Year 2018, Volume , Issue 38, Pages 173 - 196 2018-11-30

Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği

Büşra TOPCU [1] , Elif BAŞ [2]

69 246

Bu araştırma farklı yaş gruplarından erkekler arasında, namus ve bekaret özelinde namusu algılayışı dönüşen ve dönüş(e)meyen taraflarını içermektedir. Araştırmaya katılan farklı sosyo-kültürel düzeylerden 15 erkekle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada sınırlılıklara rağmen namusla ilgili olduğu düşünülen erkeklik anlatılarına, namuslu ve namussuz olma tanımlamalarına, bekaretin nasıl bir anlam taşıdığına dair alt başlıklara da değinilmiştir. Namus, mevcut ataerkil yapı ve iktidar ilişkileri çerçevesinde tanımlanan kavramlar arasındadır. Bu kavram, ahlaki ve insani değerlere gönderme yapmasının yanında, cinsellikle ve bekaretle alakalı düşünce yapılarını da barındırmaktadır. Namusun cinselliği işaret ettiği noktada, erkekler için anlamının nasıl oluştuğunu ve nasıl sonuçlara yol açtığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Namusun özellikle kadın üzerinden tanımlanıp tanımlanmadığına odaklanılarak kavramın erkekler nezdinde çağrıştırdığı anlamlara yer verilmiştir. Bu bağlamda, öncelikle namusun genel bir tanımı yapılmış ve sonrasında namusla ilişkili olduğu düşünülen bekaret ve ataerkillik kavramları üzerinde durulmuştur. Geleneksel rollerin ön planda olduğu toplumlarda, kadınların ve erkeklerin farklı rol ve sorumlulukları namus ile ilişkilendirilmektedir. Bu açıdan, namusun Trabzon’daki erkekler için nasıl algılandığı üzerinde durulmuş ve konuyla ilişkili ataerkillik, bekaret, erkeklik değişkenlerinin namusla ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Trabzon özelinde toplumsal değerlerle ilişkili olarak namus ve bekaret kavramı hem ayrı ayrı ele alınmış hem de birlikte incelenmiştir. Erkeklerin kavramlara yükledikleri anlamlar, Bourdieu ve Connell’in düşünceleri ekseninde temellendirilerek açıklanmaya çalışılmıştır.

