TY - JOUR T1 - ترکی اور اردو زبانوں میں استعمال ہونے والے مشترکہ حروفِ رابطہ اور حروف فجائیہ پر ایک تحقیق TT - TÜRKÇE VE URDU DİLİNDE MÜŞTEREK KULLANILAN BAĞLAÇ VE ÜNLEMLER ÜZERİNE BİR İNCELEME AU - Siylim Başarır, Emel AU - Kişmir, Aykut AU - Öcalmış, Elif PY - 2023 DA - December Y2 - 2023 DO - 10.32330/nusha.1328869 JF - Nüsha JO - Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları PB - Orion Kitabevi WT - DergiPark SN - 1303-0752 SP - 188 EP - 203 VL - 23 IS - 57 LA - ur AB - زبانوں کے درمیان عام الفاظ اور گرامر کی مماثلت زبانوں کے ایک دوسرے کے ساتھ تعامل کو بڑھاتی ہے۔ اس سے زبان سیکھنے کے عمل میں بھی تیزی آتی ہے۔ عربی اور فارسی سے گرامر کے اصول صدیوں پر محیط عرصے میں دینِ اسلام کے زیرِ اثر ترکی اور اردو میں منتقل ہوچکے ہیں۔ "اردو" جسے قدیم ترک زبان میں اوردو/ اردو کہتے ہیں۔ جس کے معنی "کیمپ" یا "قلعہ" کے ہیں۔ یہی اردو زبان آج برصغیر پاک و ہند کے بہت سے حصوں میں مختلف ثقافتوں میں رابطے کا ایک اہم ذریعے کے طور پر استعمال ہوتی ہے۔ مختلف ثقافتوں کے بقائے باہمی کے نتیجے میں، کچھ تعاملات نہ صرف ثقافتی عناصر میں بلکہ زبان کے استعمال کے شعبوں میں بھی ہوتے ہیں۔ ان تعاملات کے نتیجے میں، اگرچہ وہ مختلف زبانوں کے خاندانوں سے تعلق رکھتے ہیں، عام استعمال کے علاقوں کا براہ راست شکل اور معنی کے لحاظ سے سامنا کرنا پڑتا ہے۔ ادب کے سائنسی مطالعے سے پتا چلتا ہے کہ ترکی اور اردو زبانوں کے درمیان آج کل استعمال ہونے والے عام الفاظ زیادہ تر عربی اور فارسی کے ہیں۔ اس تحقیق میں ترکی اور اردو زبان میں استعمال ہونے والے مشترکہ "حرف ربط" اور "حرفِ ندا" پر زور دیا گیا ہے۔ جدول کی شکل میں دیے گئے جملوں کی مثالوں سے اور آواز کی تبدیلیوں کی طرف توجہ مبذول کرنے کی کوشش کی گئی ہے۔اس مطالعے کا مقصد نمونے لینے کے طریقہ کار کو استعمال کرتے ہوئے ترکی اور اردو زبانوں کے درمیان تعامل کو پہنچانا تھا، جو کہ تحقیقی طریقوں میں سے ایک ہے۔ KW - لسانیات KW - ترکی KW - اردو KW - حرفِ ندا KW - حرف ربط N2 - Diller arasında ortak kelimelerin ve dilbilgisel açıdan benzerliklerin bulunması, dillerin birbiriyle olan etkileşimini artırmakta, dilin öğrenilme sürecini hızlandırmaktadır. Yüzyıllar içinde İslam dininin etkisiyle Arapça ve Farsçadan pek çok dilbilgisi unsuru Türkçe ve Urdu diline geçmiştir. Eski Türkçede ordo/ ordu kelimesinden gelen Urdu, “hakanın konağı”, “ordugâh” anlamına gelmektedir. Günümüzde Hindistan Alt-Kıtası’nın pek çok yerinde farklı kültürlerin ortak iletişim aracı olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkçe ve Urdu dili arasında günümüzde kullanılan ortak kelimeler ile ilgili alanyazında yapılan bilimsel çalışmalar, çoğunlukla kelimelerin Arapça ve Farsça kökenli olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, Türkçe ve Urdu dilinde kullanılan anlamca ilgili tümceleri ve kavramları birbirine bağlayan ortak bağlaçlar ile duygu durumlarını anlatan ya da bir doğa sesini yansıtan ortak ünlemler üzerinde durulmuş; tablolar halinde verilen tümce örnekleri ile ses değişimleri ve anlam değişimlerine dikkat çekilmeye çalışılmıştır. CR - Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim (4. bs, C. 1). Ankara: TDK Yayınları. CR - Banguoğlu, T. (2015) Türkçenin grameri,Ankara: TDK Yayınları. CR - Bilik, N. (2018), “Turki aur Urdu kē dermiyān tahẕībī lisāni rivāyet,” Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (39), 181-188. DOI: 10.21497/sefad.444490 s. 181. CR - Bulgur, D. (2007), Urdu dili ve grameri, Konya: Tablet Yayınları. CR - Eşref, A. B. & Soydan, C. (2012), Urduca-Türkçe, Türkçe-Urduca sözlük, Ankara: TDK Yayınları. CR - Kaya,K. (2005), Hindistan’da diller,Ankara : İmge Kitapevi. CR - Korkmaz, Z. (1992), Dilbilgisi terimler sözlüğü, Ankara : TDK Yayınları. CR - Özcan, B.A. (2012), Doğu kültüründe anlatı geleneği Urdu Nesri, Ankara: Pelin Ofset. CR - Soydan, C. (2004) Urdu dilinin Türk asıllı efsane şairi Mirza Esedullah Han Galib, Ankara: Hece Yayınları. CR - Türkmen, E. (1991), Urduca el kitabı, Konya: Selçuk Üniversitesi. Urdu Lugat, Book 4, (1982), Urdu lügat tarihi usul par, Karaçi. Zaidi, Ş. (2019), Urdu zuban ka lisaniyaati tecziyah, Karaçi: City Book Point. (www.tdk.gov.tr) 03.02.2023 tarihinde erişim sağlanmıştır UR - https://doi.org/10.32330/nusha.1328869 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3270488 ER -