Year 2019, Volume 12, Issue 2, Pages 532 - 574 2019-07-27

GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ömür Alyakut [1] , Simay Fereli [2]

41 61

Son yıllarda medyada sağlıklı beslenme konuları popülerliğini korumakta, topluma sağlıklı yaşam pratikleri içinde neler yenmesi, içilmesi konusunda sürekli iletiler gönderilmektedir. Bu iletilerin amacı, tüketiciyi haberdar etmek ve ürün tüketimine yönlendirmektir. Özellikle gıda reklamlarında ürün-sağlık ilişkisinin vurgulandığı ve tüketicilere sağlıklı beslenme mesajları iletildiği dikkat çekmektedir. Peki bu iletiler nelerdir? Nasıl vurgulanmaktadır? Buradan hareketle planlanan çalışmada, gıda reklamlarında kullanılan ‘’sağlıklı beslenme’’ iletilerini ortaya çıkarmak, bu iletilerde hangi öğelerin, nasıl kullanıldığını ve bu iletilerin doğruluğunu ve yeterliliğini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada amaçsal örneklem yönetimiyle seçilen Yudum, Torku ve Ülker markalarının reklam filmleri inceleme kapsamına alınmıştır. Reklam filmlerinin analizinde R. Barthes’ın göstergebilim yöntemi ile içerik analizi birlikte kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle yorumlanmıştır.

Çalışma sonucunda reklam filmlerinde “sağlıklı beslenme” mesajlarının; hafiflik, sağlığın korunması, doğal gıda kullanımı ve lezzet başlıkları altında verildiği tespit edilmiştir. İrdelenen reklam filmlerinin tümünde sağlıklı beslenme mesajlarının görsel ve işitsel kullanımının gerçekleştiği, tüm firmaların bu mesajları görsel ve işitsel açıdan pekiştirdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, firmaların ürünlerini benzer ürünlerden farklılaştırmak ve tüketimini artırmak adına, sağlıklı beslenme iletilerini kullandıkları hatta beslenme iletilerini sağlık iletileriyle destekleyerek sağlıklı yaşam tarzı ilettikleri tespit edilmiştir. Böylece “sağlıklı beslenme” iletileri de ticari bir metaya dönüştürülmüş ve reklamlarla üretilerek tüketilmiştir.

