Year 2015, Volume 1, Issue 1, Pages 171 - 184 2015-06-17

Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı

Sevilay Uzunallı [1]

395 336

One of the main duties of universities is to research problems that are waiting for technical solutions. Due to this main duty of universities, all inventions of academics, who are doing scientific researches at faculties and academies, that are affiliated to universities, are accepted as free inventions (551 no PatKHK ar. 41.1). As a result of this, academics are not obliged to report their inventions to university. They are free to make use of their inventions economically (551 no PatKHK Art. 41.2). This is a result of scientific freedom that is protected by Constitution. According to the Art. 130 of the Constitution, “Universities, academic (faculty) members and their assistants are free to do any scientific research and publication.”A draft, which abrogates these privileges of academics in Art. 41 of PatKHK, has been tabled to Grand National Assembly of Turkey. According to the Art. 6 of this draft, if an invention is made as a result of scientific works and researches, which are made in higher education institutions, it must be urgently reported to higher education institutions by owner of the invention in a written form. If higher education institution demands right on the invention, it is entitled, to apply for a patent according to term and conditions of the regulation. According to the draft, if higher education institution does not make this application, the invention is qualified as a free invention. Additionally, incoming profit, derived from the invention, must be shared between higher education institution and owner of the invention. Owner of the invention must become at least one third of the incoming profit, which is determined by the regulation.In our work, current legal status of inventions of academics, principles of the draft on this subject and the amendment on § 42 of the German Employee’s Inventions Act related to university inventions, in order to shed light on Turkish law, will be examined
Teknik çözüm bekleyen sorunlara ışık tutacak araştırmalar yapmak üniversitelerin temel görevlerindendir. Bu temel görevleri nedeniyle üniversitelere bağlı fakülte ve yüksek okullarda bilimsel çalışma yapmakta olan öğretim elemanlarının bütün buluşları serbest buluş sayılmıştır (Pat.KHK m. 41.1). Bunun sonucu olarak, öğretim elemanları, buluşlarını üniversiteye bildirmekle yükümlü değildirler. Buluşlarını ekonomik olarak değerlendirmede özgürdürler (Pat. KHK m. 41.2) Bu, Anayasa ile teminat altına alı- nan bilim özgürlüğünün gereğidir. Anayasa’nın 130.4 hükmüne göre, “Üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcıları serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilirler.” Üniversite öğretim elemanlarının Pat.KHK m. 41.’de öngörülen bu imtiyazının kaldırılmasını öngören bir Kanun Tasarısı TBMM’ye sevk edilmiştir. Tasarı’nın 6. maddesine göre, yükseköğretim kurumlarında yapılan bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda bir buluş gerçekleştirildiğinde, buluş sahibi tarafından yazılı olarak ve gecikmeksizin yükseköğretim kurumlarına bildirilir. Yükseköğretim kurumu, buluş üzerinde hak sahipliği talebinde bulunması durumunda, yönetmelikte belirtilen süre ve koşullara uygun olarak, patent başvurusu yapmakla yükümlüdür. Yükseköğretim kurumunun bu başvuruyu yapmaması halinde, buluşun serbest buluş niteliği kazanacağı öngörülmüştür. Ayrıca buluştan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu ve buluş sahibi arasındaki paylaşımının, buluş sahibine gelirin en az üçte biri oranında verilecek şekilde yönetmeliğe uygun olarak belirleneceği öngörülmüştür. Çalışmamızda, üniversite öğretim elemanları- nın buluşlarına ilişkin mevcut hukuki durum, Kanun Tasarısı ile bu konuda öngörülen düzenleme ve Türk hukukuna ışık tutması amacıyla, üniversite buluşlarına ilişkin olarak Alman İşçi Buluşları Kanunu’nun 42. paragrafında yapılan değişiklik incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Patent, üniversite öğretim elemanı buluşları, bilimsel özgürlük, bilimsel yayın, işçi buluşları.
