Year 2018, Volume 5, Issue 10, Pages 41 - 69 2018-07-01

Bir Hadis: İki Kuşak
One Hadith: Two Generations

Mustafa Işık [1]

85 301

“Değişmeyen tek şey, değişimdir” sözü sosyolojik bir gerçeği yansıtmaktadır. İslam, yaşayan bir topluma gelmiş, kısa sürede toplum hayatında önemli değişiklikler gerçekleştirmiştir. Ancak değişimin kuralları gereği oluşan geleneğin yerinde sayma, ileriye veya geriye doğru gitme imkânı da bulunmaktadır. Cahiliye sonrası, toplumda durumu düzeltilmeye çalışılan kadın, köle vb. zayıf kesimlerin, Kur’an ve Sünnetle geldikleri yerin ‘vahyin son noktası olduğu’ düşünülmüş; ‘Rasûlullah’ın (s.a.s.) yapmadığını yapmama’ düşüncesinin aşılamadığını düşünüyoruz. Hz. Peygamber zamanında, kadınlar adına kazanılan bazı haklar, ya yerinde saymış ya da kaybedilmiştir. Kadınların toplum içinden geriye çekilmeleri konusunda erkek egemen toplum, ‘fitne’ kavramını bahane etmiştir. Aslında bu atılımların hedefe ulaşması istenmesine rağmen, yerinde sayma ve geriye gitme şeklindeki tarihî uygulamalar, daha sonra İslam’a mal edilmiştir. Nebi’nin (s.a.s.) “Kadınlarınızın geceleyin camiye gitmelerine izin verin” sözü bir vakıa iken, Sahabe kuşağının hemen ardından “Vallahi, onlara engel olacağız; yoksa bunu istismar ederler” diyen tabiûn kuşağından bazıları gelmiştir. Baba-oğul kuşağında gerçekleşen bu durum göz önüne alınınca, kadınların gece camiye gitmesi, köleliğin devamı, evlilikte denklik vb. konularda ‘eksen sapması’ olabileceği akla gelmektedir. Biz, “Kadınlarınızın geceleyin camiye gitmelerine engel olmayın” buyruğuna karşın daha tabiûn kuşağında buna engel olunmasının ‘sünnetten sapma örneği’ sayılıp/sayılmayacağı konusunu incelemek istiyoruz.

The word “The only thing that does not change is change” reflects a social reality. Islam has come to a living society and has made important changes in community life in a short time. However, due to the rules of change, there is also the possibility of making no progress (deadlock) or going forward or backward in the tradition formed before.

After the pre-islamic age of ignorance, where the weak sections like women, slaves, etc. who are trying to improve their situation in society came with the Qur'an and the Sunnah were thought to be the 'final point of revelation'. The thought of  “not doing what he 'The Messenger of Allah (s.a.s.)’didn’t do” couldn’t  have broken yet. Some rights gained on be half of women in the time of the Prophet, were either made no progress or lost. The male-dominated society has used the concept of 'fitnah' as an excuse for the with drawal of women from society Despite the fact that these breakthroughs are desired to reach the target, historical practices in the form of making no progress (deadlock) and going backwards, were later patched to Islam. While Prophet (s.a.s.)’s word of "Let your women go to the mosque at night," is a fact, immediately after the Companions of the Prophet Muhammad, some of tabiun generation came who said". In truth, we will stop them; or they exploit it."  Given this situation in the father-son circle, it brings to mind there may be an axis deviation in such matters of womens’ going to the mosque at night, the continuation of slavery, the equivalence in marriage, etc.  We would like to examine the issue of obstruction of womens’ going to the mosque at the time of the tabiun generation despite the order of "Do not obstruct your women to go to the mosque at night" is a "deviation from circumcision"or not.

