TY - JOUR T1 - Şâbânî-Kuşadavî Mektuplaşma Geleneğinin Devamı: Mehmet Ali Yitik’in Nuh Naci Erdem’e Mektupları TT - Continuing the Tradition of Sha’bani-Kushadavi Correspondence: The Letters from Mehmet Ali Yitik to Nuh Naci Erdem AU - Çakır, Adalet PY - 2022 DA - September DO - 10.26650/iuitd.2022.1053317 JF - İslam Tetkikleri Dergisi PB - İstanbul Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2717-6967 SP - 717 EP - 754 VL - 12 IS - 2 LA - tr AB - Sûfî mektupları tasavvuf yazımının teşekkülünden günümüze kadar literatür bakımından önemini muhafaza etmektedir. 10. asırda Ebû Nasr Serrâc mektupların önemine dikkat çekmiş ve özellikle sûfîlerin diline aşina olmak için onların mektuplarını okumayı tavsiye etmiştir. Güvenli bir yol olması ve uzak mesafelere ulaştırılması gibi birtakım sebepler sûfîleri mektup yazmaya sevketmiştir. Tasavvuf erbabı kimi zaman haldaşları olan sufîler ile haberleşmek, kimi zaman muârızları ile tartışmak, kimi zaman da ulemâ ile ilmî bir meselede fikir teâtisi için bazen de devlet ricâline tavsiye ve uyarı kabilinden mektuplar yazmışlardır. Seyr ü sülûk amaçlı yazdıkları mektuplar, sülûk ilminin inceliklerini anlatması yanında bir tarikatın geleneğinin teşekkülü, devâmlılığı gibi tarihini aydınlatması bakımından da büyük öneme sahiptir. Mehmed Ali Yitik Bey, Şâbânî-Kuşadavî yolu meşâyihinden Ahmed Amiş Efendi’nin bendesidir. Melâmî neşveye sahip Nuh Nâci Erdem’e on iki adet mektup yazmıştır. Bu mektuplar Nasûhî Efendi, Kuşadalı İbrâhim Efendi ve bu yolun takipçilerinin yazdığı mektupların devâmı niteliğinde, özellikle Cumhuriyet sonrası sûfî yaşantısı ve faaliyetlerine ışık tutması bakımından kıymetlidir. KW - Tasavvuf KW - Mehmet Ali Yitik KW - Sufi Mektupları KW - Melâmiyye KW - Kuşadaviyye tarikatı KW - Ahmed Amiş Efendi KW - Ahmed Tahir Efendi N2 - Sufi letters have maintained their literary importance from the formation of the Sufi writing tradition to the present day. In the 10th century, al-Sarraj drew attention to the importance of letters and recommended reading Sufis’ letters in order to become familiar with their language. Sufis were prompted to write letters for natural reason such as distance and safety. The addressees of the letters were sometimes Sufis and other times the ulama with whom they would correspond for defending or exchanging ideas, and sometimes the statements requested advice or served as a warning. The letters the murshids wrote to their followers on navigating their sülûk [spiritual path] are of great importance in terms of illuminating the history of a tariqa [Sufi school/order], such as in the formation and continuance of a tradition, as well as explaining the intricacies of the science of sülûk. Mehmed Ali Yitik Bey was a follower of Ahmed Amiş Efendi, a sheikh of the Sha’bani-Kushadavi path. He wrote 12 letters to Nuh Nâci Erdem, who was a follower of the order of Muhammed Nuru’l-Arab. Nuru’l-Arab was the founder of Melami tariqa. had a Melami [???] spirit. These letters a continuation of the letters Nasuhi Efendi, Kushadali Ibrahim Efendi, and the followers of this path had written and are especially valuable in terms of shedding light on Sufi life and activities after the founding of the Turkish Republic. CR - Ateş, Süleyman. Cüneyd-i Bağdâdî (ks), Hayatı, Eserleri ve Mektupları. İstanbul: Sönmez Neşriyat, 1969. google scholar CR - Azamat, Nihat. “Muhammed Nûrü’l-Arabî”. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi, 30/557-560, Ankara: TDV Yayınları, 2020. google scholar CR - Çağlı, Adalet Çakır. “Kuşadaviyye Yolunda Bir Mürşid-i Kâmil: Ahmed Amiş Efendi ve Müntesip ve Muhipleri”. Fâtih Türbedârı Ahmed Amiş Efendi Armağan Kitabı: 101. Sene-i Devriyesi Anısına. ed. Adalet Çakır Çağlı. 67-122. Kocaeli: KÜV Yayınları, 2021. google scholar CR - Çakır, Adalet. Abdülkadir Geylânî ve Kadirîlik. 2 Cilt. İstanbul: İSAM Yayınları, 2012. google scholar CR - Dal, Safer. Sohbet Kayıtları (1-10). M. Fahreddin Dal Özel Arşivi, ts. google scholar CR - Demirci, Mehmet. Ali Rıza Doksanyedi Eserleri ve Şiirleri. İstanbul: H Yayınları, 2021. google scholar CR - Eflâkî, Ahmed. Âriflerin Menkıbeleri. çev. Tahsin Yazıcı. İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2012. google scholar CR - Erdem, Behiç. Hâtıralar. Ankara: Y.y., 23.11.1997. İsmail Güloğlu Kütüphanesindeki fotokopi nüsha. google scholar CR - Geylânî, Abdülkadir. Risâleler. haz. Dilâver Gürer. İstanbul: İnsan Yayınları, 2007. google scholar CR - Güven, Mustafa Salim. Çeşitli yönleriyle Azîz Mahmûd Hüdâyî’nin Mektupları. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1992. google scholar CR - Hacıgökmen, Mehmet Ali. “Mevlâna Celaleddin-i Rumî’nin Selçuklu Sultanları ile İlişkileri”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi/ Journal of Studies in Turkology. 36 (Güz-2014), 115-135. google scholar CR - Hallâc-ı Mansûr. Ahbâru Hallâc. nşr. tsh. ve tlk. Luis Massignon, Paul Kraus. Paris: Editions Larose, 3. ed., 1936. google scholar CR - Halvetî, İbrâhim Hâs. Tasavvufî Mektuplar. haz. Mustafa Tatcı. İstanbul: H Yayınları, 2018. google scholar CR - el-Hargûşî, Ebû Sa‘d (Saîd) Abdülmelik b. Muhammed en-Nîsâbûrî. Tehzîbü’l-esrâr. thk. Bassâm Muhammad Bârûd. Abu Dabi: al-Mecmau’s-Sakafî, 1999. google scholar CR - Ibanoğlu, Fulya. “Amiş Efendi’nin Hikmetli Sözlerini Muhtevî Meçhul Bir Defter: Süheyl Ünver’in Amişnâme’si ve Çeviri Yazısı”. Fâtih Türbedârı Ahmed Amiş Efendi Armağan Kitabı: 101. Sene- i Devriyesi Anısına. ed. Adalet Çakır Çağlı. 171-237. Kocaeli: KÜV Yayınları, 2021. google scholar CR - Kaplan, Hayri. “Bahâ Veled, Şems ve Mevlânâ’nın Râzî’ye Yönelik Eleştirileri ve Râzî’nin Sûfilere/Tasavvuf Bakışı”. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi. 6/14 (2005 Mevlânâ Özel Sayısı), 285-330. google scholar CR - Konevî, Sadreddîn. Sadreddîn Konevî ve Nasireddîn Tûsî Arasında Yazışmalar/el-Mürâselât. çev. Ekrem Demirli. İstanbul: İz Yayıncılık, 2002. google scholar CR - Külliyât-ı Hazret-i Hüdâyî. haz. Muzaffer Ergür - Adalet Çakır. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2. basım, 2019. google scholar CR - Memiş, Abdurrahman. “Oğuz, Muhammet İhsan”. Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi. 33/321-322. Ankara: TDV Yayınları, 2007. google scholar CR - Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî. Mektuplar. çev. Abdülbaki Gölpınarlı. İstanbul: İnkılap ve Aka Kitabevleri, 1963. google scholar CR - Mısrî, Niyâzî. Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Dîvânı. haz. Kenan Erdoğan. Ankara: Akçağ Yay., 2. bs., 2008. google scholar CR - Muhyiddîn İbn Arabî. Fütûhât-ı Mekkiyye. çev. Ekrem Demirli. 18. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2012. google scholar CR - Müstakimzâde Süleymân Sâdeddîn. Tarîkat-ı melâmiyye-i şettâriyye. İstanbul: Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Yaz., 481. google scholar CR - Nasûhî Mehmed Efendi. Vâridât-ı Kudsiyye. İstanbul: Süleymaniye Kütüphanesi, H. Hüsnü Paşa, 776, 1b-105a. google scholar CR - Öngören, Reşat. “Mektup/Tasavvuf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 19/21-23. Ankara: TDV Yayınları, 2004. google scholar CR - Qudsi, Arin Salamah. “The exchange of letters in early Sufism: A preliminary study”. Bulletin of the School of Oriental and African Studies 83/ 3 (October 2020), s. 391-413. https://doi.org/10.1017/S0041977X20002657 google scholar CR - Ritter, Hellmut. “Hasan Basrî’nin Kader Hakkında Halife Abdülmelik b. Mervan’a Mektubu”. çev. Lütfi Doğan, Yaşar Kutluay. Ankara Ü. İlahiyat Fak. Dergisi 3/3-4 (1954). 75-84. google scholar CR - Safvet, Ahmed Zekî. Cemheretu hutabi’l-Arab fî usûri’l-Arabiyyeti’z-zâhire. 2. Kahire: Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 2. bs., 1962. google scholar CR - es-Samarrâî, Yûnus eş-Şeyh İbrahim. Seyyid Ahmed er-Rıfâî/ Hayatı ve Eserleri. çev. Münir Atalar. İstanbul: İlk Harf Yayınevi, 2013. google scholar CR - Tûsî Serrâc, Ebû Nasr. İslâm Tasavvufu. çev. Hasan Kamil Yılmaz. İstanbul: Erkam Yayınları, 2. bs. 2012. google scholar CR - Sviri, Sara. “İlk Dönem Tasavvuf Kültüründe Melâmetiyye Hareketi ve Hakîm Tirmîzî”, çev. Salih Çift. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi 4/11 (2003). 445-468. google scholar CR - Tosun, Necdet. Bahâeddîn Nakşbend/ Hayatı, Görüşleri, Tarîkatı. İstanbul: İnsan Yayınları, 2003. google scholar CR - Tura, M. Nusret. Mektuplar. haz. M. E. Kılıç. İstanbul: İnsan Yayınları, 1995. google scholar CR - Vassâf, Hüseyin. Mürâselât/ Gül Bahçesinden Mektuplar. haz. Mehmet Akkuş. İstanbul: H. Yayınları, 2016. google scholar UR - https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1053317 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2174406 ER -