Year 2017, Volume 9, Issue 20, Pages 338 - 351 2017-09-30

ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD

Mehmet ÖZMENLİ [1]

236 916

Türk kültürünün önemli öğelerinden biri el sanatlarıdır. El sanatları çerçevesinde yapılan ürünlerde kullanılan desenler ve desenleri oluşturan motifler, Türk insanının duygu ve düşüncelerini yansıtmakta ve bu ürünlere sanat ve estetik değer katmaktadır. Kadın, sevincini, üzüntüsünü, özlemini, öfkesini, sevgisini kısaca bütün duygu ve düşüncelerini anlatmada motifleri kullanmıştır.

Asırlardır geleneklerine bağlı olarak önce otağ sonra da toprak evlerde yaşayan oymaklar, halı, kilim, zili, cicim dokumuşlar ve keçe yapmışlardır. Onlar hayvancılıkla uğraştıkları için, dokumalarında kullandıkları yünü hayvanlarından elde etmişler, kendileri eğirip (büküp), yine kendileri kök ve doğal boyalarla boyamışlardır.

Dokuduklarını yaydıkları otağ (çadır), yer ile gökyüzünü birleştiren mekândır. Ortasında ocak, tepesinde delik bulunmakta ve ateşin dumanı bu delikten çıkarken güneş, ay ışığı bu delikten içeri girmektedir. Türkler, otağlardan obalar, şehirler kurmuşlardır ve bu şehirleri merkez yaparak Hakan ile Begleri vasıtasıyla yönetim biçimleri meydana getirmişlerdir.

Türklerin Ortaçağ’da oluşturdukları yönetim, şehir, otağ ile kadınlarının dokumaları arasında bağlantı kurmaya çalışacağız. Doğal olarak bu değerlendirmelerimiz bilim insanlarının çalışmalarından esinlenerek, kitabeler ve destanlarda yazılanlardan çıkarımlar ışığında gerçekleşecektir. Ayrıca işlenen nakışları, süslemeleri, otağ kurulumundaki anlayışları, siyasi yapılanmanın ilahi kodlarıyla olan ilişkileri irdelenmeye çalışılacaktır

