TY - JOUR T1 - Türk Kanunlar İhtilafı Kurallarına Göre Suriye Arap Cumhuriyeti Vatandaşlarının Evlenme Konularına Uygulanacak Hukuk ve Karşılaşılan Problemler TT - THE LEGAL REGIME APPLICABLE TO THE ‘MARRIAGE’ OF SYRIAN CITIZENS LIVING IN TURKIYE WITHIN THE FRAMEWORK OF CONFLICT OF LAWS PROVISIONS AU - Solmaz Bilici, Meryem PY - 2025 DA - July Y2 - 2025 DO - 10.34246/ahbvuhfd.1491161 JF - Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi JO - HBV-HFD PB - Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2651-4141 SP - 953 EP - 1000 VL - 29 IS - 3 LA - tr AB - Arap baharı olarak isimlendirilen ve 17 Aralık 2010’da Tunus’ta başlayıp Ortadoğu’daki pek çok ülkeye yayılan devrim ve isyan hareketleri bölgede önemli sayıda kişinin daha güvenli ve istikrarlı ülkelere göç etmesine sebebiyet vermiştir. Hem konumu hem de kucaklayıcı politikası dolayısıyla Türkiye, pek çok mültecinin tercih ettiği göç noktalarından biri haline gelmiştir. Türkiye’de artan yabancı uyruklu nüfusu, medeni hukuk kapsamında evlenme, boşanma, miras gibi pek çok uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk meselesini de gündeme getirmiştir. Özellikle Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup ülkemizde ikamet eden çok sayıda kişinin medeni haline ilişkin uyuşmazlıklarına uygulanacak hukuk ve bu hukukun uygulanmasından doğabilecek problemlerin incelenmesi önem arz etmektedir. Bu makale özelinde “evlenme” kurumu incelenecek olup Suriye vatandaşlarının dâhil olduğu evliliklerde uygulanacak hukukun tespiti 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (“MÖHUK”) hükümleri kapsamında yapılacaktır. MÖHUK atfıyla Suriye hukukunun uygulandığı haller ise özellik arz etmektedir. Zira Suriye hukukuna göre evlenmeye ilişkin düzenlemeler, kişilerin dini tercihleri göz önünde bulundurularak farklı düzenlemelere tabi tutulmaktadır. Çoğunluğun bağlı olduğu ve İslam hukuku çerçevesinde oluşan temel kurallar silsilesi ise Türk hukukunda düzenlenmeyen mehir gibi kurumlara yer vermekte veya çeşitli açılardan Türk hukuku ile çelişki arz edebilmektedir. Bu sorunların ortaya konularak analiz edilmesi ve Türk kamu düzeni açısından değerlendirilerek karşılaşılan uyuşmazlıklara yönelik bir yol haritası çizilmesi önemlidir. KW - Suriye Medeni Kanunu KW - Aile Hukuku KW - Kanunlar İhtilafı KW - Mehir KW - Evlenme. N2 - The revolution movements, which started in Tunisia on 17 December 2010 and spread to many countries in the Middle East, have caused a significant number of people in the region to migrate to safer and more stable countries. Türkiye has become one of the preferred migration destinations for many refugees due to its location and inclusive policy at the beginning of the crisis. The increasing number of foreign nationals in Türkiye has also raised the issue of the law to be applied in many disputes such as marriage, divorce and inheritance within the scope of civil law. In particular, it is important to examine the law applicable to the civil disputes of a large number of Syrian Arab Republic citizens residing in Türkiye and the problems that may arise from the application of this law. In this article, the institution of ‘marriage’ will be analysed and the determination of the applicable law in marriages involving Syrian citizens will be made within the scope of the provisions of the Law No. 5718 on Private International Law and Procedural Law (“PILPL”). The cases in which Syrian law is applied by reference to the PILPL are peculiar. It is because, according to Syrian law, the regulations regarding marriage are subject to different regulations by taking into consideration the religious preferences of the persons. On the other hand, the basic set of rules that the majority adheres to and which is formed within the framework of Islamic law may include institutions such as mahr (might be translated as bride price) that are not regulated in Turkish law or may be in conflict with Turkish law in various respects. It is important to reveal and analyse these problems and to draw a road map