Year 2018, Volume 7, Issue 3, Pages 199 - 209 2018-09-01

27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI
The Perspective of Sebilurreşad Journal to 27th May 1960 Military Coup

Rıfat Atay [1]

74 258

Henüz bir asrını doldurmamış, genç sayılabilecek Türkiye Cumhuriyeti’nin yakın tarihi ne yazık ki 1960’tan bu yana değişik darbelere sahne olagelmiştir. Bunların ilki olması açısından 27 Mayıs 1960 darbesi daha da önemlidir. Yakın zamanda yaşadığımız 15 Temmuz 2016 Darbesi’nde başta basın olmak üzere halkın direnişinin nasıl sonuçlar ürettiği ve üretebileceği ispatlanmıştır. Bu meyanda başta Cumhurbaşkanımız R. Tayyip Erdoğan’ın cesareti ve halkı direnmeye çağırması esas adımın atılmasını sağlayan temel girişim olmakla beraber bu çağrının basın yoluyla halka iletilmesi darbelerin gidişatında basının nasıl hayati rol üstlenebileceğinin göstergesidir.

Cumhuriyet tarihinde demokrasiye ilk müdahale olması açısından 27 Mayıs 1960 darbesi hem halkı hem de siyasetçi ve yöneticileri hazırlıksız yakalamıştır. Öyle ki, dönemin başbakanı rahmetli Adnan Menderes’e ordunun kendisini devireceği haberi verilince, “Böyle bir şey olmaz, Türk ordusu müstemleke ordusu değildir,” demiştir. Çünkü İstiklal Harbi’ni kazanan, İstiklal Marşı’nı kendisine ithaf ettiğimiz ordu bu ordudur; müstemleke güçlerini Çanakkale Boğazı’ndan geçirmeyen yine onlardır. Ancak aynı ordunun 27 Mayıs müdahalesini gerçekleştirmesiyle beklenmeyen ve istenmeyen bu vakıanın Cumhuriyet tarihinde bir örnek de oluşturarak çok acı bir gerçeğe dönüştüğünü bilmekteyiz.

Acaba böylesine önemli bir olay karşısında, dönemin hayli etkin yayın organlarından Sebilürreşad’ın tutumu nasıl olmuştur? İzlediği dindar yayın siyaseti yüzünden İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanarak mağdur edilen dergi yönetiminin bu anti-demokratik müdahaleye bakışı nasıl şekillenmiştir? İhtilalin din ve din adamları ile olan ilişkisi dergiye nasıl yansımıştır? Tebliğde, bu tür soruların cevabı detaylı bir şekilde ortaya konulmaya çalışılacaktır. Dokümanter analiz yöntemi kullanılarak, derginin önce, ihtilalden sonra yayınlanan 52 sayısı, sonra da ilgili bütün sayıları gözden geçirilecektir. Bu bağlamda tebliğin kapsamını 27 Mayıs İhtilali ve Sebilürreşad Dergisi oluşturmakta ise de darbeye konu olan şahıslarla ilgili önceki sayılar da dikkate alınacaktır. Tebliğin amacı, basın, darbe, din ve siyaset ilişkileri üzerinden dönemin bir zihniyet analizini ortaya koyarak, bunların günümüze ne tür ışıklar sunabileceğini tespit etmektir.

Awaiting a century yet, what could be considered as still young, the recent history of the Republic of Turkey has been the scene of various coups since 1960. In terms of their emergence, the May 27, 1960 coup is even more important because it is the first one in the history of the Turkish Republican. It has been proven how the people's resistance, especially the press, produced and can produce important results as of the recent July 15, 2016 coup attempt. This initiative is an indication of how the press can play a vital role in the course of any coup attempt through its communication of the President’s message to the public, in addition to the courage of President R. Tayyip Erdogan in achieving the basic initiative to mobilise the mass to resist the coup.

In terms of the first intervention of democracy in the Republican history, the May 27, 1960 coup caught both the people and the politicians and the leaders unprepared. So much so that when the prime minister Adnan Menderes was informed that the army was going to take over himself, he said, “Such a thing will not happen, the Turkish army is not the army of the invaders”. Because this was the army that won the Independence War and dedicated the National Anthem to itself and did not allow to pass the forces of the occupiers from the Dardanelles Straits. However, we are aware of the unexpected and undesirable fact of the same army's May 27th intervention by turning it into a very bitter truth by forming an example in the Republican history.

