Year 2018, Volume , Issue 32, Pages 357 - 383 2018-12-28

MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ

Remzi Aydın [1]

32 183

18. yüzyılın ortalarından itibaren başlayan sanayileşme süreci tüm dünyada farklı etkiler yaratmıştır. Genel olarak bakıldığında, makineleşme ile birlikte üretim artmış, nüfus yükselmiş, ulaşım gelişmiş ve kentlere göç başlamıştır. Kentlerdeki nüfus artışı ise yeni sorunlarla ihtiyaçları beraberinde getirmiştir. Dünya ile aynı anda olmasa da Osmanlı Devleti’nde de benzer gelişmeler, Tanzimatın ilanından sonraki süreçte hızla yaşanmıştır. Özellikle idari ve adli sistemdeki değişiklikler, daha önce mevcut olmayan kurumların ortaya çıkışına sebep olmuştur.

Bu çalışmada, Osmanlı döneminde Kayseri Liva Mühendisliği görevini yürüten Mehmed Ali Bey’in Avanos’ta yapılmak üzere tasarladığı iki proje ele alınmıştır. Ele alınan projelerden biri köprü diğeri ise hapishanedir. Avrupa hukuk sistemini benimseme yolunda ilerleyen Osmanlı dünyası için hapishane yeni bir yapı tipi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çağdaşları gibi taş ayaklar üzerine ahşap tabliyeli olarak tasarlanan köprü, bu yönüyle önceki dönem örneklerinden ayrılmaktadır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde yer alan projelerin mimari anlatım tekniği incelendiğinde, günümüz projelerinin öncülü niteliğinde olduğu görülmektedir. İncelenen belgeler, ait oldukları yapıların yeniden inşasına imkân verecek nitelikte malzeme, teknik ve plan özelliklerini içermekle restorasyon için de değerli bilgiler sunmaktadır.