Namus, Erkeklik, Ataerkillik, Bekaret, Kadın
  • ATAY, T., 2004, “Erkeklik En Çok Erkeği Ezer”, Toplum ve Bilim.101, 11-30. BLANK, H., 2013, Bekaretin El Değmemiş Tarihi, Çev. Emek Ergün, İstanbul: İletişim Yayınları. BORA, A., ÜSTÜN İ., 2008,Sıcak Aile Ortamı: Demokratikleşme Sürecinde Kadın ve Erkekler, İstanbul: Tesev Yayınları. BOURDIEU, P., 2016, Eril Tahakküm, Çev. Bediz Yılmaz, İstanbul: Bağlam Yayınları. BOZOK, M., 2016, “Yoksullaşma, Sağcılık, Trabzon Spor Taraftarlığı ve Nataşaların Gölgesinde Trabzon Erkekliği”, (Ed) Biryol, Uğur, Karardı Karadeniz, (423-444), İstanbul: İletişim Yayınları. CANER, E.,2015, Cinsellik Üzerine Toplumsal Fragmanlar, İstanbul: Su Yayınları. CİNDOĞLU D.,2015, “Modern Türk Tıbbında Bekaret Testleri ve Suni Bekarete”, Der. Pınar İlkkaracan, Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik, (115-132), İstanbul: İletişim Yayınları. CONNELL, R.W., 2017, Toplumsal Cinsiyet ve İktidar, Çev. Cem Soydemir. İstanbul: Ayrıntı. DELANEY, C., 2017, Tohum ve Toprak, İstanbul: İletişim Yayınları. DEMREN, Ç.,2001, “Erkeklik, Ataerkillik ve İktidar İlişkileri”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji, 1-10. ECEVİTOĞLU, P., 2012, Namus, Töre ve İktidar, Ankara: Dipnot Yayınları. İLKKARACAN, P.,2015, “Giriş: Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik”, Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik, Der. Pınar İlkkaracan, İstanbul: İletişim Yayınları. İMAMOĞLU, O., 1993, “Değişen Dünyada Değişen Aile İçi Roller”, Kadın Araştırmaları Dergisi, 1, 58-68. Kadın Merkezi Eğitim Üretim Danışma ve Dayanışma Vakfı, 2005, Suçlu Kim? Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde ‘Namus’ Kisvesi Altında İşlenen Cinayetler ile Mücadelede Kalıcı Yöntemler Geliştirme Projesi 2005 Raporu, Diyarbakır. KANDİYOTİ, D., 1995, “Ataerkil Örüntüler: Türk Toplumunda Erkek Egemenliğinin Çözümlenmesine Yönelik Notlar”, 1980’ler Türkiye’sinde Kadın Bakış Açısından Kadınlar, Der. Şirin Tekeli, İstanbul: İletişim Yayınları. KANDİYOTİ, D., 2011, “Kurtulmuş ama Özgürleşmiş mi?, Cariyerler, Bacılar, Yurttaşlar, İstanbul: Metis Yayınları. KIRAY, M., 1984, "Büyük Kent ve Değişen Aile" in Türkiye'de Ailenin Değişimi: Toplumbilimsel İncelemeler, Ankara: Türk Sosyal Bilimler Derneği Yayınları, 69- 78. NAZLI, A., 2015, “Kadın Bedeni ve Toplumsal İzdüşümleri: Sosyolojik Bir Bakış”, Kadın Bedeni ve İstismarı, Der. F. Z. Fidan, D. Alptekin, İstanbul: Opsiyon Yayınları. MERNISSI, F.,2015, “Bekaret ve Ataerki”, Der. Pınar İlkkaracan, Müslüman Toplumlarda Kadın ve Cinsellik, (99-115), İstanbul: İletişim Yayınları. NEUMAN, W.L., 2014, Toplumsal Araştırma Yöntemleri, Ankara: Yayın Odası. KALAV, A.,2015, Değişen ve Dönüşen Sosyal Bir Olgu Olarak Namus ve Toplumsal Cinsiyet, Antalya: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. ONUR, H., KOYUNCU, B., 2004, “Hegemonik Erkekliğin Bilinmeyen Yüzü: Sosyalizasyon Sürecinde Erkeklik Oluşumları ve Krizleri Üzerine Düşünceler, Toplum ve Bilim Dergisi, 101, 31-50. OZANSOY TUNÇDEMİR, N., 2018, Üniversite Gençliğinde Evlilik Öncesi Cinselliğe İlişkin Ataerkil Değerlerin Etkisi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. ÖZYEĞİN, G., 2009, “Virgina lFacades: Sexual Freedom and Guilt among Young Turkish Women, European Journal of Women’s Studies, Vol.16, No.2, 103-123. PARLA, A, 2001, “The "Honor" of the State: Virginity Examinations in Turkey, Feminist Studies, Vol. 27, No. 1 Spring, 65-88. SANCAR, S., 2013a, Erkeklik: İmkansız İktidar Ailede, Piyasada ve Sokakta Erkekler, İstanbul: Metis Yayınları. SANCAR, S., 2013b, Türk Modernleşmesinin Cinsiyeti: Erkekler Devlet, Kadınlar Aile Kurar, İstanbul: İletişim Yayınları. SCOTT, J. W.,2007,Toplumsal Cinsiyet: Faydalı Bir Tarihsel Analiz Kategorisi, Çev. Aykut Tunç Kılıç, İstanbul: Agora Kitaplığı. UĞURLU SAKALLI, N.,AKBAŞ, G., 2013, Namus Kültürlerinde “Namus” ve “Namus adına Kadına Şiddet”: Sosyal Psikolojik Açıklamalar, Türk Psikoloji Yazıları, 16 (32), 76-91. YAVUZ, Ş., 2014, “İktidar Olma Sürecinde Erkeklerin Erkeklikle İmtihanı”, Milli Folklor, 26 (104), 110-127. YAVUZ, Ş., 2015, “Ataerkil Egemen Erkeklik Değerlerinin Üretiminde Kadınların Rolü: Trabzon Örneği,” Fe Dergi: Feminist Eleştiri, No. 7(1): 117-130. YILDIRIM A., ŞİMŞEK H., 2013,Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayınevi.
Primary Language tr
Subjects
Journal Section Research Article
Authors

Orcid: 0000-0003-3266-2044
Author: Büşra TOPCU
Country: Turkey


Orcid: 0000-0001-7294-5108
Author: Elif BAŞ
Institution: KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, SOSYOLOJİ BÖLÜMÜ
Country: Turkey


Bibtex @research article { sosder507217, journal = {Sosyoloji Dergisi}, issn = {1300-5642}, address = {Ege University}, year = {2018}, volume = {}, pages = {173 - 196}, doi = {}, title = {Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği}, key = {cite}, author = {TOPCU, Büşra and BAŞ, Elif} }
APA TOPCU, B , BAŞ, E . (2018). Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği. Sosyoloji Dergisi, (38), 173-196. Retrieved from http://dergipark.org.tr/sosder/issue/42134/507217
MLA TOPCU, B , BAŞ, E . "Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği". Sosyoloji Dergisi (2018): 173-196 <http://dergipark.org.tr/sosder/issue/42134/507217>
Chicago TOPCU, B , BAŞ, E . "Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği". Sosyoloji Dergisi (2018): 173-196
RIS TY - JOUR T1 - Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği AU - Büşra TOPCU , Elif BAŞ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Sosyoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 173 EP - 196 VL - IS - 38 SN - 1300-5642- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Sosyoloji Dergisi Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği %A Büşra TOPCU , Elif BAŞ %T Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği %D 2018 %J Sosyoloji Dergisi %P 1300-5642- %V %N 38 %R %U
ISNAD TOPCU, Büşra , BAŞ, Elif . "Sosyolojik Açıdan Namus Kavramına Bakış: Trabzon Örneği". Sosyoloji Dergisi / 38 (November 2018): 173-196.