Tüketim, Tüketim Kültürü, Reklam, Sağlıklı Beslenme
  • Aktuğlu Karpat, I (2006) Tüketicinin Bilgilendirilmesi Sürecinde Reklam Etiği, Küresel İletişim Dergisi, 2,1-20. Asker A (2011) Küresel – Yerel Etkileşimi: Yerelin Dönüşümü Olarak Simit Sarayı Örneğinde Simidin “Fast – Food”Laşması, Erciyes İletişim Dergisi “akademia”, 2, 88-104. Atar G M (2016) Gıda Reklamlarının İddia Ettikleri: Dergi Reklamları Üzerine Bir İnceleme, Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 24, 187-207. Aydın D (2010) Reklam Hafızası ve Reklam Beğenilirliği İlişkisi: Televizyon Reklamlarına İlişkin Deneysel Bir Çalışma, Doktora Tezi, SÜ Sos. Bil. Enst., Konya. Bayçu Uzoğlu S ve Uluyağcı C (2005) Görsel ve Sözel Göstergeler Açısından Bir Reklam Çözümlemesi: Beymen Örneği, Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Derg., 21, 77-94. Baysal A (1993) Beslenme, Hacettepe Üniversitesi Yayınları, Ankara. Becan C (2012) Yeni (Duyuşsal) Reklam İletileri Bağlamında “Göstergeleri” Okumak: Göstergebilimsel Yöntemden Yararlanarak Bir Reklam İletisi Çözümlemesi, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 4, 36-52. Bekar A ve Gövce A M (2015) Tüketicilerin Gıda Satın Alma Davranışları İle Yaşam Tarzı İlişkisi, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8, 36, 946-957. Bilim Teknoloji (2017) Ölümcül Zehir: Glikoz Şurubu, 07.07.2013 tarihli yazı, http://www.bilim-teknoloji.com/olumcul-zehir-glikoz-surubu/, erişim tarihi: 19.09.2017 Binay A (2010) Tüketim Vasıtasıyla Oluşturulan Postmodern Kimlikler, Global Media Journal Yedi Tepe Üniversitesi, 1, 1, 18-31. Can P (2015) Televizyon Reklamlarına İlişkin Algının Marka Hassasiyeti Üzerine Etkisi, AIBU Journal of Social Sciences, 15, 4, 105-124. Ceran Y ve Karaçor S (2013) Pazarlama İletişimi Aracı Olarak Reklâm: Reklâm Maliyetleri ve Muhasebeleştirilmesi, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 6, 1, 9-24. Coşkun M (2012) Popüler Toplum ve Tüketim Kültür, Batman University Journal of Life Sciences, 1, 1, 837-850. Çallı D (2014) Etnik Pazarlamada Helal Kavramının Kullanımı “Almanya’da Yayınlanan Gıda Reklamları Üzerine Bir İnceleme, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14, 4, 43-56. Çevik M E (2011) Gıda Ürünlerinde Kullanılan Tutundurma Yöntemleri ve Reklamın Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, NKÜ Fen Bil. Enst., Tekirdağ. Çınar R ve Çubukçu İ (2009) Tüketim Toplumunun Şekillenmesi ve Tüketici Davranışları -Karşılaştırmalı Bir Uygulama-, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13,1, 277-300. Demez G (2012) Medyada Yeni Sağlık Anlayışları ve Kadın Bedeninin Temsili, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 9, 1, 512-532 Durmaz Yakup, Reyhan B O ve Kurtlar M (2011) Kişisel Faktörlerin Tüketici Satın Alma Davranışlarına Etkisi Üzerine Bir Araştırma, Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 2, 1, 114-133. Dünya Gıda Dergisi (2015) Medya Araştırma Raporu, http://www.dunyagida.com.tr/haber.php?nid=669, erişim tarihi:04.04.2015 Elden M (2009) Reklam Yazarlığı, İletişim Yayınları, İstanbul. Elden M (2013) Reklam ve Reklamcılık, Say Yayınları, İstanbul. Elmasoğlu K (2017) Tüketim Kültüründe Etkili Bir Araç Olarak Reklamın İşlevlerine Dair Genel Bir Değerlendirme, Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2, 4, 27-42. Fiske J (2014) İletişim Çalışmalarına Giriş, Süleyman İrvan (çev), Pharmakon Yayınevi, Ankara. Girgin G (2018) Tüketicilerin Ramazan Ayında Televizyonlardaki Yiyecek İçecek Reklamlarına Yönelik Görüşlerinin Belirlenmesi, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 621-635 Hasekioğlu S (2008) Reklam Ve İdeoloji: Yazılı Basında Yer Alan Reklamlara Göstergebilimsel Bir İnceleme, Yüksek Lisans Tezi, AÜ Sosyal Bil. Enst., Ankara. Horzum I (2008) Modernizm Ekseninde Doğa İçerikli Reklâmların Göstergebilimsel İncelenmesi, Doktora Tezi, SÜ Sosyal Bil. Enst., Konya. İşler Büyüker D (2014) Televizyon Reklamlarında Ünlü Kişilerin Kullanılmasının Satın Alma Davranışlarına Etkisi: Cinsiyet Ekseninde Bir İnceleme, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 5, 11, 110-134. Kadıoğlu Kaban Z (2014) Tüketim İletişimi: Süreçler, Algılar ve Tüketici, Pales Yayıncılık, İstanbul. Kulak Ö (2017) Theodor Adorno: Kültür Endüstrisinin Kıskacında Kültür, Ithaki Yayınları, İstanbul. Küçükerdoğan R (2011) Reklam Nasıl Çözümlenir? Reklam İletişiminde Göstergeler ve Stratejiler, Beta Yayınları, İstanbul. MEGEP (Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemini Güçlendirme Projesi) (2011) Sağlıklı Beslenme, Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara. MEGEP (Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemini Güçlendirme Projesi) (2012a) Reklamın Etkileri, Millî Eğitim Bakanlığı Aile ve Tüketici Hizmetleri, Mili Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara. MEGEP (Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemini Güçlendirme Projesi) (2012b). Tüketici Tipleri Aile ve Tüketici Hizmetleri, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara. Milliyet Gazetesi (2015) Çocuk ve Beslenme, http://www.milliyet.com.tr/reklamlar--cocuk-ve-beslenme-pembenar-detay-cocuk-1113670/, erişim tarihi:13.05.2015 Oran Tuna N, Toz H, Küçük T ve Uçar V (2017) Medyanın Kadınların Beslenme Alışkanlıkları, Besin Seçimi ve Tüketimi Üzerindeki Etkileri, Life Sciences, 12(1), 1-13. Öztürk G ve Öymen G (2013) Markalama Çalışmalarında Sağlık Vaadli Ürün Reklamlarının Rolü, II. International Conference on Communication, Media, Technology and Design, 02-04 May, North Cyprus. Sabuncuoğlu A (2006) Televizyon Reklamlarında Toplumsal Cinsiyet, Yüksek Lisans Tezi, EÜ Sosyal Bil. Enst., İzmir. Sezgin D (2011) Yaşam Tarzı Önerileri Bağlamında Sağlık Haberlerinin Analizi, Ankyra: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 2, 52-78. Sungur S (2011) Tüketimin Küreselleşmesi ve Tüketim Tapınakları: Postmodern Panayır Yerlerinde Alışveriş, Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 14, 7-35. Şahin E ve Durlu-Özkaya F (2018) Televizyonda Yayınlanan Gıda Reklamlarında Gıda Güvenliğine Yapılan Vurgunun Tespit Edilmesi, Turizm Akademik Dergisi, 1, 265-275. Taşyürek N (2010) Reklam Ve Reklamın Tüketicilerin Satın Alma Davranışları Üzerindeki Etkisi: Bir Alan Araştırması, Yüksek Lisans Tezi, AÜ Sosyal Bil. Enst., Ankara. Topuzoğlu A, Hıdıroğlu S, Ay P, Önsüz F ve İkiışık H (2007) Tüketicilerin Gıda Ürünleri ile İlgili Bilgi Düzeyleri ve Sağlık Risklerine Karşı Tutumları, TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 6, 4, 253-258. Uçak P (2004) Pazarlama İletişimi Aracı Olarak Reklamın Tüketici Davranışlarına Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, AÜ Sosyal Bil. Enst. Ankara. Williamson J (2000) Reklamların Dili Reklamlarda Anlam ve İdeoloji, Ahmet Fethi (çev), Ütopya Yayınevi, Ankara. Yanıklar C (2010) Tüketim Kültürü, Kapitalizm ve İnsan İhtiyaçları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Tartışma, CÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 34, 1, 25-32. Yıldırım A ve Şimşek H (2018) Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara. Yılmaz K M ve Ünal S (2010) Düşük Kalorili (Lıght) Gıda Kullanan Tüketicileri Kullanım Sıklığına Göre Ayırma Üzerine Bir Araştırma, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8, 2, 411-433
Primary Language tr
Journal Section Araştırma Makaleleri
Authors