for the encountered disputes by evaluating them in terms of Turkish public order. CR - Acar, İbrahim, “Mehrin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, İs-lam Hukuku Araştırmaları Dergisi, Nisan 2011, C. 9, S. 17, s. 367-387. CR - Acosta, Kimberly/Thomas, Lara, Early/Child Marriage in Syrian Refugee Communities, 2014, (https://www.nolostgeneration.org/media/7636/file/Early%20and%20child%20marriage%20in%20Syrian%20refugee%20communities.pdf, Erişim Tarihi: 4.10.2024) CR - Acun Mekengeç, Merve/Yener Keskin, Cansu, Şematik Milletlerarası Özel Hukuk Ders Kitabı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2022. CR - Acun Mekengeç, Merve, “Türk Hukuku’nda Teminat Gösterme Yükümlü-lüğü”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 2017, C. 37, S. 2, s. 1-41. CR - Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Mü-dürlüğü, Suriyeliler ile Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşları Arasın-daki Evlilik İlişkileri Araştırması, 2016, (https://www.aile.gov.tr/Raporlar/ATHGM/Suriyeliler_ile_Turkiye_Cumhuriyeti_Vatandaslari_Arasindaki_Evlilik_Iliskileri_Arastirmasi.pdf, Erişim Tarihi: 3.10.2024) CR - Akbulut, Merve, “Çocuk Mültecilerin Tabi Olduğu Hukuki Rejim”, Millet-lerarası Aile ve Çocuk Hukukuna İlişkin Seçilmiş Makaleler, Beta Yayınevi, Ankara 2017, (Editörler: Öztekin Gelgel, Günseli/Giray, Faruk Kerem) CR - Akgün, Cansu, “Konsolosluk Evlenmelerinin Şekline Uygulanacak Hu-kuk”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2017, C. 21, S. 3, s. 109-136. CR - Akıncı, Ziya/Demir Gökyayla, Cemile, Milletlerarası Aile Hukuku, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2010. CR - Anderson J N D, “The Syrian Law of Personal Status”, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 1955, Vol. 17, No. 1, s. 34-49. CR - Aydın, Mehmet Akif, “Mehir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedi-si, C. 28, TDV Yayınları, Ankara 2003. CR - Aygül, Musa/Altıntaş, Elif Hande, “Sığınmacıların Teminat Yatırma Yü-kümlülüğü”, Public and Private International Law Bulletin, 2020, C. 40, S. 2, s. 707–727. CR - Baran Çelik, Neşe, “Türk Hukukunda Uluslararası Koruma Başvurusunda Bulunan veya Uluslararası Korumadan Yararlanan Yabancıların Hak ve Yükümlülükleri”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, C. 6, S. 3, s. 67-148. CR - Bayraktaroğlu Özçelik, Gülsüm, “When Migration Meets Private Interna-tional Law: Issues of Private International Law in Divorce Actions of Syrian Migrants under Temporary Protection before the Turkish Courts”, Journal of Private International Law, 2024, Vol. 20, No. 1, s. 214–47. CR - Berger, Maurits S, “The Legal System of Family Law In Syria”, Bulletin D’etudes Orientales, Vol. 49, No. 1197, s. 115-127. CR - Can, Hacı, Milletlerarası Özel Hukuk, Adalet Yayınevi, Ankara 2023. CR - Can, Hacı ve Tuna Ekin, Milletlerarası Özel Hukuk, Adalet Yayınevi, An-kara 2021. CR - Cin, Halil, “İslam Hukukunda Mehir”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakül-tesi Dergisi, 1972, C. 29, S. 1, s. 199-254. CR - Çakırca, Seda İrem, “Mehir Sözleşmesinin Hukuki Niteliği”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2014, C. 9, S. 121, s. 89-116. CR - Çelikel, Aysel/Erdem, Bahadır, Milletlerarası Özel Hukuk, Beta Yayınevi, İstanbul 2020. CR - Çiçekli, Bülent, 6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunuy-la Güncellenmiş Yabancılar Ve Mülteci Hukuku, Seçkin Yayıncı-lık, Ankara 2016. Demir Gökyayla, Cemile, Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizinde Kamu Düzeni, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2001. CR - Demir, Dost, Evliliğin Genel Hükümlerine Uygulanacak Hukukun Tayini, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2019. CR - Dilbirliği, Muhterem, “Alman Mahkeme Kararlarındaki Mehir’in Değer-lendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2017, C. 8, S. 31, s. 567-590. CR - Doğan, İzzet, Öğretide ve Uygulamada Milletlerarası Aile Hukuku ve Mil-letlerarası Usul Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2010. CR - Doğan, Vahit, Milletlerarası Özel Hukukun Genel Esasları, 4. Bası, Savaş Yayınevi, 2021. CR - Doğan, Vahit/Yılmaz, Alper Çağrı/Ayhan İzmirli, Lale, Milletlerarası Özel Hukuk, Savaş Yayınevi, İstanbul 2024. CR - Dural, Mustafa/Öğüz, Tufan/Gümüş, Mustafa Alper, Türk Özel Hukuku Cilt III: Aile Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul 2024. Ekşi, Nuray, Mahkeme Kararlarıyla Milletlerarası Özel Hukuk (Kanunlar İhtilafı ve Milletlerarası Usul Hukuku) El Kitabı, 4. