TY - JOUR T1 - Kent ve Kır Arası Geçiş Alanları: Kent Çevresinde Tarım Uygulamaları TT - Transition Areas Between Urban and Rural: Agriculture Practices in Peri-Urban Areas AU - Özfırtına, Asu İrem AU - Yamaçlı, Ruşen PY - 2025 DA - April Y2 - 2024 DO - 10.26835/my.1493341 JF - Mimarlık ve Yaşam JO - MY PB - Kocaeli Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2564-6109 SP - 1 EP - 16 VL - 10 IS - 1 LA - tr AB - Kentsel tarım, kent ve kent çevresindeki ortamlarda gıda yetiştirme, üretme ve hasat etme uygulamalarını ifade etmektedir. Bu yenilikçi yaklaşım hızlı kentleşme, nüfus artışı ve sürdürülebilir gıda sistemlerine olan ihtiyacın yarattığı sorunlara karşı bir yanıt olarak güncel literatürde önem kazanmıştır. Kent sakinlerine taze ve yerel kaynaklı ürünler sağlamanın ötesinde, ulaşımla ilgili emisyonları azaltarak ve yoğun nüfuslu alanlarda yeşil alanları teşvik ederek çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunmaktadır. Topluluk katılımını teşvik ederek doğayla bağ kurmayı destekler ve bireylerin sağlıklı ve sosyal bir toplum oluşturmasına destek olur. Yapılan bu çalışma kapsamında kent tarımının gelişimi incelenmiş daha sonrasında kent tarımı çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliğe etkileri açısından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda kır ve kent arası geçiş bölgesi olan, hem kırsalın hem kentin izlerini taşıyan kent çevresi bölgeler ve bu bölgelerdeki kent tarımı uygulamaları araştırılmıştır. Kent yaşamı açısından topluma katkı sağlama ve kent gelişimini yönlendirme potansiyeli olan kent çevresinde tarım uygulamalarının Türkiye’de mevcut durumdaki uygulamaları incelenmiş Hollanda ve Birleşik Krallıktaki uygulamalarla karşılaştırılmıştır. Türkiye’de kent çevresi alanlarında yapılacak kent tarımı uygulamalarının, kentsel tarım uygulamaları, sürdürülebilir tarım sistemleri ve kentsel tarım yönetmeliklerinin belirlenmesi konusunda öncü olma potansiyeli ortaya koyulmuştur. KW - Kentsel Tarım KW - Kent Çevresi KW - Kent Çevresi Tarımı KW - Sürdürülebilirlik KW - Sürdürülebilir Kalkınma N2 - Urban agriculture refers to the practices of growing, producing, and harvesting food in urban and peri-urban environments. This innovative approach has gained importance in contemporary literature as a response to challenges posed by rapid urbanization, population growth, and the need for sustainable food systems. Beyond providing fresh and locally sourced products to urban residents, it contributes to environmental sustainability by reducing transportation-related emissions and promoting green spaces in densely populated areas. It fosters community engagement by encouraging a connection with nature and supports individuals in building a healthy and social community. In this study, the development of urban agriculture is examined, followed by an evaluation of its impacts on environmental, economic, and social sustainability. In this context, peri-urban areas, which serve as transition zones between rural and urban regions, bearing the characteristics of both, are researched, focusing on urban agriculture practices in these areas. The current urban agriculture practices in peri-urban areas in Turkey are analyzed and compared with those in the Netherlands and the United Kingdom. It is highlighted that Turkey's peri-urban agriculture practices have the potential to pioneer in defining urban agriculture practices, sustainable agricultural systems, and urban agriculture regulations. CR - Allen, A. (2003). Environmental planning and management of the peri-urban interface: perspectives on an emerging field. Environment and Urbanization, 15(1), 135-148. https://doi.org/10.1177/095624780301500103 CR - Collins Dictionary, Erişim 19.09.2024, https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/periurban CR - Deelstra, T. & Girardet, H. (2000). Urban agriculture and sustainable cities. Growing Cities, Growing Food: Urban Agriculture on the Policy Agenda. 43-65. CR - Gerrits, L., Rauws, W. S., & De Roo, G. (2012). Dutch spatial planning policies in transition. Planning Theory & Practice, 13(2), 336–341. CR - Gundel H., Hazar Kalonya, D., Özdede, S. (2022). Hypothetical Approach to the Rural-Urban Fringe: The “Common Space” Online Journal of Art and Design, 10 (3), 191-210 CR - Iaquinta, D., Drescher, A.W. (2000). Defining the peri-urban: Rural-urban linkages and institutional connections. Land Reform, Land Settlement and Cooperatives. 