Halı, Kadın, Otağ, Siyaset, Ortaçağ
  • Adzhumerova, Reşide- Atmaca Emine, (2013). "Radloff'un Opıt Slovarya Tyurkskih Nareçiy Sözlüğünde Ev ve Ev Kavramı Alanı ile İlgili Kelimeler". Türük , Sayı: 2, (217-257).
  • Akkaya, Ramazan. (2000), Fethiye'de Yörükler ve Karaçulha, Şirin Reklam, Fethiye.
  • Akkuş, Metin, (2002). "Tarihi ve Edebi Bir Kişilik Olarak Nevaî (Herat 1441-1501) ve Nevaî'nin Eserlerinde İnsan Problemi". A.Ü. Türkiyat araştırmaları Enstitüsü, Sayı:19, (123-132).
  • Arat, Reşit Rahmeti. (1991), Eski Türk Şiiri, Türk Tarih Kurumu, Ankara.
  • Argaç, Nuri, (2009). Kilimlerde Oğuz Boy Ongunlar ve Sürümleri. Türk Dünyası Araştırmaları , 617-632.
  • Aydemir, Adem, (2012). "DLT'e Göre XI. Asırda Türk Evi". JASSS, Sayı:5, (15-48).
  • Bozkurt, Fuat. (2003), Türklerin Dini, Cem, İstanbul.
  • Çatalbaş, Resul, (2011). Türklerde Hayvan Sembolizmi ve Din İlişkisi. Turan Stratejik Araştırmalar Merkezi , 3, Sayı:12, (49-60).
  • Çay, Adulhalık, (1988). Anadolu'da Türk Damgası, TKAE, Ankara.
  • Çetin, Altan. (2001), Ortaçağ'da Devletin İki Yüzü, Lotus, Ankara,
  • Çetin, Altan. (2011), «Ortaçağ:Batının Karabasanı doğunun Ütopyası.» Ortaçağ'da Kadını içinde, yazan Çetin, Altan, (11-25), Lotus, Ankara.
  • Çığ, Muazzez İlmiye. (2009), Sumerlilerde Tufani Tufan'da Türkler, Kaynak, İstanbul.
  • Diyarbekirli, Nejat, (1972). Hun Sanatı. İstanbul.
  • Diyarbekirli, Nejat, (1984). "Türklerde Halıcılık". Türk Edebiyatı Dergisi, Sayı:132, (44).
  • Emre, Yunus. (1991), Yunus İlahileri Güldestesi. Düzenleyen Cüneyd Kosal, Türk tasavvuf Musikîsi ve Folklorunu Araştırma ve Yaşatma Vakfı, Ankara
  • Ergin, Muharrem, (1978), Orhun Abideleri, Boğaziçi, İstanbul.
  • Esin, Emel, (1978), Türk Kültürü El Kitabı, İÜ. Edebiyat Fak., İstanbul.
  • Farabi, (1956), el-Medinet'ül-Fâzıla. Çev: Nafiz Danışman, Maarif Basımevi, İstanbul.
  • Genç, Özlem. (2011), «Ortaçağ Avrupa'sında Kadın.» Altan Çetin içinde, (541-296), Lotus, Ankara.
  • Gökalp, Ziya. Türkçülüğün Esasları.: Türk Kültür, tarihsiz, İstanbul.
  • Göker, Müge, (2009). Türklerde Oturma Elemanlarının Tarihsel Gelişim Süreci. Zeitschrift für die Welt der Türken, Sayı: 1, (163-169).
  • İbn Batuta, (2010). Seyahatname ,Çev A. S. Aykut, Cilt , 1, YKY, İstanbul.
  • İbn Fazlan, (1975). Seyyahatnâme, Çev:R. Şeşen, Bedir. İstanbul.
  • Karadağ, Recep, (2007), Doğal Boyamacılık, Kültür Turizm Müdürlüğü, Ankara.
  • Karataş, Mahmut, (1991), Müsbet İlimde Müslüman Âlimler, Ankara: Kültür Bakanlığı.
  • Kitabı-ı Dedem Korkut, (2000), Destanların Dresten Nüshası. Düzenleyen H. Ahmed Schmiede, TDVY, Ankara.
  • Leylak, Halil, (2007), Türk Adı, Türklerin Anayurdu ve Göçler. Haz. Reşat Genç -İ. Cansız Türk Tarihi ve Uygarlığı (1-4), Lisan, İstanbul.
  • Mac Intyre, Alasdair. (2001), Ethik’in Kısa Tarihi. Çev: Hakkı Hünler & Solmaz Z. Hünler. istanbul: Paradigma Yayınları.
  • Mandaloğlu, Mehmet, (2013), Türk mitolojisinden Anadolu'ya Taşınan Kültür: Geyik Motifi, Uluslararası Sosyal Araştırmalar , 6 (27), (382-391).
  • Mülayim, Selçuk, (1998). Tanımsız Figürlerin İkonografyası. Türk Soylu Halkların Halı, Kilim ve Cicim Sanatı, Uluslar arası bilgi Şöleni, Ankara.
  • Kaşgarlı Mahmud, (2005), Divânü Lugati't-Türk. Çev: Seçki Erden/Serap Tuğba Yurtsever, Kabalcı, İstanbul
  • —. (1999), Divanü Lûgat-it-Türk Dizini (Endeks). Çev: Besim Atalay. Cilt IV. TDK, Ankara.
  • Orkun, Hüseyin Namık, (1994), Eski Türk Yazıtları Cilt 1, TDK. Ankara
  • Ögel, Bahaeddin, (1978), Türk Kültür Tarihine Giriş. Cilt 3, Kültür Bakanlığı, Ankara. Polo, M. (Tarihsiz ). Seyahatname, Cilt 1, Çev: F. Dokuman, Tercüman, İstanbul.
  • Rasonyi, Lydia. (1971). "Türklerde Halıcılık Terimleri ve Halıcılığın Menşei". Türk Kültürü , 9, Sayı:103, (614).
  • Roux, Jean Paul, (1992). "Osmanlı Sanatı Halı". Erdem , Sayı:6, (893-924).
  • Sarıyev, Berdi, (2008). Türklerin Eski Aile Yapısına Temel Sembolleri Açısından Bir Bakış. Türkiyat Araştırmaları, Sayı:9, (487498).
  • Sayılı, Adnan, (1991). "Al-Khwarizmi, Abdulhamid ibn Turk and the Palaceof Central Asia in the History of Science an Culture". Erdem , 7, Sayı:19, (1-99).
  • Sevinç, Necdet. (1987), Eski Türklerde Kadın ve Aile,TDVA, İstanbul.
  • Şen, Serkan, (2005),"Türkçenin 'Banyo' karşılığında Bilinen İlk Sözcüğü: Sukıngu". Bilig , Sayı: 34, (83-90).
  • Türker-Küyel, Mübahat, (1998), Halı Konusu, Felsefenin Görüş Alalnına Girer mi? Arış, Ankara.
  • User, Hatice Şirin, (2008), Köktürk Ve Ötüken-Uygur Yazıtlarında“İmar Etmek”, “Yapı Kurmak”,“İnşa Etmek” Kavramları”. Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi , Cilt XIV, Sayı:1, (125-148).
  • Ülken, Hilmi Ziya, (1971), Aşk Ahlâkı,Ülken, İstanbul.
  • Weber, Alfred, (1998), Felsefe Tarihi. Çev: H. Vehbi Eralp, Sosyal, İstanbul.
  • Yeşiltaş, Kevser, (2012), Arif İçin Din Yoktur (Muhyiddin İbn-i Arabi), Sınır Ötesi, İstanbul. (https://www.google.com.tr/search?q=Kirman+resmi&espv)
Subjects Social
Published Date Eylül
Journal Section Research Articles
Authors

Author: Mehmet ÖZMENLİ

Dates

Publication Date: September 30, 2017

Bibtex @research article { makusobed341459, journal = {Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1309-1387}, eissn = {1309-1387}, address = {Mehmet Akif Ersoy University}, year = {2017}, volume = {9}, pages = {338 - 351}, doi = {10.20875/makusobed.341459}, title = {ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD}, key = {cite}, author = {ÖZMENLİ, Mehmet} }
APA ÖZMENLİ, M . (2017). ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (20), 338-351. DOI: 10.20875/makusobed.341459
MLA ÖZMENLİ, M . "ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD". Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (2017): 338-351 <http://dergipark.org.tr/makusobed/issue/31299/341459>
Chicago ÖZMENLİ, M . "ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD". Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 (2017): 338-351
RIS TY - JOUR T1 - ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD AU - Mehmet ÖZMENLİ Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.20875/makusobed.341459 DO - 10.20875/makusobed.341459 T2 - Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 338 EP - 351 VL - 9 IS - 20 SN - 1309-1387-1309-1387 M3 - doi: 10.20875/makusobed.341459 UR - https://doi.org/10.20875/makusobed.341459 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Mehmet Akif Ersoy University Journal of Social Sciences Institute ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD %A Mehmet ÖZMENLİ %T ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD %D 2017 %J Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1309-1387-1309-1387 %V 9 %N 20 %R doi: 10.20875/makusobed.341459 %U 10.20875/makusobed.341459
ISNAD ÖZMENLİ, Mehmet . "ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD". Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 9 / 20 (September 2017): 338-351. https://doi.org/10.20875/makusobed.341459
AMA ÖZMENLİ M . ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2017; 9(20): 338-351.
Vancouver ÖZMENLİ M . ORTAÇAĞ TÜRK DÜNYASINDA HALI - CARPET IN THE MEDIEVAL TURKISH WORLD. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2017; 9(20): 351-338.