http://archive.ipu.org/wmn-e/classif.htm adresinden alındı
  • İletişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Rehberi. (2017). Koç Holding. Kasım 21, 2018 tarihinde https://www.koc.com.tr/tr-tr/koc-gundem/Documents/iletisimde-tce-kilavuzu.pdf adresinden alındı
  • İşe alım için uygulanan yazılım cinsiyetçi çıktı. (2018, Ekim 10). Habertürk. Kasım 3, 2018 tarihinde https://www.haberturk.com/amazon-un-yapay-zekasi-cinsiyetci-cikti-2174665-ekonomi adresinden alındı
  • İşleyen, F. Ş. (2015). Şiddet Haberlerindeki “Mağdur Kadın” Miti Üzerine Göstergebilimsel Bir İnceleme: “Habertürk Gazetesi Ş.E. Cinayeti Örneği”. Global Media Journal TR Edition(6 (11) ), 478. http://globalmediajournaltr.yeditepe.edu.tr/sites/default/files/Fadime%20ŞİMŞEK%20İŞLİYEN.pdf adresiden alındı
  • Kadınlarda İstihdam Oranı Yüzde 30'u Aştı. (2018, Eylül 18). NTV. Ocak 15, 2019 tarihinde https://www.ntv.com.tr/ekonomi/kadinlarda-istihdam-oraniyuzde-30u-asti,0GtcKoQgIkWV-KivkftuLg?_ref=infinite adresinden alındı
  • Kadın ve Medya Toplumsal Cinsiyet Eşitlikçi Haber Kılavuzu (2016). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti. Aralık 28, 2018 tarihinde http://www.tgc.org.tr/images/kadin_ve_medya_kilavuz.pdf adresinden alındı
  • Kurt, Ö. (2018, Temmuz 7). Cinsiyetçi Söylemlerinizi Çocukların Zihninden Çekin. Hürriyet. Aralık 5, 2018 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/omur-kurt/cinsiyetci-soylemlerinizi-cocuklarin-zihninden-cekin-40888788 adresinden alındı
  • Mercan, N. (2015). Kendini Gerçekleştiren Kehanet Teorisi Bağlamında Toplumsal Cinsiyet Adaletinin Sağlanması. Toplumsal Cinsiyet Adaleti Kongresi Kitapçığı, (s. 78-79). İstanbul.
  • Millett, K. (t.y.). Cinsel Politika.(Y.y.y.) Payel Yayınevi.
  • T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2006). Türkiye Aile Yaşamı Araştırması. Aralık 15, 2018 tarihinde https://ailetoplum.aile.gov.tr/uploads/pages/arastirmalar/taya2006.pdf adresinden alındı
  • T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2018). Kadının Güçlenmesi Strateji Belgesi ve Eylem Planı 2018-2023. Ankara. Ocak 4, 2019 tarihinde https://kadininstatusu.ailevecalisma.gov.tr/uploads/pages/kadinin-guclenmesi-strateji-belgesi-ve-eylem-plani-2018-2023/kgsbep-2018-2023-web.pdf adresinden alındı
  • Uysal, A. (2012). Yeni Toplumsal Hareketler, Kimlik, Kültür ve Söylem. P. E.-S. Yasin Aktay (Dü.) içinde, Değişen Ortadoğu'da Kültür ve Siyaset (s. 535-557). Ankara.
  • Willis, S. (1993). Gündelik Hayat Kılavuzu. (Çev. Aksu Bora.-Asuman Emre) Ayrıntı.
  • World Economic Forum. (2018). The Global Gender Gap Report. Geneva. https://www.weforum.org/reports/the-global-gender-gap-report-2018 adresinden alındı
  • Yalçın, S. (2018, Ekim 25). Regl / Adet Engeli. Sözcü, s. 10.
  • Yaylagül, L. (2013). Kitle İletişim Kuramları: Egemen ve Eleştirel Yaklaşımlar (5. bs. b.). Ankara: Dipnot Yayınları.
Primary Language tr
Journal Section Research
Authors

Orcid: 0000-0002-3731-5642
Author: Nur Esra Atmaca
Institution: İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, GAZETECİLİK (DR)
Country: Turkey


Dates

Publication Date: June 30, 2019

Bibtex @research article { intjcss539806, journal = {Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD)}, issn = {}, eissn = {2458-9381}, address = {Mutlu TÜRKMEN}, year = {2019}, volume = {5}, pages = {237 - 256}, doi = {}, title = {Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi}, key = {cite}, author = {Atmaca, Nur Esra} }
APA Atmaca, N . (2019). Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 5 (1), 237-256. Retrieved from http://dergipark.org.tr/intjcss/issue/46909/539806
MLA Atmaca, N . "Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi". Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 5 (2019): 237-256 <http://dergipark.org.tr/intjcss/issue/46909/539806>
Chicago Atmaca, N . "Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi". Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 5 (2019): 237-256
RIS TY - JOUR T1 - Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi AU - Nur Esra Atmaca Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) JF - Journal JO - JOR SP - 237 EP - 256 VL - 5 IS - 1 SN - -2458-9381 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS) Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi %A Nur Esra Atmaca %T Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi %D 2019 %J Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) %P -2458-9381 %V 5 %N 1 %R %U
ISNAD Atmaca, Nur Esra . "Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi". Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 5 / 1 (June 2019): 237-256.
AMA Atmaca N . Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi. IntJCSS. 2019; 5(1): 237-256.
Vancouver Atmaca N . Cinsiyet Ayrımcılığı Bağlamında Yazılı Basında Haber Seçimlerinin İncelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD). 2019; 5(1): 256-237.