Year 2018, Volume , Issue 1, Pages 104 - 127 2018-12-28

SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22)

Rıdvan Ak [1]

37 54

Mushaflar İslamiyet açısından en kutsal olan nesnedir. Döneminin hattat ve müzehhipleri onu en güzel bir şekilde yazmak ve bezemek için hünerlerini göstermişlerdir. Bu önem bütün İslam coğrafyasında benimsenmiş ve her dönemde uygulanmıştır. Dönemin sanat görüşü değişmesine rağmen yine en güzel yazıları ve tezhipleri Mushaflar üzerinde uygulamaktan vazgeçmemişlerdir. Geçmişte devlet yöneticilerinin katkıları da Tezyini sanatlar açısından, çok önemli bir yer teşkil etmiştir. Yöneticilerin İslam çatısı altında olması özellikle Mushaf üretiminde bu teşviklerin önünü açmıştır. Sanatkârlara olan destek sonucu Tezyini sanatlar gelişmiş ve çeşitlenerek üretimleri çoğalmıştır. Hatta yazma eserlerin özellikle Mushafların, zamanında devletlerarasında en değerli hediye olması ne kadar ihtimam gördüğünün kanıtıdır. Sanata olan bu desteğe Türk medeniyetinin katkısı olduğu kadar farklı coğrafyaların da üzerine eklemeleri olmuştur. Türkler haricinde sanata olan desteğin en büyüğü Safevi devleti tarafından sağlanmıştır. Zamanında Şahların sanat ve sanatçıya verdiği değer gelişmenin en önemli kısmını teşkil etmektedir. Tezyini sanatlar içerisinde yer alan tezhip sanatıda bu gelişmeler ile ilerlemiş, incelmiş ve çeşitlenmiştir.

            Çalışma konusu olarak seçtiğimiz eser Türkiye’nin en geniş içerikli arşivlerinden biri olan Süleymaniye Kütüphanesinde kayıtlı olan bir Mushaf’tır. Sanatsal içeriği incelenmemiş ve üzerine fazla araştırma yapılmamış bu eser Sultan Ahmed I 22’de kayıtlıdır. Eser üzerindeki incelemelerimizde eserin nasıl ve ne şekilde elimize ulaştığına dair fazla bir bilgiye maalesef rastlayamadık. Eserin tarihi belli olmadığından önceliğim bu noktaya değinmek olacaktır. Çalışmada Mushaf gelişimi hakkında kısa bir bilgi verilerek, eserde bulunan tezhipli sayfalar ve içerikleri anlatılmıştır. Özellikle Mushaflar içerisinde çok nadir görülen Nıfsü’l Kur’an tezhibi eserin ne kadar önemli ve özel olduğunu yansıtması bakımından önemlidir.

SÜLEYMANİYE, SAFEVİ, MUSHAF
  • Referans1: Ak R. (2018). Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Emanet Hazinesi 48 Numaralı Mushafın Bezeme Özellikleri, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İs-tanbulReferans2: Ak R. (2018). “16. Yüzyıl Safevi Şiraz Mushaflarına Bir Örnek (TSMK EH.48)” Kalemişi Dergisi, (6): 317 – 332.Referans3: Biçer Özcan Ş. (2007). Timur Devri Herat Tezhip Ekolü ( Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi), Sanatta Yeterlilik Tezi, Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.Referans4: Derman Ç.(2002). Tezhip Sanatının Asırlar İçerisindeki Değişimi/ Türkler Ansiklopedisi. Ankara: Yeni Türkiye YayınlarıReferans5: Duran G. (2008). Serlevha/Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV.Referans6: Duran G. (2012). Tezhip/Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV.Referans7: Küpeli G. (2007). II. Bayezid Dönemi Tezhip Sanatı, Sanatta Yeterlilik Tezi, Marmara Üni-versitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.Referans8: Maşalı M.E. (2006). Mushaf/ Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV.Referans9: Serin M. (2006). Mushaf - Hat/ Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV.Referans10: Tanrıver A. (2009). Türk Tezhip Sanatında XIV.XVI. Yüzyıl Mushaf Gülleri, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbulReferans11: Uzun M. (1995). Falname/ Diyanet İslam Ansiklopedisi. İstanbul: TDV.
Primary Language tr
Subjects Art
Journal Section Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-0636-5126
Author: Rıdvan Ak (Primary Author)
Country: Turkey


Bibtex @art and literature { ks495169, journal = {Konya Sanat}, issn = {2667-789X}, address = {Necmettin Erbakan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi}, year = {2018}, volume = {}, pages = {104 - 127}, doi = {}, title = {SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22)}, key = {cite}, author = {Ak, Rıdvan} }
APA Ak, R . (2018). SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22). Konya Sanat, (1), 104-127. Retrieved from http://dergipark.org.tr/ks/issue/41836/495169
MLA Ak, R . "SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22)". Konya Sanat (2018): 104-127 <http://dergipark.org.tr/ks/issue/41836/495169>
Chicago Ak, R . "SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22)". Konya Sanat (2018): 104-127
RIS TY - JOUR T1 - SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22) AU - Rıdvan Ak Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Konya Sanat JF - Journal JO - JOR SP - 104 EP - 127 VL - IS - 1 SN - 2667-789X- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Konya Sanat SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22) %A Rıdvan Ak %T SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22) %D 2018 %J Konya Sanat %P 2667-789X- %V %N 1 %R %U
ISNAD Ak, Rıdvan . "SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN BİR SAFEVİ MUSHAFI HAKKINDA (SULTAN AHMED I 22)". Konya Sanat / 1 (December 2018): 104-127.