Orcid: 0000-0002-5517-1881
Author: Ömür Alyakut (Primary Author)

Orcid: 0000-0002-7962-2624
Author: Simay Fereli

Dates

Publication Date: July 27, 2019

Bibtex @research article { josc596257, journal = {SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ}, issn = {}, eissn = {2148-2942}, address = {Selcuk University}, year = {2019}, volume = {12}, pages = {532 - 574}, doi = {10.18094/josc.596257}, title = {GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ}, key = {cite}, author = {Alyakut, Ömür and Fereli, Simay} }
APA Alyakut, Ö , Fereli, S . (2019). GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ, 12 (2), 532-574. DOI: 10.18094/josc.596257
MLA Alyakut, Ö , Fereli, S . "GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 532-574 <http://dergipark.org.tr/josc/issue/47244/596257>
Chicago Alyakut, Ö , Fereli, S . "GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 (2019): 532-574
RIS TY - JOUR T1 - GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ AU - Ömür Alyakut , Simay Fereli Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.18094/josc.596257 DO - 10.18094/josc.596257 T2 - SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ JF - Journal JO - JOR SP - 532 EP - 574 VL - 12 IS - 2 SN - -2148-2942 M3 - doi: 10.18094/josc.596257 UR - https://doi.org/10.18094/josc.596257 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Journal Of Selcuk Communication GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ %A Ömür Alyakut , Simay Fereli %T GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ %D 2019 %J SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ %P -2148-2942 %V 12 %N 2 %R doi: 10.18094/josc.596257 %U 10.18094/josc.596257
ISNAD Alyakut, Ömür , Fereli, Simay . "GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ". SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ 12 / 2 (July 2019): 532-574. https://doi.org/10.18094/josc.596257
AMA Alyakut Ö , Fereli S . GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ. 2019; 12(2): 532-574.
Vancouver Alyakut Ö , Fereli S . GIDA REKLAMLARINDA KULLANILAN ‘’SAĞLIKLI BESLENME İLETİLERİNİN’’ DEĞERLENDİRİLMESİ. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ. 2019; 12(2): 574-532.