8-27. CR - İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2018). İzmir Yeşil Altyapı Stratejisi. Erişim tarihi: 23.09.2024 https://izmirdoga.izmir.bel.tr/CKYuklenen/%C4%B0zmirYe%C5%9FilAltYap%C4%B1Stratejisi.pdf adresinden erişildi. CR - Jansma J, & Wertheim-Heck S.C.O, (2021). Thoughts for urban food: A social practice perspective on urban planning for agriculture in Almere, the Netherlands, Landscape and Urban Planning, Volume 206, 103976, ISSN 0169-2046, https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2020.103976. CR - Jansma, J. E. & Wertheim-Heck, S. C. (2024). A city of gardeners: What happens when policy, planning, and populace co-create the food production of a novel peri-urban area? Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 51(3), 705-720. https://doi.org/10.1177/23998083231193802 CR - Kayasü, S., & Durmaz, B. (2021). Türkiye’de Kentsel Tarımın Yapısal ve Oluşumsal Çerçevesi. İDEALKENT, 12(34), 1358-1389. https://doi.org/10.31198/idealkent.957765 . CR - Kelly, B. (2020). Fulfilling the potential of peri-urban farming, Peri-Urban Farming Conference, 14.02.2020, St Lukes Community Centre, Londra. Erişim tarihi: 11.04.2024 https://www.capitalgrowth.org/peri_urban_farming_event/ adresinden erişildi. CR - Keskin, N., & Yıldırım, C., (2019). Kentin ve Kentte Yaşamın Tarımla Dönüşümü. Yerel Siyaset (pp.67-86), Ankara: Palme. CR - Marques A. L., Alvim A. T. B., (2024). Metropolitan fringes as strategic areas for urban resilience and sustainable transitions: Insights from Barcelona Metropolitan Area, Cities, cilt 150, 105018, ISSN 0264-2751, https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105018 . CR - Merriam-Webster Dictionary, Erişim tarihi: 19.09.2024, https://www.merriam-webster.com/dictionary/peri-urban#:~:text=%3A%20of%20or%20relating%20to%20an,houses%20were%20required%20Leo%20Marquard CR - Narain, V., & Nischal, S. (2007). The peri-urban interface in Shahpur Khurd and Karnera, India. Environment and Urbanization, 19(1), 261-273. https://doi.org/10.1177/0956247807076905 CR - OECD, (1979), Organisation for Economic Co-operation and Development, “Agriculture in the Planning and Management of Peri-Urban Areas, Volume:1 Synthesis”, Paris. CR - Opitz, I., Berges, R., Piorr, A. et al. (2015). Contributing to food security in urban areas: differences between urban agriculture and peri-urban agriculture in the Global North. Agric Hum Values 33, 341–358 https://doi.org/10.1007/s10460-015-9610-2. CR - Organiclea, (2021), “Market Garden City”, haberler arşivi https://www.organiclea.org.uk/2021/02/market-garden-city/ Erişim tarihi: 11.04.2024 CR - Rao N., Patil S.,Singh C., Roy P., Pryor C., Poonacha P., Genes M., (2022).Cultivating sustainable and healthy cities: A systematic literature review of the outcomes of urban and peri-urban agriculture, Sustainable Cities and Society, Volume 85, 104063, ISSN 2210-6707, https://doi.org/10.1016/j.scs.2022.104063. CR - Scheelbeek PF, Moss C, Kastner T, Alae-Carew C, Jarmul S, Green R, Taylor A, Haines A, Dangour AD (2020) United Kingdom’s fruit and vegetable supply is increasingly dependent on imports from climate vulnerable producing countries. Nature Food 1(11):705–712 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7116398/ sitesinden 12.05.2024 tarihinde erişilmiştir. CR - Sınacı Özfındık, F. (2022). Urban Growth in Ankara: Planning and Policy Tools For Controlling Growth at the Urban Fringe, 32(3), 488–509. doi: 10.14744/planlama.2022.37880 CR - Spelling C., Morgan G., Fernandes J., Delargy O.,Piercey R., Logan R., Westcott R., Williams S., Hird V. (2022) Fringe Farming Peri-urban agroecology towards resilient food economies and public goods https://www.sustainweb.org/reports/feb22-fringe-farming/ adresinden erişilmiştir. Erişim tarihi: 14.03.2025. CR - Tandoğan, O., & Özdamar, E. G. (2022). Kentsel Tarımın Tarihsel Süreç İçinde Değişimi. İDEALKENT, 13(35), 221-251. https://doi.org/10.31198/idealkent.952387 Tepebaşı Belediyesi, (2018), https://www.tepebasi.bel.tr/hd.asp?hid=7850 Erişim Tarihi: 12.02.2024 CR - Varkey, A.M., Manasi, S. (2019). A Review of Peri-Urban Definitions, Land Use Changes and Challenges to Development, Urban India, 39(I), 96-111 CR - Vásquez-Moreno, L., & Córdova, A. (2013). A conceptual framework to assess urban agriculture’s potential contributions to urban sustainability: an application to San Cristobal de Las Casas, Mexico. International Journal of Urban Sustainable Development, 5(2), 200–224. https://doi.org/10.1080/19463138.2013.780174 CR - Yılmaz, Ç. (2015). Kentsel tarımın Avrupa Birliği ve Türkiye’deki geleceği. (AB Uzmanlık Tezi) Ankara: Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Erişim tarihi: 14/03/2025, https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/vufind/Record/1181421 adresinden erişilmiştir. CR - URL-1: https://karataylavantasi.com/#baskandan Erişim tarihi: 23.09.2024 UR - https://doi.org/10.26835/my.1493341 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3970791 ER -