TY - JOUR T1 - SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ VAZGEÇİLMEZ DEĞERLERİMİZE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ AU - Kan, Çiğdem PY - 2024 DA - December Y2 - 2024 DO - 10.56677/mkuefder.1548893 JF - Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi JO - MKUEFDER PB - Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi WT - DergiPark SN - 2667-8470 SP - 338 EP - 349 VL - 8 IS - 14 LA - tr AB - ÖzetDeğerler, toplumun benimsemiş olduğu kıymetlerdir. Sosyal bilgiler dersinin de, aslında değerlerle örülmüş disiplinler arası bir ders olduğu söylenebilir. Bu çalışmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşlerine göre değer tanımı ve vazgeçilmez değerlerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden olan betimleyici fenomenoloji deseni kapsamında gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilgiler Eğitimi’nde lisans öğrenimine devam eden 38 kadın ve 16 erkek olmak üzere 54 öğretmen adaylarıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu ve verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, öğretmen adaylarının değer tanımları şu şekildedir; toplumun onayladığı davranışlar, bireyin davranış biçimlerini belirleyen ölçütler, kıymet ölçmeye yarayan soyut unsur, benimsenen ahlaki ve sosyal normlar, bir şeyin istenip istenmemesiyle ilgili inançlar olarak sıralanmıştır. Öğretmen adaylarının kendileri için vazgeçilmez gördükleri değer sıralaması ise; saygı, adalet, yardımseverlik, sevgi ve dürüstlük, vatanseverlik, barış-hoşgörü, ailedir. Öğretmen adaylarının sahip oldukları değerlerin kaynakları ise aile, toplumsal kültür, eğitim, çevre ve din olarak belirtilmiştir. KW - Sosyal Bilgiler KW - Değerler KW - Değerler Eğitimi KW - Vazgeçilmez Değerler KW - Değerlerin Kaynakları CR - Akıtürk, H. K. & Kahraman, P. Bahçeli. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının değerler eğitimine yönelik görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(38), 267-294. https://doi.org/10.34234/ded.563493 CR - Akto, A. & Akto, S. (2017). Okulöncesi değerler eğitiminde kullanılan yöntem ve teknikler (nitel bir araştırma). E-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 9(2), 1074-1095. https://doi.org/10.26791/sarkiat.342143 CR - Altuğ, S. & Kayan, M. F. (2023). Lise öğrencilerinin din kültürü ve ahlak bilgisi dersindeki değerler eğitimine bakışı (Şanlıurfa Örneği). Mecmua Uluslararası Sosyal bilimler Dergisi, 8(16), 54-66. https://doi.org/10.32579/mecmua.1347916 CR - Avcı, E. Karasu; Faiz, M. & Turan, S. (2020). Etkili vatandaşlık eğitiminde değerler eğitimi: sosyal bilgiler öğretmenlerinin düşünceleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 18(39). 263-296. https://doi.org/10.34234/ded.655916 CR - Aydın, S. & Bayazıt, İ. (2023). Nitel araştırmalarda gecelik ve güvenirlik. Nitel araştırma yöntemleri (Edit: M. Çelebi). Ankara: Pegem Akademi. CR - Batmaz, O. & Erdoğan, T. (2019). Sınıf öğretmenlerinin değerler eğitimine yönelik görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(6), 2681-2692. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3594 CR - Bayırlı, H.; Doruk, O. & Tüfekçi, A. (2020). Öğretmenlerin değerler eğitimi hakkındaki görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(3), 865-894. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1220435 CR - Beil, B. (2003). İyi çocuk, zor çocuk, doğru davranışlar çocuklara nasıl kazandırılır? (C. Yorulmaz, Çev.). Ankara: Arkadaş Yayınevi. CR - Creswell, J. W. (1998). Qualitative inquiry and research design: choosing among five traditions. California: Sage. CR - Çengelci, T.; Hancı, B. & Karaduman, H. (2013). Okul ortamında değerler eğitimi konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 11(25), 33-56. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/302420 CR - Çınar, F. (2019). Kavramsal çerçeve. V. Aktepe ve M. Gündüz (Ed.). Karakter ve değer eğitimi içinde (ss. 1-20). Ankara: Pegem Akademi. CR - Ekşi, H. & Katılmış, A. (2022). Karakter ve değerler eğitimi. (2. Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. CR - Ersoy, A.F. (2023). Fenomenoloji. A. Saban ve A. Ersoy (E.). Eğitimde Nitel Araştırma Desenleri İçinde (4. Baskı). Ankara: Eğiten Kitap. CR - Gözler, A.; Haskuş, A.; Ayhan, B. & diğerleri. (2020). Değerler eğitimi kapsamında hazırlanan bilimsel çalışmaların farklı değişkenlere göre incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (AEÜSBED), 6(1), 224-241. https://doi.org/10.31592/aeusbed.677048 CR - Kamer, T. & Şahin, M. (2021). Değerlere ve değerler eğitimine ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri. Milli Eğitim, 20(230), 725-744). https://doi.org/10.37669/milliegitim.705356 CR - Katılmış, A. & Balcı, A. (2017). Coğrafya öğretmeni adaylarının değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, 35, 1-12. https://doi.org/10.14781/mcd.291011 CR - Küçükaydın, M. A. (2020). Değer ile ilişkili temel kavramlar. G. Izgar ve B. Dilmaç (Ed.). Değer eğitimi kavram ilke ve yaklaşımlar İçinde (ss. 1-31). Ankara: Pegem A Akademi. CR - Shah, R. A. (2018). Role of value based education in society. İnnovative Research in Applied Science and Technology, 4(12), 15-18. https://www.researchgate.net/profile/Dr- Ahmadshah/publication/377074283_Role_of_value_based_education_in_society/links/6594087c3c472d2e8eaaf566/Role-of-value-based-education-in-society.pdf CR - Sigurdardottir, I. & Einarsdottir, J. (2016). An action research study in an Icelandic preschool: developing consensus abaout values and values education. International Journal of Early Childhood, 48(2), 161-177. CR - Miles, B. M. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An extended sourcebook. (2 nd Edition). Thousand Oaks, CA: Sage. CR - Muç, K. & Pamuk, A. (2020). Tarih ders kitaplarında değerler ve değer eğitim yaklaşımları. Turkish History Education Journal, 9(2), 586-603. https://doi.org/10.17497/tuhed.793708 CR - Özer, M. & Aktaş, B. Ç. (2019). Değerler eğitimi devamlılığı: okul öncesi eğitim programından hayat bilgisi öğretim programına. İlköğretim Online, 18(1), 389-405. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.527640 CR - Yalar, T. & Yelken, T. Yanpar. (2011). Değerler eğitiminin iyileştirilmesi ile ilgili öğretmen görüşlerinin belirlenmesi ve bir program modülü örneğinin geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(38), 79-98. https://journals.indexcopernicus.com/search/article?articleId=357901 CR - Yaman, E. (2016). Değerler eğitimi. Ankara: Akçağ Yayınevi. CR - Yavrutürk, A. R. & Kahveci, H. (2022). Öğretmenlerin değerler kapsamında istenmeyen öğrenci davranışlarına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 412-440. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1103789 CR - Yeşilyurt, E. (2019). Değerler eğitimine uygunluğu açısından öğretim yöntem ve tekniklerinin incelenmesi: Bir derleme çalışması. Ekev Akademi Dergisi, 23 (77), 121-146. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2563461 CR - Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (5. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık. CR - Yıldırım, S. G.; Becerikli, S. ve Demirel, M. (2017). Farklı bakış açılarına göre sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi. Elementary Education Online, 16(4), 1575-1588. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.342975 UR - https://doi.org/10.56677/mkuefder.1548893 L1 - https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4209136 ER -