  • Bartenbach, Kurt/Volz, Franz-Eugen: “Erfindun- gen an Hochschulen –Zur Neufaasung des § 42 ArbEG”, GRUR 2002, s. 743-758.
  • Battal, Ahmet, “Patent Mevzuatı Yönünden “Üni- versite Mensubu” Kavramı ve Vakıf Üniversite- lerinde Çalışanların Buluşları”, Ünal Tekinalp’e Armağan, Bilgi Toplumunda Hukuk, C. II, İs- tanbul 2003, s.189-197.
  • Canbolat, Talat, İşçi Buluşları, İstanbul 2007.
  • Gedikoğlu, Tokay, “Yükseköğretimde Akademik Özgürlük”, Yüksek Öğretim ve Bilim Dergisi,
  • Tekinalp, Ünal, Fikri Mülkiyet Hukuku, 5. B. İstan
  • C. 3, S. 3, Aralık 2013, s. 179-183. Bilimler Fakültesi, C.9, S.2, 2004, s.257-278.
  • Heerma, Jan Dirk/ Maierhöfer, Christopfer: “Drei leyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Fragen zur Vergütung des Hochschulerfin- ders”, GRUR 2010, s. 682-688.
  • Heermann, Peter W.: “Der Schutzumfang von Spra- chwerken der Wissenschaft und die urheberre- chtliche Stellung von Hochschulangehörigen”, GRUR 1999, s. 468-475.
  • Hübner, Joachim, Erfindungen von Beschäftigten an Hochschulen –Ein Beitrag zur Reform des § 42 ArbEG, Münster-Hamburg-London, 2003.
  • Kretzer, Ira Cristina, Die Novellierung des “Hoch- schullehrerprivilegs” (§ 42 ArbnErfG), Frank- furt am Main 2007.
  • Leuze, Dieter, “Kritische Anmerkungen zu 42 § Ar- bEG”, GRUR 2005, s. 27-33.
  • Post, Stephanie/ Kuschka, Marius, “Verwertungspf- lichten der Hochschulen nach Abschaffung des Hochschullehrerprivilegs”, GRUR 2003, s. 494- 498.
  • Reetz, Alexander, Erfindungen an Hochschulen– Zur Geschichte des sog. Hochschullehrerpri- vilegs und zur Rechtslage nach seinem Wegfall aus der Perspektive des Verfassungsrechts-, Köln 2006.
  • Saraç, Tahir, “Çalışanlar Tarafından Gerçekleştiri- bul 2012.
  • Wandtke, Arthur-Axel/Bullinger, Winfried: Praxis- kommentar zum Urheberrecht, 4. Aufl. Münc- hen 2014.
  • Weyand, Joachim/ Haase, Heiko: “Der Innovati- onstransfer an Hochschulen nach Novellierung des Hochschulerfindungsrechts –eine Zwisc- henbilanz in rechtspolitischer Absicht”, GRUR 2007, s. 28-39.
  • Yavuz, Levent/Alıca, Türkay/Merdivan, Fethi: Fi- kir ve Sanat Eserleri Kanunu Yorumu, Ankara 2013.
  • Yıldız, Şükrü, “551 Sayılı Patent Haklarının Korun- ması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine Göre Üniversite Mensuplarının Buluşları”, AÜEHFD, C. VI, S. 1-4 (2002), s. 247-254.
Primary Language tr
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Sevilay Uzunallı

Bibtex @ { tfm228817, journal = {Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi}, issn = {2149-4576}, address = {Ankara Yildirim Beyazit University}, year = {2015}, volume = {1}, pages = {171 - 184}, doi = {}, title = {Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı}, key = {cite}, author = {Uzunallı, Sevilay} }
APA Uzunallı, S . (2015). Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 1 (1), 171-184. Retrieved from http://dergipark.org.tr/tfm/issue/21329/228817
MLA Uzunallı, S . "Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı". Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1 (2015): 171-184 <http://dergipark.org.tr/tfm/issue/21329/228817>
Chicago Uzunallı, S . "Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı". Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1 (2015): 171-184
RIS TY - JOUR T1 - Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı AU - Sevilay Uzunallı Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 171 EP - 184 VL - 1 IS - 1 SN - 2149-4576- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı %A Sevilay Uzunallı %T Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı %D 2015 %J Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi %P 2149-4576- %V 1 %N 1 %R %U
ISNAD Uzunallı, Sevilay . "Üniversite Öğretim Elemanlarının Buluşları Üzerinde Patent Hakkı". Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 1 / 1 (June 2015): 171-184.