TY - JOUR T1 - TÜRK MÜZİĞİ VE BATI MÜZİĞİNDE KULLANILAN ALBERT VE BOEHM SİSTEM KLARNET TÜRLERİNİN FARKLILIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ TT - EVALUATION OF THE DIFFERENCES OF ALBERT AND BOEHM SYSTEM CLARINET TYPES USED IN TURKISH AND CLASSİCAL MUSIC AU - Kılıç, Kaya PY - 2023 DA - December DO - 10.20488/sanattasarim.1403895 JF - Sanat ve Tasarım Dergisi PB - Anadolu Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2146-9059 SP - 608 EP - 619 VL - 13 IS - 2 LA - tr AB - Klarnet çalgısı geçmişten günümüze müziğin birçok alanında farklı kültürler ve toplumlar tarafındankullanılmıştır. Ağaç nefesli çalgılar sınıfına giren klarnet, yıllar boyunca yerini hep koruyan bir çalgıolmuştur. Çalgının teknik ve akustik yapısının önemi sebebiyle sadece solist çalgı olarak değil, bandolar,orkestralar ve oda müziğinde de kabul görmüştür. İlk kullanılmaya başlandığı zamandan günümüze kadarolan süreçte hem yapısal hem de farklı mekanizma değişikliğine uğramış olan çalgı yapımcıları olan Dennerve Müller sayesinde önemli değişime uğrayıp farklı bir konuma taşınmıştır. 1800’lü yıllarda dönemin önemliçalgı yapımcıları ve icracıları olan Theobald Boehm ve Eugene Albert, klarnet üzerinde yaptıkları çeşitligüncellemelerle çalgıların icracılar için teknik açıdan daha icra edilir hale gelmesini sağlamışlardır. MakaledeAlbert ve Boehm sistem olarak adlandırılan iki farklı klarnet sistemi hakkında detaylı bilgiler sunulmuştur.Türk müziğinde genellikle Albert sistem olan sol klarnet kullanılırken Avrupa’daki çoğu ülkede Boehm sistemolan si bemol klarnet tercih edilmektedir. Bu tercih sebebinin hangi kriter ve seçimlere bağlı olduğu, tercihyaparken nelere dikkat edilmesi gerektiği hakkında makalede detaylı bir inceleme sunulması amaçlanmıştır.Ayrıca klarnetlerin tarihçesinden başlayarak günümüze kadar uzanan gelişimi incelenmiş, karşılaştırmalaryapılarak bilgiler sunulmuştur. Yapılan araştırmada Albert ve Boehm sistem ile ilgili çok az kaynak olduğubelirlenmiş olup, detaylı bir inceleme sunulması amaçlanmıştır. KW - Albert sistem KW - Boehm sistem KW - Klarnet KW - Klarnet türleri KW - Tahta üflemeliler N2 - The clarinet instrument has been used by different cultures and societies in many areas of music from past topresent. The clarinet, which is classified as woodwind instruments, has become an instrument that has alwayspreserved its place over the years. Thanks to the importance of the technical and acoustic structure of theinstrument, it has been accepted not only as a soloist instrument, but also in bands, orchestras and chambermusic. The instrument, which has undergone both structural and different mechanism changes from thetime it was first released to the present, has undergone significant changes and moved to a different positionthanks to the instrument makers Denner and Müller. Theobald Boehm and Eugene Albert, who were theimportant instrument makers and performers of the period in the 1800s, made the instrument technicallyeasier for the performers with the various improvements they made to the clarinet. In the article, detailedinformation about two different clarinet systems called Albert and Boehm systems is presented. While theG clarinet, which is the Albert system, is commonly used in Turkish music, the B-flat clarinet, which is theBoehm system, is preferred in most European countries. It is aimed to present a detailed examination inthe article about which criteria and choices the reason for this preference depends on, and what should beconsidered when making a choice. In addition, the development of the clarinets, starting from their history tothe present, has been examined, and information has been presented by making comparisons. In the research,it has been determined that there are very few sources about the Albert and Boehm system, structures thatinclude a detailed examination. CR - Arslan, F. ve Sarıboğa, B. (2012). Flüt Tarihinde Theobald Boehm ve Flüte Getirdiği Yenilikler. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(4) 133-140. CR - Çağrı, S. (2006). Avrupa’da ve Türkiye’de Klarnetin Tarihsel Gelişimi, Türk Müziği İcrasında Klarnet Çeşitlerinin Ses Sahaları ve Parmak Pozisyonları Bakımından Uygunluğunun İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. CR - Hoeprich, E. (2008). The Clarinet. London: Yale University Press. CR - Kalender, C. ve Akgül Barış, D. (2022). Tamperamanın Tarihçesine kısa Bir Bakış. Sanat ve Tasarım Dergisi, 12 (1) 331-346. CR - Kılıç, K. (2009). Klarnet Tarihi, Klarnetin Tarihsel Gelişimi, Brahms Klarnet Sonatları’nın İncelenmesi ve Analizleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Eser Metni. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. CR - Lawson, C. (1995). The Cambridge Companion to the Clarinet. Cambridge: Cambridge University Press. CR - Montagu, J. (2007). Origins and Development of Musical Instruments. Lanham: Scarecrow Press. CR - Pagliaro, M. J. (2016). Basic Elements of Music. Maryland: Rowman & Littlefield. CR - Rice, A. (2008). The Clarinet in the Classical Period. USA: Oxford University Press CR - Sağlam, O. (2021). Boehm ve Albert Sistemin Karşılaştırılması, Fransız Sistem Sol Klarnet Üzerine Çalışma Önerileri. İstanbul Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. İstanbul CR - Terlikol, G. (2006). Klarnette Boehm Mekanizmasının Bulunuşu ve İşleyiş Biçimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi Adana. UR - https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1403895 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3595532 ER -