  • A’zamî, M. Mustafa, İlk Devir Hadis Edebiyatı, çev. H. Yavuz, İz, İstanbul, 1993.
  • Abdurezzâk b. Hemmam, el-Musannef, thk. Habiburrahman Azamî, Meclisu’l-İlmî, Pakistan, 1972.
  • Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • Akyüz, Niyazi-Çapcıoğlu, İhsan, Ana Başlıklarıyla Din Sosyolojisi, Ankara, 2011.
  • Apak, Âdem, Anahatlarıyla İslam Tarihi II (Hulefâ-i Râşidîn Dönemi), İstanbul, 2013.
  • Apak, Âdem, Anahatlarıyla İslam Tarihi III (Emeviler Dönemi), İstanbul, 2012.
  • Bardakoğlu, Ali, “Cahiliyye Döneminde Kadın”, Sosyal Hayatta Kadın, Hazırlayanlar: Dr. İsmail Kurt-S. Ali Tüz, Ensar Neşriyat, İstanbul, 2005.
  • Beyhakî, Ebû Bekr, Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali, el-Medhal ile's-Süneni'l-kübra, thk. M. Ziyaurrahman A'zami, Dârü'l-Hulefa li'l-Kitâbi'l-İslamiyye, Kuveyt, [t.y.]
  • Beyhakî, Şuabu’l-İman, thk. A. Abdulhamid Hamid, Mektebetü’r-Rüşd, I-XIV, Riyad, 2003.
  • Browne, Cristopher, Gazetecinin El Kitabı, çev. Öykü Coşkun, Ankara, 2001.
  • Buharî, Ebû Abdullah, Muhammed b. İsmail, Sahih, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • Buharî, et-Tarihü'l-Kebîr, Dairetü’l- Meârifi’l-Osmanîyye, Haydarabad, t.y.
  • Bülbül, A. Rıdvan, Yazılı Anlatım ve Yazı Türleri, Ankara, 2000.
  • Darimî, Ebû Abdillah b. Abdirrahman et-Temimî, es-Sünen, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • Ebû Avâne, Yakub b. İshak b. İbrâhim el-İsferayini, Müstahrecu Ebî Avane, Dârü'l-Ma'rife, Beyrut, 1998.
  • Ebu Davud et-Tayâlisî, Süleyman b. Davud, Müsned, Beyrut, thk. M. b. Abdi’l-Muhsin el-Türkî, Dârü'l-Ma'rife, 1999.
  • Ebû Davud, Süleyman b. Eş’as es-Sicistanî, es-Sünen, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • Ebu Yûsuf, Yakub b. İbrâhim b. Habib el-Ensârî el-Kufi, el-Âsâr, thk. Ebü'l-Vefa, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, t.y.
  • Ebû Şehbe, Muhammed b. Muhammed, el-Vasît fî Ulûmi ve Mustalahi’l-Hadîs, Cidde, 1983.
  • Ebü'ş-Şeyh, Ebû Muhammed Abdullah b. Muhammed b. Ca’fer b. Hayyan Ensarî İsfahanî, Tabakatü'l-Muhaddisin bi-İsbahan ve'l-Varidine Aleyha, thk. A. Abdülhak Hüseyin el-Beluşî, Müessesetü'r-Risâle, Beyrut, 1992.
  • Erdoğan, Mehmet, Vahiy-Akıl Dengesi Açısından Sünnet, İstanbul, 2014.
  • Ertürk, Mustafa, Hadis Metinlerinin/Sünnetin Yeniden Okunmasında /Yorumlanmasında Bir Yöntem Olarak “Hz. Peygamber Şimdi Yaşasaydı/Görseydi” Söylemine Kısa Bakış (Tarîhî ve Güncel Değeri)Dinî ve Felsefî Metinler Yirmibirinci Yüzyılda Yeniden Okuma, Anlama ve Algılama Sempozyumu, İstanbul, 2012.
  • Hatîb el-Bağdadî, Ebû Bekr, Ahmed b. Ali b. Sabit, el-Esmaü'l-mübheme fi'l-enbai'l-muhkeme, thk. İzzeddin Ali Seyyid, Mektebetü'l-Hanci, Kahire, 1997.
  • Hatîb el-Bağdadî, Târîhu Bağdad, thk. Beşşar Avvad Maruf, Dârü'l-Garbi’l-İslami, Beyrut, 2002.
  • Hatiboğlu, İbrahim, Şu‘be b. el-Haccâc, DİA, Ankara, 2010.
  • Humeydî, Abdullah b. Zübeyr, el-Müsned, thk. H.S. Esed el-Daranî, Daru’s-Sakâ, Dımaşk, 1996.
  • Itr, Nureddin, Menhecu’n-Nakd,Daru’l-Fikr, Dımaşk, 1985.
  • İbn Abdilber, Ebû Ömer, Cemaleddin Yusuf b. Abdullah b. Muhammed Kurtubî, el-Nemeri, İstizkar, thk. Salim Muhammed Atâ- M. Ali Muavvız, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2000, II/468, III/80.
  • İbn Abdilber, et-Temhid lima fi'l-Muvatta mine'l-meani ve'l-esanid; thk. Mustafa b. Ahmed Alevi-M. Abdülkebir Bekri, Vizaretü’l-Evkaf ve’ş-Şuuni’l-İslâmiyye, Magrib,1387.
  • İbn Abdilber, Câmiu beyâni'l-ilm ve fazlihi [ve ma yenbagi fî rivayetihi ve hamlihi], thk. Ebü'l-Eşbal ez-Züheyri, Dâru İbni'l-Cevzi, Demmâm,1994.
  • İbn Ebi Hâtim, Ebû Muhammed, Abdurrahman b. Muhammed b. İdris, el-Cerh ve't-Ta'dil, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, [t.y.]
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr, Abdullah b. Muhammed b. İbrâhim, Müsnedu İbn Ebi Şeybe, thk. Adil b. Yusuf el-Gazavî-Ahmed Ferid el-Mezidi, Darü’l-Vatan, Riyad 1997.
  • İbn Ebî Şeybe, el-Kitâbü'l-Musannef fi'l-Ehâdîs ve'l-Âsar, haz. Kemâl Yûsuf el-Hût, Mektebetü’r-Rüşd, Riyad, 1409.
  • İbn Hacer, el-Askalânî, Fethü'l-Bârî bi-Şerhi Sahîhi'l-Buhârî, M. Fuad Abdulbaki, Daru’l-Marife, Beyrut, 1379.