How was the attitude of Sebilürreşad, as one of the highly effective periodicals of the period, in the face of such an important event? How has the magazine's view of this anti-democratic intervention viewed as victimized by the Court of Independence due to its religious publishing policy? How was the relation of the revolution with religion and clergy reflected in the journal? In the paper, the answer of such questions will be tried to be presented in detail. By using the documentary analysis method, primarily the 52 issues of the magazine published after the revolution and then all related numbers will be studied. In this context, although the scope of the communiqué is constituted by 27 May Revolution and Sebilürreşad Magazine, the previous numbers about the people subject to the coup d'etat will also be taken into consideration. The purpose of the paper is to determine what kinds of lights can be reflected to to-day by presenting an analysis of the mind of the period through the press, coup, religion and political relations.


  • Akça, İ. ve Paker E.B. (der.). (2010). “Ordu, Devlet ve Sınıflar: 27 Mayıs 1960 Darbesi Örneği Üzerinden Alternatif Bir Okuma Denemesi”, Türkiye’de Ordu, Devlet ve Güvenlik Siyaseti. İstanbul: İstanbul Bilgi Ü. Yay.Albayrak, S. (29 Mayıs 2012). “Sırâtımüstakim Yeni Harflerle Neşredildi”. http://www.dunyabizim.com/manset/9991/sirtimustakim-yeni-harflerle-nesredildi.html (erişim: 12.2.2018).Cumhuriyet Gazetesi. (17 Temmuz 1960).Davutoğlu, A. (2017). Tarihe Kayıtlar: TBMM 15 Temmuz Darbe Girişimi Araştırma Komisyonuna Verilen Cevap. İstanbul: Küre Yay.Ete, H., Baş, N., Sancar, M. ve Özgürel, A. (2012). Türkiye Darbeleriyle Yüzleşiyor. Ankara: Seta Yay.Evrin, S. (1961). Allah Bizimle. Ankara: DİB Yay.Gülmez, N. ve Aşık, S. (2014). “27 Mayıs 1960 Darbesi Sürecinde Havadis Gazetesi”. CBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12. s. 3. ss. 72-96.Gün, F. (2001). Sebilürreşad Dergisi Ekseninde- Siyaset ve Laiklik 1948-1954, Çok Partili Hayata Geçerken İslamcılara Göre Din. İstanbul: Beyan Yay.Kara, İ. (2017/a). (05 Ocak 2017). “27 Mayıs Darbesinin Dini Var Mı?” https://www.gzt.com/yazarlar/i̇smailkara/27-mayis-darbesinin-dini-var-mi-2035343 (erişim: 2.2.2018).Kara, İ. (2017/b). (14 Mayıs 2017). “27 Mayıs Anayasası (Yahut Yeni Anayasa) Hakkında ‘Dini Görüş’?” https://www.gzt.com/yazarlar/i%CC%87smailkara/27-mayis-anayasasi-yahut-yeni-anayasa-hakkinda-din-gorus-2037906 (erişim: 2.2.2018).Karpat, K. (2001). The Politization of Islam. New York: Oxford U.P.Özel, İ. (2016). Üç Zor Mesele. İstanbul: Tiyo Yay.Resmî Gazete (30 Temmuz 1960). s. 1856.Sebilürreşad Dergisi.https://www.sebilurresad.com.tr, (erişim, 03.03.218).Toker, M. (1991). Demokrasimizin İsmet Paşalı Yılları 1944-1973, Yarı Silahlı Yarı Külahlı Bir Ara Rejim 1960-1961. Ankara: Bilgi Yay.
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Author: Rıfat Atay (Primary Author)
Institution: Akdeniz Üniversitesi
Country: Turkey


Dates

Publication Date: September 1, 2018

Bibtex @research article { ssrj460104, journal = {Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi}, issn = {}, eissn = {2147-5237}, address = {Denta Florya ADSM Limited Company}, year = {2018}, volume = {7}, pages = {199 - 209}, doi = {}, title = {27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI}, key = {cite}, author = {Atay, Rıfat} }
APA Atay, R . (2018). 27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 7 (3), 199-209. Retrieved from http://dergipark.org.tr/ssrj/issue/38851/460104
MLA Atay, R . "27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI". Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 7 (2018): 199-209 <http://dergipark.org.tr/ssrj/issue/38851/460104>
Chicago Atay, R . "27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI". Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 7 (2018): 199-209
RIS TY - JOUR T1 - 27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI AU - Rıfat Atay Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 199 EP - 209 VL - 7 IS - 3 SN - -2147-5237 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Social Sciences Research Journal 27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI %A Rıfat Atay %T 27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI %D 2018 %J Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi %P -2147-5237 %V 7 %N 3 %R %U
ISNAD Atay, Rıfat . "27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI". Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 7 / 3 (September 2018): 199-209.
AMA Atay R . 27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI. ssrj. 2018; 7(3): 199-209.
Vancouver Atay R . 27 MAYIS 1960 DARBESİ’NE SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ’NİN BAKIŞI. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi. 2018; 7(3): 209-199.