Year 2019, Volume , Issue 42, Pages 116 - 130 2019-06-30

1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI

Faruk Taşkın [1] , Ali İrfan Kaya [2]

15 55

Batıda yeniçağla birlikte toplum bilimcileri nüfusun niteliği üzerinde araştırma ve incelemede bulunmuşlar, hemen hemen her ülkede bunun için nüfus sayımları bilimsel bir biçimde yapılmaya başlanmıştı. Sayım sonuçları üzerine değerlendirmeler yapılarak sorunlara çözümler aranmıştır. Osmanlı Devleti’nde kuruluştan hemen sonra «Memleket Tahriri» adı altında öncelikle fethedilen topraklar üzerindeki halkın gelirlerini ve ellerinde bulundurdukları araziyi saptamak için sayımlar ve yazımlar yapılmıştır. Nüfusla ilgili bilgilerin en önemli kaynağı olan tahrir defterlerinin amaçları ve tutulma usullerine bakarak, günümüz benzeri nüfus hizmetlerinin aynısını buralarda görmeye imkân yoktur.

Osmanlı devletinde 1831 (Hicri 1251) yılında Rumeli ve Anadolu vilayetlerinde modern anlamda yapılan ilk nüfus sayımı olarak değerlendirilmektedir. Bu nüfus sayımı üç-beş yılda tamamlanabilmiştir. Çıldır eyaletine bağlı olan Ardanuç sancağına ait nüfus sayımı Hicri 1251 tarihinde yapılmıştır. 1 Muharrem 1251 Hicri tarihi Miladi olarak 29 Nisan 1835 tarihine denk gelmektedir. Bu sayımda Ardanuç merkez ve köylerinin Müslüman ve Gayrimüslim nüfus sayımları yapılmıştır.

İncelenen 1835 tarihli Ardanuç nüfus defterinde, Ardanuç sancağına bağlı merkez Ardanuç Kal’ası olmak üzere 48yerleşim yerinin erkek nüfusuna yer verilmiştir. Bu köylerde nüfus sayımı yapılırken sayımın genel amaçları olan askere alma ve vergilendirme esasına uygun olarak Müslüman, Ermeni ve Kıptiler ayrı defterlere yazılmıştır. Bu çalışmada nüfus sayımında yer alan verilerden hareketle defterlerde başta hane reisi olmak üzere hanede çalışan veya çalışabilir durumdaki nüfusun mesleği, vergilendirme durumu ve yaşı gibi bazı verilerden yola çıkarak değerlendirmeler yapılmıştır.

Ardanuç, Osmanlı, Nüfus, Müslim, Gayrimüslim
  • Arşiv BelgeleriBaşbakanlık Osmanlı Arşivi NFS Nüfus DefterleriNFS.d.02761NFS.d.2778NFS.d.2779KaynakçaARTVİNLİ, Taner, (2013). Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul.AYDIN, Dündar, (1998). Erzurum Beylerbeyliği ve Teşkilatı Kuruluş ve Genişleme Devri (1535-1566), Türk Tarih Kurumu, Ankara.BARKAN, Ömer Lütfi (1953). “Tarihi Demografi Araştırmaları ve Osmanlı Tarihi”, Türkiyat Mecmuası, Cilt:10, 1-26. BİNGÖL, Sedat (2004). “İstanbul’da 1829 Nüfus Sayımı ve Bazı Mahallelerin Müslüman Nüfusu Üzerine Bir İnceleme”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 36, 43-60. BOLAT, Cahide, (2000). Redif Teşkilatı (1834-1876), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.ÇADIRCI, Musa, (2008). Tanzimat Sürecinde Türkiye Askerlik, Ankara.ÇİMEN, Adnan, (2012). Sayım, Kayıt Düzeni ve Teşkilatlanma Açısından Osmanlıda Nüfus Hizmetleri, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14/3, 183-216.GÜNEŞ, Mehmet, (2014), Osmanlı Dönemi Nüfus Sayımları ve Bu Sayımları İçeren Kayıtların Tahlili, Akademik Bakış, cilt:8, sayı: 15, Kış, 221-240.ÖZGER, Yunus, (2006). Tanzimat Öncesi Erzurum Şehrinin Demografik Yapısı (1251/ 1835 Tarihli Nüfus Yoklama Defterine Göre), A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 29 Erzurum, Prof. Dr. Zeki Başar Özel Sayısı, 239-266.KIRZIOĞLU, Mehmed Fahrettin, Yukarı-Kür ve Çoruk Boylarında Kıpçaklar İlk Kıpçaklar (M. Ö. VIII.-M. S. VI. yy.) ve Son-Kıpçaklar (1118-1195) ile Ortodoks -Kıpçak Atabekler Hükümeti (1267-1578) (Ahıska / Çıldır Eyaleti Tarihi’nden), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1992.AKYEL-ÖZDEMİR, Salih-Kâmil, (2015). 1835 Tarı̇hlı̇ Nüfus Defterı̇ne Göre Tı̇rebolu’da Gayrı̇müslı̇m Nüfus Yapısı, Türkı̇yat Araştırmaları Dergı̇sı̇, sayı 37, 163-179.SHAW, Stanford J.-Ezel Kural, (1994). Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, (Çev. Mehmet Hannancı), İstanbul.SUBAŞI, Ömer, (2013). XI. Yüzyılda Tao-Klarceti Bölgesinde Türk Hâkimiyeti, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/5 Spring, 705-731.https://nisanyanmap.com/?lv=2&y=Ardanu%C3%A7&t=&srt=x&u=1&ua=0 (Erişim Tarihi, 15.01.2019)
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-2872-4575
Author: Faruk Taşkın (Primary Author)
Institution: ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-0902-9999
Author: Ali İrfan Kaya
Institution: ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: June 30, 2019

Bibtex @research article { kdeniz529134, journal = {Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi}, issn = {1308-6200}, address = {Kültür Ajans}, year = {2019}, volume = {}, pages = {116 - 130}, doi = {10.17498/kdeniz.529134}, title = {1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI}, key = {cite}, author = {Taşkın, Faruk and Kaya, Ali İrfan} }
APA Taşkın, F , Kaya, A . (2019). 1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (42), 116-130. DOI: 10.17498/kdeniz.529134
MLA Taşkın, F , Kaya, A . "1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (2019): 116-130 <http://dergipark.org.tr/kdeniz/issue/45733/529134>
Chicago Taşkın, F , Kaya, A . "1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (2019): 116-130
RIS TY - JOUR T1 - 1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI AU - Faruk Taşkın , Ali İrfan Kaya Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17498/kdeniz.529134 DO - 10.17498/kdeniz.529134 T2 - Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi JF - Journal JO - JOR SP - 116 EP - 130 VL - IS - 42 SN - 1308-6200- M3 - doi: 10.17498/kdeniz.529134 UR - https://doi.org/10.17498/kdeniz.529134 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Black Sea 1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI %A Faruk Taşkın , Ali İrfan Kaya %T 1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI %D 2019 %J Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi %P 1308-6200- %V %N 42 %R doi: 10.17498/kdeniz.529134 %U 10.17498/kdeniz.529134
ISNAD Taşkın, Faruk , Kaya, Ali İrfan . "1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 42 (June 2019): 116-130. https://doi.org/10.17498/kdeniz.529134
AMA Taşkın F , Kaya A . 1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2019; (42): 116-130.
Vancouver Taşkın F , Kaya A . 1835 NÜFUS SAYIMINA GÖRE ARDANUÇ SANCAĞININ DEMOGRAFİK YAPISI. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2019; (42): 130-116.