TY - JOUR T1 - Nusaybin: Bir Sinir Şehrinin Mekânsal Gelişimi TT - Nusaybin: The Spatial Development of a Border City AU - Belge, Rauf PY - 2022 DA - July DO - 10.26650/JGEOG2022-1084421 JF - Journal of Geography PB - İstanbul Üniversitesi WT - DergiPark SN - 1305-2128 SP - 273 EP - 288 IS - 44 LA - tr AB - Türkiye-Suriye Sınırı, yakınında bulunan yerleşmeleri başta ekonomik, sosyal ve morfolojik olmak üzere birçok bakımdan etkilemiştir. Sınırın Türkiye tarafında yer alan Nusaybin, Kilis, Ceylanpınar, Akçakale ve Karkamış bu şehirlerden birkaçıdır. Bu çalışmanın konusunu oluşturan Nusaybin, kendine has morfolojik yapısıyla diğer sınır şehirlerinden ayrılmaktadır. Sınır, Türkiye ve Suriye’nin egemenlik alanını belirlemekle kalmamış; güney, güneybatı ve güneydoğu istikametlerinde şehrin mekânsal gelişimini sınırlamıştır. Bu çalışma, Cumhuriyetin kuruluşuyla birlikte bir sınır kasabasına dönüşen Nusaybin’in mekânsal gelişimini konu edinmektedir. Şehrin son yüzyılda yaşadığı şehirleşme ve mekânsal gelişim süreci, şehir coğrafyası perspektifiyle ele alınmıştır. Çalışmada Nusaybin’in şehirleşme ve mekânsal gelişimini etkileyen coğrafi faktörler incelenmiştir. Özellikle Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze Türkiye-Suriye Sınırı’nın şehrin morfolojik görünümü ve şehir içi mekân kullanımı üzerindeki etkilerine temas edilmiştir. Ayrıca son yıllarda şehirde yaşanan kentsel dönüşüm faaliyetlerinin, mekânsal gelişime olan etkisinden bahsedilmiştir. Bu bağlamda tarihi kayıtlar, fotoğraflar, uydu görüntüleri, topografya haritaları, imar planları, istatiksel veriler ve konuyla ilgili yapılmış çalışmalardan istifade edilmiştir. Söz konusu veriler, arazi çalışmalarıyla desteklenmiştir. KW - Nusaybin KW - Sınır KW - Mekânsal Gelişim N2 - The border between Turkey and Syria has affected the nearby settlements in many ways, primarily in economic, social, and morphological terms. Nusaybin, Kilis, Ceylanpınar, Akçakale, and Karkamış are a few of the cities located on the Turkish side of the border. As the subject of this study, however, Nusaybin differs from other border cities with its unique morphological structure. The border defines Turkey and Syria’s sovereign areas and has shaped the spatial development of Nusaybin city in the south, southwest, and southeast. This study deals with the spatial development of Nusaybin, which turned into a border town with the foundation of the Republic of Turkey. The study evaluates the geographical factors that have affected Nusaybin’s urbanization and spatial evolution, and mainly analyzes the effects the border between Turkey and Syria have had on Nusaybin’s morphological landscape and urban land use from 1923 to the present. The study also talks about the effects urban transformations have had on spatial development and population growth, using historical records, photographs, satellite images, topographical maps, urban plans, statistical data, and studies on the subject in this context. These data have additionally been supported by field data. CR - Akengin, H. (2017). Siyasi Coğrafya: İnsan ve Mekân Yönetimi (5. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları. google scholar CR - Aydın, S., Emiroğlu, K., Özel, O., ve Ünsal, S. (2000). Mardin (Aşiret-Cemaat-Devlet). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayını. google scholar CR - Belge, R. (2021). Nusaybin’de Şehirleşme ve Mekânsal Gelişim. (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı. İstanbul. google scholar CR - Cuinet, V (1891). La Turquie d’Asie: Geographie Administrative, Statistique, Descriptive et Raisonee de Chaque Province de l’Asie-Mineure, Paris google scholar CR - Darkot, B. (1967). Şehir Ayrımında Nüfus Sayısı ve Fonksiyon Kriteri. İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Dergisi, 8(16), 3-8. google scholar CR - Devrimci, A. (2017). Nusaybin Kronikleri. İstanbul: Everest Yayınları No.1694. google scholar CR - DİE. (1927-2000). Genel Nüfus Sayımları 1927-2000. Devlet İstatistik Enstitüsü Yayınları. Ankara. google scholar CR - Dillemann, L. (1962). Haute Mesopotamie orientale et pays adjacents: contribution a la geographie historique de la region, du Ve avant l’ere chretienne au Vie de cette ere. Bibliotheque archeologique et historique. Paris Institut Français D’Archeologie de Beyrouth, Paris. google scholar CR - Elfversson, E., & Höglund, K. (2021). Are armed conflicts becoming more urban? Cities, 119, 103356. doi: 10.1016/j.cities.2021.103356 google scholar CR - Glaeser, E. L. ve Shapiro, J. M. (2002). Cities and Warfare: The Impact of Terrorism on Urban Form. Journal of Urban Economics, 51, 205-224. Doi:10.1006/juec.2001.2262. google scholar CR - Gümrük ve Ticaret Bülteni. (2011). Başmüdürlüklerimizin Tanıtımı. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı, Sayı 7. Ankara. google scholar CR - Günçal, L. ve Saygın, T. (1987). 1987 Mardin İl Yıllığı. Mardin: Mardin Valiliği Yayınları. google scholar CR - Gürkaş, E. T. ve Bölük, M. F. (2015). Bir Sınır Yerleşiminin Morfolojisi: Nusaybin’de Kent Formunun Dönüşümü ve Sınır Üzerinden ‘Çeper Kuşak’ Kavramını Yeniden Düşünmek, Türkiye Kentsel Morfoloji Sempozyumu: Temel Yaklaşımlar ve Teknikler, Mersin Üniversitesi Yayınları No: 44, s. 295-308. Mersin. google scholar CR - Honigmann, E. (1960). Nasibin. (Bu madde B. Darkot tarafından tamamlanmıştır) Millî Eğitim Bakanlığı İslam Ansiklopedisi, C. 9. s. 99-103, İstanbul. google scholar CR - Işık, Ş. (2005). Türkiye’de Kentleşme ve Kentleşme Modelleri. Ege Coğrafya Dergisi, 14(1-2), 57-71. google scholar CR - Kaya, A. Y. ve Akdemir, İ. O. (2020). Çorum’da Kentsel Gelişmenin Morfolojik Analizi. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 10-27. google scholar CR - Mardin İl Yıllığı. (1973). Cumhuriyetin 50. Yılında Mardin. 1973 Mardin İl Yıllığı. Mardin Valiliği, Malatya. google scholar CR - Murray, L. (2016). “Al-Qâmishlî” Encyclopcedia Britannica Online Edition. URL: www.britannica.com, Erişim Tarihi: 13.05.2019 google scholar CR - Nusaybin Belediyesi. (2001). Tarihin Tanığı Nusaybin. Mardin: Pelda Ajans. google scholar CR - Özbey, K. (2019). Modern Türkiye’de Sınırlar ve Sınırın Sosyolojik İnşası. Sosyoloji Dergisi, 40, 239-264. google scholar CR - Özgen N. (2011). Sınırda Kaçakçı Olmanın Antropolojik Tarihi, NTV Tarih, 35, NTV Yayınları, İstanbul. google scholar CR - Özgen, H. N. (2005). Sınırın İktisadi Antropolojisi; Suriye ve Irak Sınırlarında İki Kasaba, Türkiye’de Antropoloji, İstanbul: Epsilon Yayınları. google scholar CR - Resmî Gazete. (1983). 19 Haziran 1983 Tarihli ve 18082 Sayılı Resmi Resmî Gazete. Yargı İlanları, s.23. google scholar CR - Şahinalp, M. S. ve Günal, V. (2016). Türkiye’de Şehirleşme Hareketleri Üzerinde Terör Olaylarının Etkisi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 30-42. Doi:10.16992/ASOS.11695 google scholar CR - Şemseddin Sami (1898). “Nusaybin” Kamusu’l A’lam. Mihran Matbaası, C. 6, s. 4580-4581. İstanbul. google scholar CR - Tuncel, M. (2007). “Nusaybin” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 33, s. 269-270. Ankara, google scholar CR - Uğur, A. ve Aliağaoğlu, A. (2019). Şehir Coğrafyası (7. Baskı). Ankara: Nobel Yayınları. google scholar CR - Yıldırım, A. (2013). Devlet, Sınır, Aşiret: Nusaybin Örneği. (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Antropoloji Anabilim Dalı, Ankara. google scholar CR - Yıldırım, A. (2020). Sınır Taşlarından Dikenli Tel ve Mayına: Türkiye-Suriye Sınırının Kalınlaşması, Kebikeç Dergisi, 49, 29-48. google scholar CR - Yurt Ansiklopedisi, (1982-83). Yurt ansiklopedisi: Türkiye il il dünü, bugünü, yarını. Anadolu Yayıncılık, C. 8, s. 5439-6216. İstanbul. google scholar CR - Yücel, T. (1960). Demiryollarımızın İstasyon Nüfuslarına Etkisi, Türk Coğrafya Dergisi, 20, 143-148. google scholar CR - İnternet Kaynakları google scholar CR - Anadolu Ajansı Fotoğraf Arşivi. URL: www.anadoluimages.com, Erişim Tarihi: 11.07.2020. google scholar CR - David Rumsey Historical Map Collection, URL: www.davidrumsey. com, Erişim Tarihi: 11.10.2020. google scholar CR - Milliyet Gazetesi Arşivi, Mardin’e Sınır Ticareti Yapma İzni. 30.06.1991. Sayfa 6. google scholar CR - TOKİ (2018). TOKİ’den Nusaybin’de terör mağdurlarına 5 bin 53 konut. URL: https://www.toki.gov.tr/haber/tokiden-nusaybinde-teror-magdurlarina-5-bin-53-konut. Erişim Tarihi: 26.05.2019 google scholar UR - https://doi.org/10.26650/JGEOG2022-1084421 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2296357 ER -