Kayseri Liva Mühendisi, Mehmed Ali Bey, Avanos, Köprü, Hapishane
  • Başbakanlık Osmanlık Arşivi, (DH. MB.HPS. 7/48-1,2; 11/35-1,2,3), (DH. MKT. 221/13-1,4,5,6; 347/39-8), (DH. MUİ. 14-1/46-1,2,3), (DH. TMIKS. 19/84-1,2; 20/8; 20/34-1,2,3,4,5,6,7,8), (İ. MF. 7/1319C24), (PLK. p. 4214; 6733-1,2), (ŞD. 215/23-14), (Y. PRK. TFN. 5/42-1,2,3)
  • Ankara Vilayeti Salnamesi (1289-1291,1293,1295,1299,1308,1311,1318,1320,1325) yy., ty.
  • Baş, Ali- Duran, Remzi, “Karaman Çevresi Yüzey Araştırmaları (Köprüler)”, VI. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazı Sonuçları ve Sanat Tarihi Sempozyumu (08-10 Nisan 2002), ed. M. Denktaş, Y. Özbek, A. Sağıroğlu Arslan, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri, 2002, s. 138-160.
  • Baş, Ali-Duran, Remzi-Özcan, Ruhi, “Beyşehir Çevresindeki Köprüler”, Uluslararası Katılımlı XV. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Anadolu Üniversitesi Eskişehir 19-21 Ekim 2011, ed. Zeliha Demiralp Gökalp vd. Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir, 2012, I, s. 309-318.
  • Ceylan, Mehmet Akif, “Manisa’da Tarihi Köprüler ve Fonksiyonel Özellikleri”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, XI, III, Manisa, 2013, s.22-61.
  • Çakmakoğlu Kuru, Alev, Sinop Hapishanesi, Ankara, 2004.
  • Çulpan, Cevdet, Türk Taş Köprüleri Ortaçağdan Osmanlı Devri Sonuna Kadar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1975.
  • Duran, Remzi-Baş, Ali-Özcan, Ruhi, Tarihi Konya Köprüleri, Konya Büyükşehir Belediyesi KUDEB Yayınları, Konya, 2016.
  • Gönen, Yasemin Saner, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Hapishaneleri İyileştirme Girişimi, 1917 Yılı”, Hapishane Kitabı, ed. Emine Gürsoy Naskali vd. Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2010, s. 173–183.
  • Kocabaşoğlu, Uygur- Uluğtekin, Murat, Salnamelerde Kayseri Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminin Eski Harfli Yıllıklarında Kayseri, Kayseri, 1998, s. 185.
  • Özbek, Yıldıray, “Seyfullah Efendi Konağından İdadiye: Kayseri Lisesi”, Prof. Dr. Harun Güngör Armağanı, haz. M. Argunşah, vd. Kayseri, 2010, s. 297-306.
  • -------------------, “Osmanlı Modernleşmesinin Kayseri Anıtları: Mektep Yapıları”, Osmanlı Dünyasında Kültürel Karşılaşmalar ve Sanatsal Yansımaları, Prof. Dr. Filiz Yenişehirlioğlu’na Armağan, ed. Ayşe Pelin Şahin Tekinalp vd., Ankara, 2017, s. 145-158.
  • -----------------, Kayseri’de Tarihi Okul Yapıları, Kayseri, 2011.
  • Sami, Şemseddin, “Avanos”, Kâmûsu’l A’lâm, İstanbul, I, 1306, s. 451-452.
  • Sofuoğlu, Ebubekir, “Osmanlı Hapishanesinde Islah ve Firar Teşebbüsleri”, Hapishane Kitabı, ed. Emine Gürsoy Naskali vd. Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2010, s. 163–172.
  • Şen, Ömer, Osmanlı’da Mahkûm Olmak Avrupalılaşma Sürecinde Hapishaneler, İstanbul, 2007.
  • Şenyurt, Oya, “20. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Anadolu ve İstanbul’da Bazı Hapishane İnşaatları”, Arredamento Mimarlık, İstanbul, 9, 2003, s. 76-80.
  • ---------------, “Proje ve Belgeleriyle 20. Yüzyıl Başında İzmit Hapishanesi’nin Tasarımı”, Mimarlık Dergisi, Ankara, 352, 2010, s. 60-65.
  • ---------------, Osmanlı Mimarisinin Temel İlkeleri Resim ve İnşâ Üzerinden Geliştirilen Farklı Bir Yaklaşım, İstanbul, 2015.
  • Tanyeli, Gülsün, “Hiçbir Üstâd Böyle Kâr Etmemişdir” Osmanlı İnşaat Teknolojisi Tarihi, İstanbul, 2017.
  • Tekin, Saadet, “Dr. Polliç Bey’in 1918 Tarihli Raporuna Göre Berlin ve Aydın Vilayeti Hapishanelerine Genel Bir Bakış”, A.Ü. OTAM, Ankara, 24, 2008, s. 205–221.
  • Yıldırım, Yakup, Avanos Kenti, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum, 2006.
  • Yıldız, Gültekin Mapusâne Osmanlı Hapishanelerinin Kuruluş Serüveni (1839-1908), İstanbul, 2012.
  • https://yarismo.org/img/avanoskoprusu_sartname.pdf s. 4-6, 11. Erişim Tarihi: 18.09.2017.
Primary Language tr
Subjects Art
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-3026-1394
Author: Remzi Aydın (Primary Author)
Institution: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ SANAT TARİHİ BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: December 28, 2018

Bibtex @research article { istem464851, journal = {İSTEM}, issn = {1304-0618}, eissn = {2602-408X}, address = {Necmettin Erbakan University}, year = {2018}, volume = {}, pages = {357 - 383}, doi = {10.31591/istem.464851}, title = {MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ}, key = {cite}, author = {Aydın, Remzi} }
APA Aydın, R . (2018). MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ. İSTEM, (32), 357-383. DOI: 10.31591/istem.464851
MLA Aydın, R . "MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ". İSTEM (2018): 357-383 <http://dergipark.org.tr/istem/issue/41791/464851>
Chicago Aydın, R . "MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ". İSTEM (2018): 357-383
RIS TY - JOUR T1 - MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ AU - Remzi Aydın Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.31591/istem.464851 DO - 10.31591/istem.464851 T2 - İSTEM JF - Journal JO - JOR SP - 357 EP - 383 VL - IS - 32 SN - 1304-0618-2602-408X M3 - doi: 10.31591/istem.464851 UR - https://doi.org/10.31591/istem.464851 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 İSTEM MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ %A Remzi Aydın %T MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ %D 2018 %J İSTEM %P 1304-0618-2602-408X %V %N 32 %R doi: 10.31591/istem.464851 %U 10.31591/istem.464851
ISNAD Aydın, Remzi . "MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ". İSTEM / 32 (December 2018): 357-383. https://doi.org/10.31591/istem.464851
AMA Aydın R . MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ. İSTEM. 2018; (32): 357-383.
Vancouver Aydın R . MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ. İSTEM. 2018; (32): 383-357.