@article{article_1560777, title={Vankulu Mehmed Efendi’nin Hayatı, Tarîkatı ve Eserleri}, journal={Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi}, pages={22–38}, year={2024}, DOI={10.55089/yyuvasad.1560777}, author={İdiz, Ferzende}, keywords={Tasavvuf, Van, Vankulu, Vânî, Lugat-ı Cevherî, Bayramiyye.}, abstract={Asıl ismi Muhammed b. Mustafa el-Gûranî er-Rûmî el-Hanefî el-Vânî olan Vankulu Mehmed Efendi, Osmanlı döneminin önemli âlimlerdendir. Van’da doğmuş olan Vankulu, iyi bir eğitim almış ve önemli eserler yazmıştır. Eserlerinde “Vânî” nisbesini kullandığı için “Vânî”, Vanlı olması hasebiyle de “Vankulu” lakaplarıyla tanınmıştır. Arapça’dan Osmanlıcaya çevirdiği ve Sıhah-ı Cevherî olarak bilinen lugat, matbaada ilk basılan eser olmuş ve Vankulu Lugatı ismiyle şöhret bulmuştur. Böyle olmakla birlikte kaynaklarda Vankulu hakkında çok az bilgiye yer verilmiştir. Kendisi hakkında az sayıda bilgiyi Nevîzâde Atâyî (ö. 1045/1635) vermiş daha sonra Vankulu’nu anlatanlar da bu bilgileri ya aynen ya da özetleyerek aktarmışlardır. Vankulu’nun tasavvufa yatkın ve muhabbet duyduğu anlaşılsa da bağlı olduğu tarîkat kesin olarak bilinmemektedir. Bir şiirinden hareketle Bayramiye tarîkatının İseviyye şubesine bağlı olduğu söylenebilir. Birçok eser yazmış olan Vankulu, başka Vanlı bir âlim olan Vânî Mehmed Efendi (ö. 1096/1685) ile karıştırılmış ve bazı kaynaklarda aynı şahısmış gibi aktarılmıştır. Benzer durum kütüphane kayıtlarında da yaşanmış ve Vankul’na ait bazı eserler Vânî Mehmed Efendi adına kaydedilmiş hatta tersi de olmuştur. Böylece Vankulu ve eserleri ile ilgili bilgiler adeta karışık ve anlaşılmaz bir hal almıştır. Bu makalede, söz konusu karışıklıklar kısmen de olsa giderilmeye, birbirine karıştırılmış olan eserleri tespit edilmeye, tarîkatı ve hayatı anlatılmak suretiyle araştırmacıların istifadesine sunulmaya çalışılacaktır.}, number={14}, publisher={Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi}