TY - JOUR T1 - Biyopolitikanın Tatar Edebiyatındaki Görünümü: Kolhoz ve Kamp TT - Reflection of Biopolitics in Tatar Literature: Kolkhoz and Camp AU - Demirkaya, Alp Eren PY - 2024 DA - May Y2 - 2024 DO - 10.22559/folklor.2628 JF - Folklor/Edebiyat JO - folk/ed PB - Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi WT - DergiPark SN - 1300-7491 SP - 413 EP - 426 VL - 30 IS - 118 LA - tr AB - Bu makale, Tatar edebiyatının farklı dönemlerinde kaleme alınan klasik eserlerindenMirsey Emir’in Agıydil adlı uzun hikâyesini ve Fevziye Beyremova’nın KırıkSırt romanını Michel Foucault tarafından kullanılan, daha sonraları GiorgioAgamben’in eleştirileriyle şekillendirilen biyopolitika kavramıyla bir okumaçalışmasıdır. Sovyet Rusya’da 1917 Ekim İhtilâli’nin ardından bireysel mülkiyetinortadan kaldırılarak toprak mülkiyetinin devlet eline geçmesinin somutlaşmışen temel göstergesi olan kolhozlar kurulmuştur. Kolhozların tesisiyle iktidarlavarlıklı köylüler çok geçmeden karşı karşıya gelmiştir. Sovyet Hükümeti “kulak”olarak yaftaladığı varlıklı köylüleri kolhoz sistemi içerisinde kalmayı reddettiklerigerekçesiyle Sibirya steplerine, Kazak bozkırlarına, Solovki adalarına ve yeniendüstri sahalarından Magnitogorskiy kampına sürgüne göndermiş, durağanlığa veölüme terk etmiştir. Sistemin içerisinde yer almak istemeseler de kolhoz sınırlarıdışarısında hayatta kalamayacağını düşünen köylüleri ise üretim seferberliğinedâhil ederek eylemsizliklerini ortadan kaldırmıştır. Agıydil’in başkişileri İlyasve Gayaz köylerindeki kolhoz sisteminin işleyişindeki aksaklıkları gidermek,komsomol teşkilatı mensuplarını üretime koşmak için üstün çaba göstermişlerdir.Hikâyedeki karakterlerin eylem/eylemsizlik zıtlığı, İvan Gonçarov’un Oblomovromanı merkeze alınarak işlenmiştir. Sovyet döneminin eksiklerini yansıtan KırıkSırt’ta ise kulak yaftasıyla köylerinden Magnitogorskiy’deki kamplara gönderilenAsılgerey ve ailesinin trajik hayatı konu edilmiştir. Anlatı boyunca kamplardakiağır yaşam koşulları, kadın bedeninin teşhiri, nüfusun kontrolü ve denetimi,hastalıklarla verilen kayıplar roman kişilerinin yaşadıklarından hareketle eleştirelbir tavırla sunulmuştur. Söz konusu eleştiriler insan bedenine yönelik ölümüönceleyen biyopolitik yaklaşımlara olmuştur. Kolhozlar ve kampların iktidarınbedenle ilişkisini açığa çıkaran en somut mekânlar olması Tatar edebiyatındabiyopolitik bir okuma yapmayı mümkün kılmıştır. KW - Biyopolitika KW - kolhoz KW - kamp KW - Tatar edebiyatı KW - Oblomov N2 - This article constitutes a comparative analysis of Mirsey Emir’s novella “Agıydil”and Fevziye Beyremova’s novel “Kırık Sırt,” both recognized as seminal works withinTatar literature, composed in distinct historical periods. This analysis is conductedthrough the lens of the concept of biopolitics as articulated by Michel Foucault andsubsequently nuanced by the critiques of Giorgio Agamben. In the context of SovietRussia following the October Revolution of 1917, the establishment of kolkhozesemerged as a fundamental manifestation of the eradication of individual propertyrights and the transfer of land ownership to the state. However, this transitionengendered discord between the government and affluent peasants in a relativelybrief span. Designated as “kulaks” by the Soviet regime, these affluent peasantswere forcibly relocated to various remote regions such as the Siberian and Kazakhsteppes, the Solovetsky Islands, and the Magnitogorskiy camp—an emergingindustrial enclave—due to their refusal to acquiesce to the kolkhoz system, resultingin their marginalization and demise. Meanwhile, peasants who, though unwillingly,recognized their dependency on the kolkhoz system were integrated into the state’smobilization efforts, thereby negating their passive stance. Within the narrativeframework of “Agıydil,” protagonists Ilyas and Gayaz ardently endeavor to rectifythe operational deficiencies within the kolkhoz system in rural villages and motivateKomsomol members to actively participate in production. The juxtaposition of actionand inaction among the characters is examined with reference to Ivan Goncharov’snovel “Oblomov.” Conversely, “Kırık Sırt” elucidates the tragic plight of Asılgereyand his family, designated as kulaks, who are exiled from their village to the campsin Magnitogorskiy. The narrative critically depicts the harsh living conditions withinthe camps, the objectification of the female body, the pervasive surveillance and control over the populace, and the toll of diseases, drawing upon the characters’experiences. Such critiques underscore the biopolitical paradigms that prioritizethe regulation and, ultimately, the mortality of the human body. The portrayal ofkolkhozes and camps as tangible loci of governmental intervention with the bodyfacilitates a biopolitical reading within Tatar literature. CR - Agamben, G. (2013). Kutsal insan: Egemen iktidar ve çıplak hayat (İ. Türkmen, Çev.) Ayrıntı. CR - Aleksandroviç, İ. V. (2016). Sotsial’no-politiçeskiye aspekti deyetel’nosti sel’skogo komsomola tsentral’nogo çernozem’ya v 1930-1935 godah [1930-1935 Yılları Arasında Merkez Kara Toprak Bölgesi Kırsal Komsomol Teşkilatının Faaliyetlerinin Sosyal ve Siyasi Yönleri] [Doktora tezi] Tambovskiy Gosudarstvennıy Tehniçeskiy Universitet. CR - Bedir, U. (2014). Oblomovluk üzerine. Varlık (1276), 28-31. CR - Beşirli, H., Ünal, A. (2018). Sovyet Birliği döneminde Kırgızistan’da gençlerin politik toplumsallaştırılmaları (sosyalizasyonu) Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (28), 21-35. CR - Beyremova, F. (2005). Kırık sırt: Romannar. Tatarstan Kitap Neşriyatı. CR - Beyremova, F. (2013). Milletěme ḫězmet ittěm: publitsistik hem fenni popular yazma. Ayaz Neşriyatı. CR - Emir, M. (2021). Povestlar hem hikeyeler. Tatarstan Kitap Neşriyatı. CR - Ergün, O. (2018). Jeopolitik kontrolden biyopolitik kontrole. Bitlis Eren Üniversitesi Akademik İzdüşüm Dergisi, 3 (4), 32-57. CR - Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.) İmge Kitabevi. CR - Foucault, M. (2007). İktidarın gözü ( I. Ergüden, Çev.) Ayrıntı. CR - Foucault, M. (2014). Özne ve iktidar ( I. Ergüden, Çev.) Ayrıntı. CR - Gallemova, E. G. (2020). Tatarstan hem Tatar halkı tarihı XX gasır-XXI gasır başı. Tatar Balalar Neşriyatı. CR - Güler, Ö. (2016). M. Foucault’nun biyo-politika görüşünün M. Hardt ve A. Negri’nin siyaset felsefesine etkileri [Yüksek lisans tezi] Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. CR - Gonçarov, İ. A. (2006). Oblomov (S. Eyüboğlu-E. Güney, Çev.) Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. CR - Heyrullina, E. S., Davutov, G. F. (2021). 1917-1960 yıllar Tatar edebiyatı. Kazan Devlet Üniversitesi Yayınları. CR - Lemke, T. (2014). Biyopolitika (U. Özmakas, Çev.) İletişim. CR - Maslov, S. S. (2007). Kolhoznaya Russiya -istoriya i jizn’ kolhozov-. [Rusya’da Kolhoz: Kolhozların Tarihi ve Kolhozlarda Yaşam] Navka. CR - Olcay, T. (2004). İvan Gonçarov: Oblomov’un dünyasına bir bakış. Litera, (16), 153-168. CR - Öksüz, G. (2020). Kamp esaretinden edebiyata: Şalamov ve Kolıma öyküleri. Nobel. CR - Özakın, D. (2020). Muselmann ve Dohodyaga: Nazi ve Sovyet toplama kamplarında yaşayan ölüler. Lectio Socialis, 4 (2), 125-138. CR - Özdemir, B. (2016). Rusya’nın kırsal kesiminde komünist gençler birliğinin (komsomol) kuruluşu ve Sovyet iktidarının güçlenmesindeki rolü: 1918-39. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 3 (1), 19-30. CR - Ponomarev, B. N. (1963). Sovetlar soyuzı kommunistlar partiyesě tarihi. Tatarstan Kitap Neşriyatı. CR - Sütcü, G. (2016). İvan Gonçarov’un Oblomov ve Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar eserlerinde yabancılaşma teması, Karadeniz, 29 (Mart), 188-198. CR - Tagızade, L. (2006). Sosyalist realizm: Kökeni, oluşum süreci ve kavramı, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 3 (4), 7-24. CR - Yarullina Yıldırım, R. (2022). Tatar yazarı Mirsey Emir’in Agıyděl (Ak İdil) uzun hikâyesi üzerine bir değerlendirme, The XXIV Internatioanl Scientific Symposium, 11-15. UR - https://doi.org/10.22559/folklor.2628 L1 - http://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3896754 ER -