  • İbn Hibbân, Ebû Hâtim, Muhammed b. Hibban b. Ahmed et-Temîmî, Kitâbü's-Sikat, Dâiretü'l-Maârifi'l-Osmaniyye, Haydarabad, 1973.
  • İbn Hibbân, Sahihu İbn-i Hibban el-Müsnedu’s Sahîh ale’t-Tekâsîm ve’l-Enva’, thk. M. Ali Sönmez-H. Aydemir, Daru İbn Hazm, Beyrut, 2012.
  • İbn Huzeyme, Ebû Bekr, Muhammed b. İshak b. Huzeyme es-Sülemi, Sahihu İbn Huzeyme, thk. M. Mustafa A'zamî, el-Mektebü’l-İslâmî, Beyrut, 1975.
  • İbn Mâce, Muhammed b. Yezid, es-Sünen, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • İbn Maîn, Ebû Zekeriyyâ, Yahyâ b. Ma'în b. Avn el Bağdadî, Yahyâ b. Ma'în ve Kitâbuhü't-Tarih, thk. A. Muhammed Nurseyf, Merkezü'l-Bahsi'l-İlmi ve İhyai’t-Türasi’l-İslami, Mekke 1979.
  • İbn Mencûye, Ebû Bekr, Ahmed b. Ali Muhmamed el-İsfahani, Ricalu Sahihi Müslim, thk. Abdullah Leysi, Dârü'l-Ma'rife, Beyrut 1987.
  • İbn Sa'd, Ebû Abdullah, Muhammed b. Sa'd b. Meni' ez-Zühri, et-Tabakatü’l-Kübra, thk. M. Abdulkadir Atâ, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, I-VIII, Beyrut, 1990.
  • İbn Vehb, Ebu Muhammed, Abdullah b. Vehb b. Müslim el-Mısrî, el-Câmi' fi'l-Hadis, thk. M. Hasen Muhammed, Daru İbn Cevzî, Riyad, 1995.
  • İbn Hazm, Ebû Muhammed b. Ali b. Ahmed b. Saîd ez-Zahiri, el-İhkam fî usuli'l-ahkâm, thk. A. Muhammed Şakir, Daru’l-âfaki’l-cedide, [t.y.]
  • İclî, Ebü'l-Hasan, Ahmed b. Abdullah b. Salih, Tarihü's-Sikat, Dârü'l-Bâz, 1984.
  • İshak b. Raheveyh, İbrâhim b. Mahled, Müsnedu İshak b. Raheveyh, thk. A. Abdulhak el-Belûşî, Mektebeül’l-İman, Medine, 1991.
  • Kandemir, M. Yaşar, Abdullah b. Ömer, DİA, İstanbul, 1988.
  • Karacabey, Salih, “Hadislerin Metin Tenkidinde Fiilî Sünnete Müracaatın Önemi Bağlamında Kadınların ve Çocukların Camiye Gitmeleri İle İlgili Hadislerin Değerlendirilmesi”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 9, Cilt: 9, 2000.
  • Karakoç, Sezai, Kıyamet Aşısı, İstanbul,1974.
  • Kelabazî, Ebû Nasr, Ahmed b. Muhammed b. Hüseyin el- Buharî, Ricalu Sahihi'l-Buharî, thk. Abdullah Leysî, Dârü'l-Ma'rife, Beyrut, 1987.
  • Malik b. Enes, Muvatta, thk. M. F. Abdulbakî, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • Martı, Huriye, “Değer ve Hak Bağlamında Hz. Peygamber'in Sünnetinde Kadın Eğitimi, Aile ve Eğitim (Tartışmalı İlmî Toplantı), İstanbul, 2010.
  • Mizzî, Ebü'l-Haccac, Cemaleddin Yusuf b. Abdurrahman b. Yusuf, Tehzibü’l-Kemal fî Esmai’r-Rical, thk. Beşşar Avvad Ma'ruf, Müessesetü'r-Risâle, Beyrut, 1980.
  • Müslim b. el-Haccac, Ebü'l-Hüseyin el-Kuşeyrî en-Nisaburi, Kitâbü'l-Küna ve'l-Esma, thk. A. M. Ahmed el-Kaşkarî, İmadetü’l-Bahsi’l-ilmi bi’l-Camiati’l-İslamiyye, Medine, 1984.
  • Müslim b. el-Haccac, Sahih, Çağrı, İstanbul, 1992.
  • Nesâî, Ebû Abdurrahman, Ahmed b. Ali b. Şuayb, Sünenü'l-Kübra, thk. Hasen Abdulmun’im Şelebi, Müessesetü’r-Risale, Beyrut, 2001.
  • Özkan, Halit, Tayalisî, DİA, Ankara, 2011.
  • Öztürk, Osman, Mecelle, İstanbul, 1973.
  • Polat, Salahattin, Hadis Araştırmaları, İstanbul, 2014.
  • Serrac, Ebu’l-Abbas, Muhammed b. İshak b. İbrahim b. Mihran el-Horasanî en-Nisaburî, Hadisü’s-Serrac, thk. Ebu Abdullah, Hüseyin b. Ukkaşe b. Ramazan, el-Faruk el-hadise li’t Tıbaati ve’n-neşr, 2004.
  • Sıbt İbnü'l-Cevzî, Ebü'l-Muzaffer, Şemseddin Yusuf b. Kızoğlu, İsarü'l-insaf fî âsâri'l-hilaf, thk. Nasır Ali Nasır Halifi, Dârü's-Selam, Kahire,1987.
  • Şevkanî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ali b. Muhammed el-Havlani, Neylü'l-evtar şerhu Münteka'l-ahbar, thk. Isamuddin es-Sababatî, Daru’l-Hadis, Mısır, 1993.
  • Taberânî, Süleymen b. Ahmed, el-Mu’cemu’l-Evsât, Kahire, 1415.
  • Taberânî, Mucemu’l-Kebîr, thk. A. Abdulmecid es-Silefî, Mektebetu İbn Teymiyye, Kahire, 1994.
  • Uğur, Mucteba, A’meş, DİA, Ankara, 1991.
  • Yücel, Ahmet, Hadis Usulü, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul, 2013.
  • Zehebî, Ebû Abdullah, Şemseddin Muhammed b. Ahmed b. Osman b. Kaymaz, Siyeru A’lâmi’n-Nübelâ, thk. Şuayb el-Arnaut, Müessesetü'r-Risâle, 1985.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section ARTICLES
Authors

Author: Mustafa Işık
Institution: NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { kafkasilahiyat385752, journal = {Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2148-8177}, address = {Kafkas University}, year = {2018}, volume = {5}, pages = {41 - 69}, doi = {10.17050/kafkasilahiyat.385752}, title = {Bir Hadis: İki Kuşak}, key = {cite}, author = {Işık, Mustafa} }
APA Işık, M . (2018). Bir Hadis: İki Kuşak. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5 (10), 41-69. DOI: 10.17050/kafkasilahiyat.385752
MLA Işık, M . "Bir Hadis: İki Kuşak". Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2018): 41-69 <http://dergipark.org.tr/kafkasilahiyat/issue/38491/385752>
Chicago Işık, M . "Bir Hadis: İki Kuşak". Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 (2018): 41-69
RIS TY - JOUR T1 - Bir Hadis: İki Kuşak AU - Mustafa Işık Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.17050/kafkasilahiyat.385752 DO - 10.17050/kafkasilahiyat.385752 T2 - Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 41 EP - 69 VL - 5 IS - 10 SN - 2148-8177- M3 - doi: 10.17050/kafkasilahiyat.385752 UR - https://doi.org/10.17050/kafkasilahiyat.385752 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Kafkas University Faculty of Divinity Review Bir Hadis: İki Kuşak %A Mustafa Işık %T Bir Hadis: İki Kuşak %D 2018 %J Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 2148-8177- %V 5 %N 10 %R doi: 10.17050/kafkasilahiyat.385752 %U 10.17050/kafkasilahiyat.385752
ISNAD Işık, Mustafa . "Bir Hadis: İki Kuşak". Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5 / 10 (July 2018): 41-69. https://doi.org/10.17050/kafkasilahiyat.385752