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul 2022. (Milletlerarası Özel Hukuk) CR - Ekşi, Nuray, Covid-19 Sürecinde Milletlerarası Özel Hukuk, Beta Yayıne-vi, İstanbul 2021. CR - Ekşi, Nuray, Türkiye’ye Sığınan Yabancıların Aile ve Şahsın Hukuku Davaları, Beta Yayınevi, İstanbul 2021. CR - Ekşi, Nuray, “Konsolosluklarda Yapılan Evlenmelerin Şekli Geçerliliği”, Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan, İstanbul 2016. CR - Ekşi, Nuray, Milletlerarası Özel Hukukta Medeni Olmayan Evliliklerin ve Adli Olmayan Boşanmaların Tanınması, Beta Yayınevi, İstanbul 2012. CR - Elçin, Doğa, “Vesâyet ve Kısıtlılık Kararı Verilmesine Veya Sona Ermesi-ne Ve Vesâyetin Yürütülmesine Uygulanacak Hukuk, Türk Mah-kemelerinin Milletlerarası Yetkisi Ve Yabancı Mahkeme Kararları-nın Tanınması”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2018, C. 67, S. 2, s. 279-354. CR - Erdem, Mehmet, Aile Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019. CR - Ersen Perçin, Gizem, Milletlerarası Özel Hukuk Bakımından Mal Rejimle-ri, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2014. CR - Gençcan, Ömer Uğur, Milletlerarası Aile ve Usul Hukuku, Yetkin Yayın-ları, Ankara 2020. CR - Güngör, Gülin, Türk Milletlerarası Özel Hukuku, Yetkin Yayınları, Anka-ra 2021. CR - İrge Erdoğan, Burcu, “5718 Sayılı MÖHUK Uyarınca Tenkis Davasında Uygulanacak Hukukun Kamu Düzeni Bakımından Değerlendiril-mesi ve Yetkili Mahkeme”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fa-kültesi Dergisi, 2018, C. 20, S. 1, s. 397-430. CR - İyilikli, Ahmet Cahit/Ersöz, Oğuz, “Türk Vatandaşlığına Geçişte Yabancı-ların Birden Fazla Evliliğinin Nüfus Siciline Tescilinin Türk Kamu Düzenine Aykırılığı Üzerine Bir İnceleme (Türk Hukukuna Etki-si)”, Adalet Dergisi, 2023, S. 71, s. 827-851. CR - Karakaya, Hasan, “İslam Hukukunda Eşlerin Mali Mükellefiyetleri”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2023, C. 1, S. 2, s. 43-69. CR - Kaya, Ceren, Milletlerarası Özel Hukukta Kamu Düzeni Kavramının Av-rupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile İlişkisi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2015. CR - Kılıçoğlu, Ahmet, Aile Hukuku, Doruk Yayıncılık, İstanbul 2022. CR - Küpe, Bahar, Milletlerarası Özel Hukukta Şekil, Adalet Yayınevi, Ankara 2021. CR - Lale, Muktedir, Yargıtay Uygulamasında – Özetli–İçtihatlı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2014. CR - Maktabi, Rania, “Gender, Family Law And Citizenship In Syria”, Citi-zenship Studies, 2010, Vol. 14, No. 5, s. 557-572. CR - Mousa, Daad, Syrian Personal Status Law, Friendrich Ebert Stiftung, 2018. CR - Nalçacıoğlu Erden, Hümeyra Zeynep, “Refakatsiz Çocukların Hukukî Temsili: Seçilmiş Avrupa Ülkeleri ve Türkiye Açısından Bir De-ğerlendirme”, Public and Private International Law Bulletin, 2023, C. 43, S. 1, s. 37–83. CR - Nomer, Ergin, Devletler Hususi Hukuku, Beta Yayınevi, İstanbul 2021. CR - Okur Gümrükçüoğlu, Saliha, “İslam Aile Hukukunda Kadının Mehir Hakkına Toplumun Bakış Açısı Üzerine Bir Değerlendirme”, An-kara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013, C. 17, S. 4, s. 223-256. CR - Özel, Sibel/Erkan, Mustafa/Pürselim, Hatice Selin, Milletlerarası Özel Hu-kuk, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2024. CR - Özel, Sibel, “Türkiye’deki Suriyelilerin Hukuki Statüsü”, Yeditepe Üni-versitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, C. 17, S. 2, s. 709-734. CR - Özel, Sibel, “Suriyeli Sığınmacıların Kitlesel Olarak Türk Vatandaşlığına Alınması Meselesinin Hukuki Açıdan Değerlendirilmesi”, İstanbul Barosu Dergisi, 2017, C. 91, S. 3, s. 14-31. CR - Özgür, Çiçek, Milletlerarası Özel Hukukta Evlilik Birliğinin Kurulması ve Sona Ermesi, Adalet Yayınevi, Ankara 2020. CR - Özgür, Merve Dilan, Geçici Koruma Statüsü ve Geçici Koruma Statüsün-deki Suriyelilerin Türk Vatandaşlığını Kazanması, Adalet Yayınevi, Ankara 2024. CR - Öztürk, Aslıhan Burcu/Albayrak, Hande/Karataş, Kasım/Aslan, Harun, “Dynamics of Child Marriages among Syrian and Afghan Refu-gees in Turkey”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2021, C. 25, S. 1, s. 251-269. CR - Pürselim, Hatice Selin, “MÖHUK Kapsamında İddet Müddetinin Soyba-ğının Reddi ve Babalık Davalarına Etkileri”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2021, C. 27, S. 1, s. 513-542. CR - Pürselim Arning, Hatice Selin, “Türk ve Alman Milletlerarası Özel Hu-kuklarında Mehir Kavramının Vasıflandırılması”, Public and Priva-te International Law Bulletin, 2013, C. 33, S. 2, s. 137-151. CR - Report Syria: Marriage Legislation and Traditions, Landinfo Country of Origin Information Centre, Oslo 22 Ağustos 2018. CR - Ruhi, Ahmet Cemal, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Gerekçeli – Kısa Açıklamalı – Yargıtay İçtihatlı, Seçkin Ya-yıncılık, Ankara 2014. CR - Sağlam, İlyas, “Çok Eşlilik Kurumunun Türk Medeni Hukuku Çerçeve-sinde Değerlendirilmesi”, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fa-kültesi Dergisi, 2024, C. 23, S. 1, s. 203-234. CR - Sayman, Yücel, Türk Devletler Hususi Hukukunda Evlenmenin Kuruluşu, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1982. CR - Şanlı, Cemal/Esen, Emre/Ataman Figanmeşe, İnci, Milletlerarası Özel Hu-kuk, 6. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2024. CR - Şensöz Malkoç, Ebru, Aile Hukukuna İlişkin Yabancı Kararların Tanın-ması, On İki Levha Yayınları, İstanbul 2017. CR - Şensöz Malkoç, Ebru, “Yabancıların Türkiye’de Evlenmesi: Konsolosluk Evlenmelerinin Hukuki Geçerliliği ve Sonuçları”, Public and Priva-te International Law Bulletin, 2017, C. 37, S. 2, s. 711-760. CR - Tanrıbilir, Feriha Bilge, “Yabancıların Türk Yetkili Makamları Önünde Evlenmesi ve Kamu Düzenine Aykırılık Meselesi”, Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Konular Sempozyumu, Yetkin Yayınları, Ankara 2016, (Hazırlayanlar: Tiryakioğlu, Bilgin ve diğerleri) CR - Tekdoğan Bahçıvan, Işıl Selin, Milletlerarası Özel Hukukun İnsan Hakları ile Dönüşümü, Yetkin Yayınları, Ankara 2023. CR - Tekelioğlu, Numan, “Mehir Vermek Amacıyla Taşınmaz Mülkiyetinin Devri ve Devir Vaadi”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Der-gisi, 2021, C. 16, S. 2, s. 217-272. CR - Tekinalp, Gülören, Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama ve Usul Hukuku Kuralları, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2020. CR - Tütüncübaşı, Uğur, “Boşanma ve Ayrılığa Uygulanacak Hukuk Hakkında 1259/2010 Sayılı Avrupa Birliği Konsey Tüzüğü”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2016, C. 18, S. 1, s. 1-32. CR - Ulusu Karataş, Ayşe Elif, “Geçici Koruma Altındaki Suriye Vatandaşları-nın Çocuk Yaşta Evliliklerinin Mukayeseli Hukuka ve Türk Huku-kuna Göre Geçerliliği”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 2020, C. 78, S. 1, s. 21-81. CR - UNICEF Middle East and North Africa Regional Office, Child Marriage in the Middle East and North Africa, 2017, (https://www.unicef.org/mena/media/1791/file/MENA-ChildMarriageInMENA-Executive%20Summary.pdf.pdf, Erişim Tarihi: 4.10.2024) CR - Van Eijk, Esther, Family Law in Syria: Patriarchy, Pluralism and Personal Status Laws, Library of Islamic Law, 2016. CR - Van Eijk, Esther, “Pluralistic Family Law in Syria: Bane or Blessing?” Electronic Journal of Islamic and Middle Eastern Law, 2014, No. 2, s. 73-82. CR - Qaisi, Ghada, “Religious Marriage Contracts: Judicial Enforcement of ‘Mahr’ Agreements in American Courts”, Journal of Law and Re-ligion, 2000, Vol. 15, No. 2, s. 67-81. UR - https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.1491161 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3961376 ER -